تاریخ کوتاه ایران و جهان - 535 (ویرایش 3)

تاریخ کوتاه ایران و جهان - 535 (ویرایش 3)
__________________________________________
در سال 387 ز. {زادروزی}(میلادی) ، درپی درگذشت «وُگهارِش سوم» (1) ، پادشاه «ارمنستان» (2) ، که از شاهیخاندان (سلسلهء) وابسته به روم «اشکانیان ارمنستان» بود ؛ پیمان‌نامه‌ای بنام «آشتی آسیلیسن» (3) ، میان «امپراتوری روم» (4) و «ایران ساسانی» (5) ، با بندهای زیر ، نوشته شد:

1- «ارمنستان کوچک» (6) ، از سوی «ایران ساسانی» ، به «امپراتوری روم» پس داده میشود ؛ به این اگرش (شرط) که گزینش پادشاه «ارمنستانِ ایران» ، به شاهنشاه «ایران ساسانی» ؛ و گزینش پادشاه «ارمنستان کوچک» (ارمنستانِ روم) ، به فرمانروای «امپراتوری روم» واگذر شود ؛ و «امپراتوری روم» ، از این پس ، به پامیانگذاری‌هایش (دخالت‌هایش) در کارهای (امور) «ارمنستان ایران» پایان بدهد ؛ و بر سر راه بازبرپائی (برقراری دوبارهء) کیش‌شاخهء (مذهب) زرتشت‌گرائی از کیش (دین) «مزدا یسنا» در «ارمنستان ایران» ، کارشکنی نکند.

2- با رونهش (توجه) به تازش «ترک‌های هان» (7) به پهنهء (منطقهء) «کوه‌کاس فرازی» (قفقاز شمالی) (8) ، و این شایدگی (احتمال) که این «ترک‌های هان» ، در این پهنه (منطقه) به سه کشور «لازستان» (9) ، «امپراتوری روم» و «ایران ساسانی» بتازند ؛ «امپراتوری روم» گردن میگیرد (متعهد میشود) که برای رویاروئی با این «ترک‌های هان» ، از این پس ، هرساله 226 کیلوگرم زرِ (طلایِ) ناب (خالص) را به «ایران ساسانی» ، بپردازد (10) . یادآوری میشود که کشور کوچک «لازستان» ، فرمانبر «امپراتوری روم» بوده است.

3-«امپراتوری روم» ، افزوده شدن قلمروی کشور «گرجستان» (11) ، به خاک «ایران ساسانی» ، که در سال 363 زادروزی (میلادی) رخ داد را ، همچنان میپذیرد.

از سوی «ایران ساسانی» ، شاهنشاه «شاپور سوم» (10) ، و از سوی «امپراتوری روم» ، امپراتور «تئودوسیوس یکم» (12) ، این پیمان‌نامه را دستینه (امضا) کردند ؛ و سپس ، «شاپور سوم» ، یکی از هموندان (اعضای) خاندان ساسانی‌ ، بنام «خسروی چهارم» (13) را به پادشاهی «ارمنستانِ ایران» ، برگزید ؛ و به این شیوه ، دومین «شاهیخاندان ساسانی ارمنستان» را پایه‌گذاری کرد ؛ و از همینگاه (همین زمان) ، کیش‌شاخهء (مذهب) زرتشت‌گرائی از کیش (دین) «مزدا یسنا» ، دوباره در «ارمنستان ایران ساسانی» ، و همچنین در «گرجستان» (11) ، «چمین (قانونی) و آئینی (رسمی)» گردید.

(1) https://en.wikipedia.org/wiki/Vologases_of_Armenia
(2) نوشتارهء (مقالهء) ویکی‌پدیای انگلیسی ، با سرنام (عنوان) زیر را با گوگل بیابید:
Kingdom_of_Armenia_(antiquity)
(3) https://en.wikipedia.org/wiki/Peace_of_Acilisene
(4) https://en.wikipedia.org/wiki/Roman_Empire
(5) https://en.wikipedia.org/wiki/Sasanian_Empire
(6) https://en.wikipedia.org/wiki/Lesser_Armenia
(7) https://en.wikipedia.org/wiki/Huns
(8) https://en.wikipedia.org/wiki/North_Caucasus
(9) https://en.wikipedia.org/wiki/Lazica
(10) https://en.wikipedia.org/wiki/Shapur_III
(11) https://en.wikipedia.org/wiki/Georgia_(country)
(12) https://en.wikipedia.org/wiki/Theodosius_I
(13) https://en.wikipedia.org/wiki/Khosrov_IV_of_Armenia