بار اصلی جهش ارز بر دوش طبقات متوسط و پایین

بار اصلی جهش ارز بر دوش طبقات متوسط و پایین

تجربه سال‌های اخیر نشان می‌دهد هر بار نرخ ارز بالا می‌رود، فشار اصلی روی سفره‌ی اقشار متوسط و کم‌درآمد می‌نشیند؛ کسانی که دارایی‌های قابل‌تبدیل ندارند تا از «سود تورمی» بهره‌مند شوند و فقط گرانی خوراک، حمل‌ونقل و مسکن را می‌پردازند

در ۱۴۰۱ با حذف ارز ۴۲۰۰ و جایگزینی نرخ ۲۸۵۰۰ (≈۵۸۰٪ رشد)، موج تورمی بزرگی ایجاد شد. شاخص قیمت مصرف‌کننده به ۴۶.۵٪ رسید؛ اما خوراکی‌ها بیشتر جهیدند (بسیاریِ گروه‌ها بالای ۷۰٪). روغن‌ها و چربی‌ها ۲۲۴٪ و «شیر، پنیر و تخم‌مرغ» ۸۵.۸٪ رشد کردند. افزایش حدود ۴۰٪ قیمت مسکن هم هم‌زمان، فشار معیشت را دوچندان کرد.

سه سیاستِ تشدیدکننده:
۱) ایجاد «ارز اشخاص» با نرخی نزدیک بازار آزاد که بخشی از واردات را گران‌تر کرد.
۲) رشد حدود ۳۰٪ نرخ نیما که هزینه کالاهای تجاری را بالا برد.
۳) سرریز ارزی به هزینه‌های تولید: از پت و بطری تا شوینده‌ها و بسته‌بندی.

برآوردها نشان می‌دهد «نرخ ارز مؤثر» در ۱۴۰۱ حدود ۶۶٪ رشد کرد و اثرش مستقیم در سبد مصرفی فقرا نشست. نتیجه روشن است: به نام حذف رانت، سفره طبقات متوسط و پایین کوچک‌تر شد.

✍🏻دکتر رضا غلامی

@HokmranOnline