اعجز الناس من عجز عن اکتساب الاخوان ، و اعجزمنه من ضیع من

اعجز الناس من عجز عن اکتساب الاخوان ، و اعجزمنه من ضیع من ظفربه منهم .
ح /12
ترجمه : ناتوان ترین مردم کسی است که در بدست آوردن دوست ، ناتوان باشد، و ناتوان تر از او، کسی است که دوست بدست آمده را، از دست بدهد.
شرح : توانایی انسان ، تنها در قدرت جسم و زور بازو نیست . بلکه توانایی روحی و اخلاقی ، بالاتر و با ارزش تر از توانائی جسم و تن است . قدرت جسمی ، با گذشت زمان و افزایش سن و سال از بین می رود، اما توانایی روحی و اخلاقی ، بر اثر گذشت زمان بیشتر میشود، و انسان را قوی تر و ورزیده تر می کند.
پس ما، ضمن آنکه برای سلامت تن و قدرت جسم خود، باید ارزش و اهمیت قائل باشیم و در حفظ آن بکوشیم ، باید سعی کنیم که توانایی روحی و اخلاقی هم بدست آوریم و هر روز به مقدار آن بیفزائم .
علی علیه السلام می فرماید: یکی از نشانه های قدرت روح و توانایی اخلاق ، این است که انسان بتواند با اخلاق خوب و رفتار انسانی و مناسب ، برای خود دوستان زیادی پیدا کند. پس کسی که نمی تواند برای خود دوست صمیمی و خوبی پیدا کند. از لحاظ روحی و اخلاقی ، عاجز و ناتوان است .
اما، ناتوان تر از او، کسی است که دوستی را پیدا کرده ، نتواند برای همیشه نگه دارد. یعنی با رفتار بد و اخلاق نامناسب خود، دوستان بدست آمده را، از دست بدهد و در زندگی اجتماعی ، تنها بماند. زیرا نگهداری دوست ، دشوارتر از بدست آوردن دوست است . یعنی برای حفظ دوستان بدست آمده ، بیش از یافتن دوستان جدید، قدرت روحی و اخلاق لازم است .