مقالات

مبارزه علیه کارخانجات تولید مقالات جعلی و علم ساختگی-۲/
دکتر گلشنی: شاخص تولید مقالات حاکی‌از پیشرفت کشورها نیست/ پاکستان از ما جلوتر است
علی‌رغم آنکه آمارهای مربوط به شاخص تعداد مقالات منتشر شده از سوی برخی از مسوولان به عنوان شاخصی برای کشور تلقی می‌شود ولی برخی از محققان بر این باور هستند که این شاخصی حاکی از پیشرفت کشور نیست بلکه باید شاخص اثرگذاری علمی در کشور مد نظر گرفته شود در غیر این صورت مقاله‌نویسی تبدیل به دُکانی برای افزایش تعداد مقالات برای ارتقا شغلی و مشغول کردن ما برای "مشق نویسی"خواهد شد.

به گزارش ایسنا، بر اساس گزارش پایگاه استنادی جهان اسلام (ISC) "روند تولید و انتشارات علمی ایران از نظر کمی، کیفی و نیز مشارکت بین‌المللی در دو دهه اخیر در پایگاه‌های معتبر بین‌المللی کلاریویت آنالیتکیس (Clarivate Analytics) و محصولات آن نظیر (WoS، ESI و Incites)، اسکوپوس (Scopus) و نیز پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) نشان می‌دهد که در طول دو دهه اخیر میزان تولید علم توسط پژوهشگران جمهوری اسلامی ایران در سطوح ملی و بین‌المللی به طور مستمر در حال افزایش بوده و جنبش علمی ایجاد شده در کشور علی‌رغم محدودیت‌های بین‌المللی با رشد و شتاب منحصر بفرد در دنیا به ویژه در میان ۲۰ کشور برتر دنیا ادامه دارد."

ایران با نرخ رشد ۱۰.۴ درصد در سال ۲۰۱۹ در میان ۲۵ کشور برتر دنیا در رتبه دوم و پس از کشور چین با ۱۲.۹ درصد رشد قرار می‌­گیرد. کشور پرتغال با ۷.۸ درصد رشد نیز در رتبه سوم در میان ۲۵ کشور برتر دنیا قرار دارد. در پایگاه استنادی اسکوپوس نیز بالاترین میزان رشد تولید علم در طول ۸ سال اخیر در سال ۲۰۱۹ نسبت به ۲۰۱۸ اتفاق افتاده و برابر با ۸.۹ درصد بوده است.
روندی که با اشاره بیگانگان در کشور ریشه دواند

دکتر مهدی گلشنی عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی و عضو پیوسته فرهنگستان علوم ایران در گفت و گو با ایسنا، در این رابطه گفت: ۱۰ تا ۲۰ سال گذشته جریانی در تولید علم راه‌اندازی شد که قبلا وجود نداشت. بر اساس این جریان اگر فردی مقاله‌ای می‌نوشت چند نفر از متخصصان به دور از رفاقت بازی، نظرات خود را درباره آن مقاله ارایه می‌کردند. این روند ادامه یافت تا آنکه جریانی ایجاد و بر اساس آن "مقاله محوری" باب شد.

وی ادامه داد: در جریان مقاله محوری هر کس برای ارتقا شغلی و یا گرفتن شغلی اقدام به انتشار مقاله در مجلات خاص نمایه‌سازی شده در پایگاه ISI می‌کرد و این رویکرد باعث شد که همه به سراغ مقاله‌نویسی بروند و با ادامه آن هیچ‌کس نه به فکر رفع نیازهای کشور با استفاده از علم خود بود و نه نوآوران به سمت نوآوری در علم حرکت کردند.

گلشنی، با بیان اینکه این روند هر چه به پیش ‌رفت در سایه قوانینی که اتخاذ شد، شدید و شدیدتر شد، اظهار کرد: مقاله محوری از نظر من که بارها و بارها در شورای عالی انقلاب فرهنگی و در مقالات خود مطرح کردم، روندی است که عوامل بیگانه ایجاد کردند تا علم واقعی در کشور صورت نگیرد تا ما "مشق‌نویس" باشیم و علم خود را از جاهای دیگر بگیریم.

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی اضافه کرد: در این میان عده‌ای هم مشاهده کردند حالا که مقاله محوری باب است، با راه‌اندازی شرکت‌های مقاله‌فروشی، با اخذ پول‌های چند میلیونی، مقالاتی را برای فرد سفارش دهنده تهیه کردند و امروز شاهد هستیم که روبروی دانشگاه تهران اقدام به فروش مقاله می‌شود.

وی خاطر نشان کرد: زمانی که این جریان به راه افتاد، افراد تصمیم گرفتند که به هر طریقی حتی با روش‌های سرقت علمی، مقاله‌نویسی کنند و ما بارها تذکر دادیم ولی عوامل بیگانه نگذاشتند و به طور ناگهانی تعداد مقالات این افراد به چند صد هزار مقاله رسید