سابقه تاریخی بوکان

سابقه تاریخی بوکان

"کاوه ضیافتی"، کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری در پایان نامه خود در خصوص پیشینه تاریخی شهر بوکان می نویسد: شهر کنوني بوکان با توجه به وجود دهها بنا ، تپه وسايت تاريخي در داخل واطراف خود از کهنترين مکانهايي است که داراي سابقه شهرنشيني مي باشد.

آنچه که ادعاي فوق را ثابت مي کند کاوشهاي صورت گرفته در طي دهه هاي اخير در محوطه هاي باستاني بوکان از جمله تپه قلايچي(ghalaichi)،قلعه سردار بوکان،قلعه واقع در محله کلتپه (koltapeh)،قلعه عباس آباد، قلعه بي بي کند(bibikand)، قلعه بوگه به سي(bogabasi) ... ميباشد.

در اين ميان مي توان به تپه باستاني قلايچي واقع در 3کيلومتري شمال شرقي مکان کنوني بوکان اشاره کرد ،در اين تپه ، دوره هاي باستاني عصر آهن دو(1200 -850 ق.م)و سه (850-550 ق.م)ويک طبقه تاريخي متعلق به مانناها و سه دوره ساختماني بعد مشاهده شده است.

درطي حدود9 فصل کاوش باستان شناسي از سال 1364 تا1385 و خاکبرداري ازمحوطه شهر ونيز مشاهده آجرهاي مننقوش لعابدار،مهره هاي تزيني،ستونها وديگر بقايا به همراه کتيبه آرامي که متعلق به 800 ق.م بود معلوم گرديد.(اين کتيبه توسط پروفسورآندره لومرازدانشگاه سوربون ترجمه شده است) که قلايچي بوکان در واقع همان شهر زيرتو (ايزرتو)پايتخت مانناها ميباشدوطبق نظر باستان شناسان قلايچي بوکان(ايزيرتو) مهمترين پايتخت تمدن مانناها است واحتمال ميدهند که هگمتانه در شرق وجنوب اين حکومت باشد نه در همدان.

در آخرين فصل نهم کاوشگري بخش باقي مانده حصار دور ه قديم قلايچي بوکان به طور کامل از خاک نمايان وتمام بافت مذهبي متعلق به دولت پادشاهي ماننا ها در مرکز تحقيق آشکار شد.

از پايان حکومت ماننا ها در قلايچي بوکان اطلاع دقيقي از وضعيت سکونت در منطقه موجود نمي باشد اما طبق نظر صاحب نظران باستان شناس در مقاطع تاريخي بعد زلزله ،آتش سوزي ونيز حمله قبايلي از جمله مغولها براي قرنهاي متمادي مانع از رونق وگسترش شهرنشيني در بوکان شده است.

تا اينکه سردار عزيز خان مكري فرمانده كل قواي عساكر منصوره نظام و غير نظام دوره ناصرالدين شاه، بوكان را در زمان سلطنت محمد شاه قاجار به مبلغ 900 تومان از ايل خالكي (خاكي) خريداري نموده بود.