تاریخ کوتاه ایران و جهان-889 جنگ 44 عرب - ایران: خراسان باختری

تاریخ کوتاه ایران و جهان-889 چهل‌چهارمین جنگ «عرب‌های مدینه» با مردم جنگ‌افزارمند (مسلح) شدهء «خراسان باختری»
______________________
گرچه ارتش «ایران ساسانی» ، در ماه اکتبر سال 644 زادروزی (میلادی) ، نابود شده بود ؛ ولی پس از کشته شدن «عمر ابن خطاب» بدست یک دلاور ایرانی بنام «پیروز نهاوندی» (1) ، در ماه نوامبر سال 644 زادروزی (میلادی) ؛ مردم بیشتر استان‌های ایران ، برپد (علیه) عرب‌های مرزدر و زورگیر (متجاوز و اشغالگر) بپاخاستند (قیام کردند) ، و با بدست گرفتن جنگ‌افزار (سلاح) ، و جنگیدن با این عرب‌ها ؛ 75 درصد از قلمروی «ایران ساسانی» را از آنها پس گرفتند ؛ ولی از همان نوامبر سال 644 زادروزی (میلادی) ، «عرب‌های مدینه» رفته‌رفته (بتدریج) ، این سرزمینهای آزادشده را باززورگیری (تسخیر مجدد) کردند ؛ تا اینکه نوبت به «خراسان باختری» رسید.

در ماه اکتبر سال 651 ز. {زادروزی)(میلادی) ، «احنف ابن قیس» (2) و «عبدالله ابن عامر» (3) ، از سوی «عثمان ابن عفان» (4) گمارده شدند تا باززورگیری (تسخیر مجدد) سرزمین «خراسان باختری» را ، بانجام برسانند (5)(6) . پایابراین (بنابراین) ، «احنف ابن قیس» از «کوفه» ، و «عبدالله ابن عامر» از «بصره» ، با لشگرهای بزرگی که در دست داشتند ، خود را به شهر «ری» رساند ؛ و سپس ، از «ری» به سوی شهر «مرو» که پایتخت «یزدگرد سوم» (7) شده بود ، تاختند ؛ و سرانجام با شکست دادن سپاه‌های مردمی ، بخش بیشینهء (عمدهء) «خراسان باختری» را به زیر فرمان خود درآوردند (5)(6) . «یزدگرد سوم» هم ، که فرماندهی یکی از این سپاه‌های مردمی را در دست داشت ، چون میدانست که نمیتواند در برابر این دو لشگر بزرگ «عرب‌های مدینه» ، پایداری کند ؛ از «مرو» ، به شهر «بلخ» پس‌نشینی (عقب‌نشینی) کرد (6).

در اینگاه (این زمان) ، «احنف ابن قیس» ، برای باززورگیری (تسخیر مجدد) بخش‌های فرازی‌تر (شمالی‌تر) «خراسان باختری» ، با سپاهش ، از «مرو» به سوی فراز (شمال) پیشروی کرد ، تا اینکه به «رود آمو» (رود جیحون) رسید ، و در آنجا مانشگاه (اردو) خود را برپا کرد . در همینگاه (همین زمان) ، «یزدگرد سوم» که در «بلخ» توانسته بود سپاه بزرگی را فراهم کند ، به سوی مانشگاه (اردوی) سپاه «احنف ابن قیس» لشگرکشی کرد (6) ؛ و «جنگ رود آمو» (6) ، میان دو سپاه ، درگرفت ؛ که با پیروزی سپاه «احنف ابن قیس» به پایان رسید (6).

«یزدگرد سوم» ، پس از شکست خوردن در این جنگ ، به «فرارود» (ماوراءالنهر) پس‌نشینی (عقب‌نشینی) کرد (6) ؛ ولی پس از چند روز ، به «مرو» ، که در چنگ «عرب‌های مدینه» بود ، تاخت ؛ ولی دوباره شکست خورد ، و به «بلخ» پس‌نشینی کرد.

پژوهشپایه‌ها (منابع): 5 ، 6
داده‌های (اطلاعات) بیشتر: 1 ، 2 ، 3 ، 4 ، 7

(1) https://en.wikipedia.org/wiki/Piruz_Nahavandi
(2) https://en.wikipedia.org/wiki/Ahnaf_ibn_Qais
(3) https://en.wikipedia.org/wiki/Abdallah_ibn_Amir
(4) https://en.wikipedia.org/wiki/Uthman
(5) https://en.wikipedia.org/wiki/Muslim_conquest_of_Persia
(6) https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Oxus_River
(7) https://en.wikipedia.org/wiki/Yazdegerd_III