تاریخِ ترک‌ها – 10

تاریخِ ترک‌ها – 10
History of Turks - 10
_________________________________________
تا شش سال پس از شاهنشاه شدنِ «بهرامِ پنجم»{بهرام گور} (1) ، که برابر بود با سال 426 ز. {زادروزی}(میلادی) ؛ «امپراتوریِ روم خاوری» (بیزانس) (2) ، و کشورِ فرمانبرش «پادشاهیِ یمنیِ لخم» (3) ، از قلمرویِ «ایرانِ ساسانی» پس‌نشینی (عقب‌نشینی) کردند (4) ؛ ولی «هپتالیانِ ترک» (5) نپذیرفتند که بیرون بروند ؛ و تنها با دریافت یک باجِ بسیار هنگفت ، سه شهر از پنج شهر زورگیری‌شدهء (تسخیرشدهء) «ایرانِ ساسانی» را پس دادند (4) ؛ ولی بجای این سه شهر ، بخش بسیار پهناوری از فرازِ خاوریِ (شمالِ شرقیِ) قلمرویِ «ایرانِ ساسانی» را زورگیری (تسخیر) کردند . یادآوری میشود که تیرهء (طایفهء) «ایرانی‌تبار» «تخاریان» (6) یا همان «یوئه‌ژی‌ها» (7)(8) یا همان «کوشانیان» (9)(10) ، که در این سرزمین میزیستند نیز ، پس از این زورگیری (تسخیر) ، به زیرِ فرمانِ «هپتالیانِ ترک» (5) درآمدند.

این «هپتالیانِ ترک» (5) ، که از هفت تیرهء (طایفهء) ترکِ «تیِه‌لِه» ، «قرقیز» ، «یوئه‌بان» ، «اُغوز» ، «قزاق» ، «اُگور» و «اُزبَک» بودند ، درپیِ همزیستی کردن با ایرانیانِ دو شهر «سمرقند» و «بخارا» ، و همچنین با همسایگی کردن با «شاهنشاهی ایران ساسانی» ، رفته‌رفته (بتدریج) «فارس‌زبان» شدند ؛ و «ترک‌های فارس‌زبان‌شده» (11) نام گرفتند . امروزه ، آن گروه از افغانستانی‌ها و تاجیکستانی‌ها که «چشم‌بادامی» هستند ؛ از همین «ترک‌های فارس‌زبان‌شده» هستند ؛ ولی آن گروه از افغانستانی‌ها و تاجیکستانی‌هائی ، که دارایِ «چشم‌بادامی» نیستند ؛ و چهره‌ای همانند «ایرانی‌تبارها» را دارند ، از نوادگان مانایان (ساکنین) دو شهر ایرانی «سمرقند» و «بخارا» و ایرانی‌تبار هستند.


(1) https://en.wikipedia.org/wiki/Bahram_V
(2) https://en.wikipedia.org/wiki/Byzantine_Empire
(3) https://en.wikipedia.org/wiki/Lakhmids
(4) http://geacron.com/home-en/
(5) https://en.wikipedia.org/wiki/Hephthalites
(6) https://en.wikipedia.org/wiki/Tocharians
(7) https://en.wikipedia.org/wiki/Yuezhi
(8) تیرهء (طایفهء) «یوئه‌ژی» ، همان تیرهء (طایفهء) ایرانی‌تبارِ «تخاریان» بوده‌اند ، که از پیرامون (حدودِ) سال 1200 پیشازادروز (قبل میلاد) ، از «آسیای میانه» به سرزمین «خِتَن» ، که امروزه در باختر کشور چین جای دارد ، نوبومروی (مهاجرت) کرده بودند ؛ و به پیشهء «برون‌آوری» (استخراج) و بازرگانی کردنِ سنگِ «یشم سبز» ، که در این سرزمین فراوان بود ، روی آورده بودند . یادآوری می شود که نام «یوئه‌ژی» ، نامی بوده است که چینی‌ها به این تیره داده بودند . از سال 176 ز. {زادروزی}(میلادی) ، «همپیمانی تیره های ترک و مغول» ، که «شیونگ نو» نام داشت ، با تاختن به تیرهء (طایفهء) «یوئه‌ژی» ، آنها را به سوی باختر «آسیای میانه» ، پس راندند.
(9) https://en.wikipedia.org/wiki/Kushan_Empire
(10) از سال 30 زادروزی (میلادی) ، تیرهء «ایرانی تبارِ» «تخاریان» ، یا همان «یوئه‌ژی‌ها» ، شاهنشاهیِ خود را پدید آوردند ، و آنرا «شاهنشاهیِ کوشان» نام گذاردند . قلمرویِ این شاهنشاهی ، با زورگیری (تسخیر) کردنِ بخشِ پهناوری (وسیعی) از قلمرویِ «شاهنشاهیِ ایرانِ اشکانی» ، در سال 162 ز. {زادروزی}(میلادی) ، بسیار پهناور (وسیع) شد ، و از‌آن‌پس هم ، با «شاهنشاهیِ ایرانِ اشکانی» ، دشمنی‌هایِ فراوانی کرد ؛ و به همین چرائی (دلیل) ، «شاهنشاهیِ ایرانِ ساسانی» ، از سال227 ز. تا 231 ز. ، بیشترِ قلمرویِ «شاهنشاهی کوشان» را ، به قلمروی خود افزود ؛ و در سال 342 ز. ، شاهنشاهی هندی «گوپتا» ، بجاماندهء (باقیماندهء) قلمروی این شاهنشاهی را ، به قلمروی خود ، افزود.
(11) https://en.wikipedia.org/wiki/Persianate_society