منتخب امروز از کتاب حق با تاکید به آنان که می اندیشند

-✍ جسم و روح، دو حقیقت مستقل هستند و به هنگام مرگ یا خواب از هم جدا مى شوند و روح پس از مرگ باقى مى ماند. «اللّه یتوفّى الانفس»

- مرگ و خواب، برادر یكدیگرند. «حین موتها - فى منامها»

- اگر بدانیم كه هر شب جان مى دهیم، از غرور و غفلت و گناه فاصله مى گیریم. «و الّتى لم تمت فى منامها»

- مرگ و حیاتِ ما به دست خداست. «اللّه یتوفّى - قضى علیها الموت - یرسل...»

- هیچ كس براى همیشه زنده نمى ماند. «یرسل الاخرى الى اجلٍ مسمّى»

- خواب و بیدارى براى همه ى انسان هاست، ولى تنها اهل فكر از آن درس مى گیرند. «لآیات لقوم یتفكّرون»
«یَتوفّى » از «وَفى » به معناى دریافت كامل امرى است و در مورد مرگ به معناى گرفتن جان به طور كامل است.

سؤال: در آیه ى 61 سوره ى انعام مى فرماید: «توفّته رسلنا» فرشتگان ما جان را مى گیرند و در آیه ى 11 سوره ى سجده مى فرماید: «یتوفّاكم ملك الموت» ملك الموت جان شما را مى گیرد و این آیه مى فرماید: خدا جان ها را مى گیرد، كدام صحیح است؟

پاسخ: امام صادق علیه السلام فرمود: خداوند براى عزرائیل «ملك الموت» یاورانى از فرشتگان قرار داده است كه جان مردم را مى گیرند و تحویل او مى دهند و او جان ها را با آنچه شخصاً قبض كرده به خدا تحویل مى دهد.(39)

در حدیث مى خوانیم: به هنگام خواب روح در بدن مى ماند ولى نفس به آسمان مى رود و رابطه میان نفس و روح مثل رابطه خورشید و شعاع خورشید است. اگر خدا بخواهد و مرگش رسیده باشد روح نیز از بدن جدا و به نفس مى پیوندد وگرنه نفس از آسمان نازل و به روح ملحق مى شود.(40)

سؤال: هنگام مرگ كه روح از بدن جدا مى شود كجا مى رود؟

پاسخ: هنگام مرگ، روح به بدنى مثل همین بدن كه نامش قالب مثالى است ملحق و در برزخ با آن بدن، كامیاب یا عذاب مى شود و در خواب نیز، روح با همان بدن سبك و قالب مثالى رؤیا مى بیند و به اطراف مى رود.

جسم انسان در حكم یك اتومبیل و روح در حكم راننده ى آن است؛

گاهى هم ماشین روشن است و هم راننده پشت فرمان، كه این، حالت بیدارى است.

گاهى ماشین روشن است ولى راننده پیاده مى شود و مى رود كه این حالت خواب است. زیرا قلب و معده و كلیه كار مى كنند ولى روح جدا مى شود و به بَدَنى مشابه ملحق شده و به اطراف مى رود. این همان بدنى است كه ما در رؤیاهاى خود با آن سیر و سفر مى كنیم و قالب مثالى نام گذارى شده و به قدرى سبك و چابك است كه بدون واسطه مى تواند در آسمان ها پرواز و در اقیانوس ها شنا و در یك لحظه به اطراف دنیا برود.

گاهى هم ماشین خاموش و هم راننده جدا مى شود كه این حالت مرگ است.(41)

در سخنان پیشوایان دینى نیز مرگ و قیامت، به خواب و بیدارى مثال زده شده است. در حدیث مى خوانیم: «كما تنومون تموتون» همان گونه كه مى خوابید مى میرید و همان گونه كه بیدار مى شوید زنده مى گردید.

لقمانِ حكیم به فرزندش مى گفت: اگر قدرت داشتى خواب و بیدارى را از خود دور كنى خواهى توانست مرگ و معاد را هم از خود دور نمایى!(42)

-----

39) بحار، ج 6،