🌺تفسیر آیات قرآن کریم در مورد مهدویت _ ادامه....🌺

2. تطبیق آیات بر مهدویت

در بسیاری از احادیثی که ذیل آیات مهدویت آمده‌اند، آیه‌ها بر مصداق یا مصداق اکمل در مسائل مهدویت تطبیق شده‌اند که در اینجا به برخی موارد اشاره می‌شود:

چهار. مضطرّ بودن امام عصر(عج)

أَمَّنْ یُجیبُ الْمُضطَرَّ إ‌ِ‌ذَا دَعَاهُ وَیَکْشِفُ السُّوءَ وَیَجْعَلُکُمْ خُلَفَاءَ الْأَرْض‌ِ أَإلَهٌ مَعَ اللَّه‌ِ قَلِیلًا مَا تَذَکَّرُونَ. (نمل / 62)بلکه آیا (معبودان شما بهترند یا) کسى که درمانده را، به هنگامى که او را مى‌خواند، اجابت مى‏کند و (گرفتارى) بد را برطرف مى‏سازد و شما را جانشینان (خود یا گذشتگان در) زمین قرار مى‏دهد؟! آیا معبودى با خداست؟! چه اندک متذکّر مى‏شوید. عن الصادق(ع): نزلت فی القائم من آل محمد(ص)، هو والله المضطرّ اذا صلى فی المقام رکعتین ودعا الله فاجابه و یکشف السوء و یجعله خلیفة فی الأرض. (فیض کاشانی، 1402: 4 / 71؛ بحرانی، 1334: 3 / 208؛ مجلسی، 1385: 51 / 48)

در احادیث متعددی از امام باقر (مجلسی، 1385: 51 / 59) و امام صادق‘ حکایت شده است که این آیه در مورد قائم آل محمد(ص) است: هنگامی که ظهور می‌کند و نزد مقام (نزدیک کعبه) دو رکعت نماز می‌گذارد و دعا و تضرّع می‌کند و خدا دعای او می‌پذیرد و مشکل برطرف می‌گردد و ایشان (ظهور می‌کند و) خلیفه الهی در زمین می‌شود (فیض، 1402: 4 / 71؛ بحرانی، 1334: 3 / 208؛ مجلسی، 1385: 51 / 48)واژه نزول در این احادیث به معنای تعیین مصداق است؛ نه شأن نزول اصطلاحی؛ یعنی مفهوم مضطرّ شامل هر شخصی می‌شود که در اثر مشکل‌ها دچار اضطرار شود و امام عصر(عج)یکی از مصادیق کامل مضطر در زمان غیبت است.

آیات و روایات متعدد دیگری نیز در این باره وجود دارد از جمله: 1. ذیل آیه «أ‌ُذ‌ِنَ لِلَّذ‌ِینَ یُقَاتَلُونَ بأَنَّهُمْ ظُلِمُوا؛ (حج / 39) به کسانى که جنگ بر آنان تحمیل شده است، رخصت (جهاد) داده شد، به خاطر اینکه آنان مورد ستم واقع شده‏اند» که به مظلومان اجازه جنگ می‌دهد، این آیه در حدیثی از امام باقر(ع) بر امام عصر(عج) و یاران او تطبیق شده است. (مجلسی، 1385: 24 / 227)

2. امام باقر(ع) ذیل آیه 200 آل‌عمران، تعبیر «رابطوا» را بر ارتباط با امام منتظر تطبیق کرد. (مفید، 1413: 27؛ بحرانی، 1334: 1 / 334)

3. ذیل آیه «فَسَوْفَ یَأْتی اللّهُ بقَوْم‌ ٍ یُحِبُّهُمْ وَیُحِبُّونَهُ؛ (مائده / 54) و خدا در آینده گروهى را مى‏آورد که آنان را دوست دارد و آنان (نیز) او را دوست دارند» امام علی(ع) آیه را بر مهدی(عج) تطبیق کرد. (قندوزی، 1308: 3 / 337) 4. ذیل آیه «فَسَتَعْلَمُونَ مَنْ أَصْحَابُ الصِّرَاط‌ِ السَّو‌ِیِّ؛ (طه / 135) پس انتظار بکشید که بزودى خواهید دانست چه کسى اهل راه درست است» امام کاظم(ع) «صراط سویّ» را بر امام عصر(عج) تطبیق کرد. (بحرانی، 1334: 3 / 50؛ مجلسی، 1385: 24 / 150)

5. ذیل آیه «وَنُر‌ِیدُ أَن نَّمُنَّ عَلَى الَّذ‌ِینَ اسْتُضْعِفُوا فِی الْأَرْض‌ِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَار‌ِثِینَ؛ (قصص / 50) و مى‏خواهیم بر کسانى که در زمین مستضعف شده بودند، منّت نهیم و آنان را پیشوایان (زمین) گردانیم، و آنان را وارثان (آن) قرار دهیم» در احادیث متعددی از امام باقر و امام صادق(ع) حکایت شده است که ائمه معصومین(ع) «مستضعفون»‌اند و آیه، مربوط به صاحب الامر است که در آخر الزمان ظاهر و بر جباران پیروز می‌شود و جهان را از عدل و داد پر می‌کند. (بحرانی، 1334: 3 / 220؛ طوسی، بی‌تا: 184)

روشن است که این‌گونه احادیث مصداق این آیه را بر می‌شمارد و از باب جری و تطبیق است وگرنه اصل آیه در مورد پیروزی بنی‌اسرائیل بر فرعونیان است؛ اما واژه «نرید» که به صورت مضارع آمده است و اراده مستمر الهی را بیان می‌کند، بیان نوعی سنت الهی است که در طول تاریخ جاری بوده است و در هر عصری مصداق جدیدی دارد و قیام امام عصر(عج) از مصادیق کامل آیه است.