ویرایش 6 تاریخ کوتاه ایران و جهان - 519

ویرایش ششم «تاریخ کوتاه ایران و جهان - 519»
_____________________________________
در سال 363 ز. {زادروزی}(میلادی) ، امپراتور تازه برسر کار آمدهء «امپراتوری روم» (1) ، که «جولیان» (2) نام داشت ، با فراهم کردن سپاهی 95000 تنه (نفره) ، تازش خود به «ایران ساسانی» را آغاز کرد . او در نزدیک شهر «کران» (حران) (3) ، یک سوم از این سپاه را به فرماندهی پسرعمویش «پروکپیوس» (4) ، برای زورگیری (تسخیر) کردن استان ارمنستانِ «ایران ساسانی» ، روانه کرد ؛ و خودش نیز با 65000 رزمندهء بجامانده (باقی‌مانده) ، برای گرفتن «تیسفون» (5) ، پایتخت «ایران ساسانی» ، به سوی این شهر ، لشگرکشی کرد (2).

شاهنشاه «شاپور بزرگ» {شاپور دوم} (6) ، در پاسخ به این لشگرکشی «امپراتوری روم» ، با بکارگیری هوش سرشار خود ، «تک‌برنامهء (تاکتیک) جنگی» «زمین سوخته» را به‌کنش (به اجرا) درآورد (6) ، و همهء آن شهرهای ایرانی ، که سر راه سپاه روم بودند را از مانایانش (ساکنینش) تهی کرد و سپس کشتزارها و باغ های این شهرها را آتش زد و به سوی تیسفون پس‌نشینی (عقب‌نشینی) کرد ؛ و پایابراین (بنابراین) سپاه روم نتوانست نیازمندی‌های خود را بخوبی فراهم کند ، و بویژه دچار کمبود خوراک شد و درپیامد آن ، سپاه روم دچار ناتوانی بزرگی گردید ؛ و در اینگاه (این زمان) ، «شاپور بزرگ» با سپاهیانش به رومیان تاخت و آنها را به آسانی شکست داد ؛ و در روند جنگ ، «جولیان» ، که در اینگاه (این زمان) 32 ساله بود نیز ، کشته شد (2)(6).

«جوویان» (7) ، که یکی از سپهبدان سپاه روم بود ، پس از کشته شدن «جولیان» ، در همان میدان جنگ ، از سوی گروه سپهبدان ، به امپراتوری «روم» برگزیده شد (8) ؛ و از آنرو که سپاه «ایران ساسانی» ، «سپاه روم» را پیرابندی (محاصره) کرده بود ، «جوویان» ناچار شد که «پیمان آتش‌بس» پیشنهادی ایران را دستینه (امضا) کند (8)(9) تا بتواند به قلمروی «امپراتوری روم» ، پس‌نشینی (عقب‌نشینی) بکند . بندهای این «پیمان آتش‌بس» ، برابر بودند با :


1. «ارمنستان کوچک (صغیر)» (10) ، که در دست «امپراتوری روم» بود ، به استان ارمنستانِ «ایران ساسانی» ، افزوده شد . یادآوری میشود که «ارمنستان بزرگ» ، در سال 337 ز. از «امپراتوری روم» پس گرفته شده بود (11).

2. آن شهرهای «ایران ساسانی» که در «جنگ ساتالا -298» (12) به زیر فرمان «روم» افتاده بود ؛ به «ایران ساسانی» ، بازگردانده شدند (9).

3. دو شهر رومی «نصیبین» (13) و «سیلوان» (مارتیروپولیس یا دیاربکر) (14) ، و همچنین پانزده دژ مرزی «امپراتوری روم» ، به قلمروی «ایران ساسانی» افزوده شدند (9).

4. کشور «گرجستان» هم ، که تا اینگاه ، از «امپراتوری روم» فرمانبری داشت ، از اینگاه (این زمان) ، بخشی از قلمروی «ایران ساسانی» گردید (9).

5. «امپراتوری روم» ، گردن گرفت (متعهد شد) که پس از این ، از «ارشک سوم اشکانی» پشتیبانی نکند (9).

با دستینه (امضا) شدن این «پیمان آتش‌بس» پیشنهادی ایران ، و به کنش (اجرا) درآمدن آن ، شکست «نرسی» (15) از «امپراتوری روم» ، در «جنگ ساتالا» (11) ، که در سال 298 زادروزی (میلادی) رخ داده بود ، بخوبی ترازرسانی (جبران) شد (9).

(1) https://en.wikipedia.org/wiki/Roman_Empire
(2) با گوگل ، نوشتارهء (مقالهء) ویکی‌پدیای انگلیسی با سرنام (عنوان) زیر را بیابید:
Julian (emperor)
(3) https://en.wikipedia.org/wiki/Harran
(4) با گوگل ، نوشتارهء (مقالهء) ویکی‌پدیای انگلیسی با سرنام (عنوان) زیر را بیابید:
Procopius (usurper)
(5) https://en.wikipedia.org/wiki/Ctesiphon
(6) https://en.wikipedia.org/wiki/Shapur_II
(7) با گوگل ، نوشتارهء (مقالهء) ویکی‌پدیای انگلیسی با سرنام (عنوان) زیر را بیابید:
Jovian (emperor)
(8) با گوگل ، نوشتارهء (مقالهء) ویکی‌پدیای انگلیسی با سرنام (عنوان) زیر را بیابید:
Battle of Samarra 363
(9) با گوگل ، نوشتارهء (مقالهء) ویکی‌پدیای فارسی با سرنام (عنوان) «شاپور دوم» را بیابید.
(10) https://en.wikipedia.org/wiki/Lesser_Armenia
(11) https://m.wisgoon.com/pin/35890671
(12) با گوگل ، نوشتارهء (مقالهء) ویکی‌پدیای انگلیسی با سرنام (عنوان) زیر را بیابید:
Battle of Satala 298
(13) https://en.wikipedia.org/wiki/Nusaybin
(14) https://en.wikipedia.org/wiki/Silvan,_Diyarbak%C4%B1r
(15) https://en.wikipedia.org/wiki/Narseh