منشأ اخلاق ، استاد علی اکبر خانجانی

از کتاب دائرةالمعارف عرفانی جلد اول
(دو منشأ اخلاق)
اخلاق بمعنای نظام كردارهای افراد بشری دو منبع تغذیه دارد که یکی درونی و باطنی است و دگر بیرونی: عرفان و عرف ! اوّلی محصول تعلقات و تعقلات درونی اوست و تعهداتی که با یافته‌های روحانی و معنوی که خود می یابد و لذا متعهد و ملزم به یک سازمان رفتاری می‌شود . این نوع رفتار معلول یک نظام فکری است و لذا دارای پشتوانه معنوی و ریشه دار می‌باشد. ولی منبع تعذیه دوم همانا جامعه و خانواده و نظام سیاسی و طبقه اقتصادی و فرهنگ حاکم بر شرایط زندگانی فرد است که بطور کلی عرف نامیده می شود که سازمانی از تعهدات و الزامات بیرونی است و مجموعه ای از جبرها و مصالح اجتماعی است و با تغییرات شرایط بیرونی هم دگرگون می‌شود . اخلاق عرفى بشر كاملاً نسبی و متغیر و در عین حال بی چون و چرا و جبار است و لذا همواره با پشتوانه قوانین عمل می‌کند و نیروی قهریه جزائی هم دارد .
ولی اخلاق عرفانی که امری درونی است کاملاً مطلق و در عین حال آزاد و مختارانه است و رابطه ای مستقيم با اخلاق عرفی دارد و ارکان این اخلاق را هم تصدیق می کند.
تألیف:«استاد علی اکبر خانجانی »