در معماری دوران حکومتی دوران هخامنشیان تامین انواع فضاهای

در معماری دوران حکومتی دوران هخامنشیان تامین انواع فضاهای مورد نیاز بر اساس سیستم سازه ای ممکن صورت میگیرد . ایجاد فضاهایی که دارای ابعاد مختلف در طیف خرد تا کلان و ارزشها و کارکردهای مختلف هستند . با استفاده از سیستم های سازه ای به ارث رسیده از گذشته گاه گزینش شده و آگاهانه و بویژه خلاق محقق میگردد .

منطق ایستایی یک سازه ترکیبی از سنگ و چوب و خشت خام را تطابق رفتار این مصالح با نقش آن ها در عنصر سازه ای و تناسب میزان مصالح با ابعاد آن ها آگاهی فنی از نقاط خاص سازه ای و ساختار شکنی مناسب مصالح برای باربری . استفاده از نیروی وزن سازه ( بار مرده ) برای پایداری . تناسب سازه ای با میزان مقاومتش در برابر بار وارده ، با حرکت به سمت ارتفاع به منظور پرهیز از بیهودگی و ایجاد تعادل در سا زه اتصالات مطابق با طبیعت مصالح تشکیل میدهند . بر این ساسا مقاومت فشاری خشت و سنگ ، به کارگیری این مصالح را به صورت عناصر عمودی یا دیواره ها و ستو نها و مقاومت کششی و فشاری و خمشی ( چوب ) یکی از کاربردهای آن را به شکل عناصر افقی یا تیر ها ایجاب میکند . و سازه و تیر  و ستون یا قابی شکل به این صورت است که نیروهای وارده ( بارها و وزن عناصر ) به کمک عناصر افقی یا تیر ها یا رفتار خمشی به عناصر عمودی یا ستونها و دیواره ها منتقل میشود و این عناصر بار را به صورت فشاری به تکیه گاهها یا پی ها انتقال میدهند . وزن پایه های سنگی باعث میشوند که ستو نها بتوانند در برابر بعضی از نیروهای افقی مانند نیرو های باد مقاومت کنند . ( قابلیت تحمل خمش یک تیر یا یک سازه قابی بیشتر بستگی به جنس آن عضو و نیز شکل مناسب هندسی آن دارد . مثلا اگر یک الوار چوبی را در جهت پهنا بخوابانیم مقاومتش در خمش کمتر از وضعیتی است که در آن الوار مزبور به گونه نره یعنی بر روی ضخامتش قرار گرفته است )

جالب آنجاست که این نکته توسط سازندگان تخت جمشید در طرح تیرهای چوبی شان رعایت شده است .



مجله مانا
(محسن)