تاریخ کوتاه ایران و جهان-865 سی‌‌ویکمین جنگ عرب‌ - ایران :زورگیری (تسخیر) استانهای همدان و آذرپایگان

تاریخ کوتاه ایران و جهان-865 {سی‌‌ویکمین جنگ «عرب‌های مدینه» با «شاهنشاهی ایران ساسانی» : جنگ زورگیری (تسخیر) استان‌های اکباتان (همدان) و آتورپاتگان (آذربایجان)}
__________________________________
در ماه دسامبر سال 643 ز. {زادروزی}(میلادی) ، سپاهیان «عرب‌های مسلمان‌شده» (1) ، در گام نخست ، استان ‌اکباتان (همدان) ؛ و سپس استان آتورپاتگان (آذربایجان) را زورگیری (تسخیر) کردند (2).

در جنگ زورگیری (تسخیر) استان اکباتان (همدان) ، که «جنگ واجرود» (2) نام دارد ، فرمانده سپاه عرب‌های مرزدر (متجاوز) ، کسی بنام «نعمان» بود ؛ و فرماندهی سپاه ایران ساسانی را ، سپهبدان «مهتا دیلمی» (3) ، «فرخزاد» (4) ، «اسفندیار فرخزادپور» (5) ، و یک سپهبد ارمنی بنام «واراز تیروتس» ، بردوش داشتند . در روند این جنگ ، که در نزدیکی روستای «واجرود» همدان ، انجام گرفت ؛ سپهبدان «مهتا دیلمانی» ، و «واراز تیروتس» ، کشته شدند (2).

در روند زورگیری (تسخیر) کردن استان آتورپایگان (آذربایجان) ، سپاهیان «عرب‌های مدینه» ، بفرماندهی «حذیفه» ، نخست به شهر «شاهین» یا «زنگان» (زنجان) (6) و سپس به شهر «آرتاویل» (اردبیل) (7) تاختند و این دو شهر و سرزمین‌های پیرامون آنها را به زیر فرمان «عرب‌های مدینه» درآوردند (8) ؛ و سپس در راستای کنارهء (ساحل) «دریای کاسیان» (دریای خزر) ، از «آرتاویل» (اردبیل) بسوی فراز (شمال) لشگرکشی کردند و به پیروزی‌هائی هم دست یافتند ؛ ولی به چرائی‌هائی (دلایلی) ، «حذیفه» از سوی «عمر ابن خطاب» فراخوانده شد ، و بجای او «بکیر ابن عبدالله» (9) و «عتبه ابن فرقد» به فرماندهی سپاهیان «عرب‌های مدینه» ، برگزیده شدند ؛ و این دو ، توانستند فراز باختری (شمال غربی) قلمروی «ایران ساسانی» ، و بواژگانی دیگر ، «سرزمین آتورپاتگان» (آذربایجان) را به زیر فرمان «عرب‌های مدینه» درآورند (8).

رونهیدنی (قابل توجه) است که تا اینگاه (این زمان) ، در «سرزمین آتورپاتگان» (آذربایجان) ، حتی یک تن (نفر) «ترک» هم ، مانا (ساکن) نبوده است ؛ بلکه در سال 1053 زادروزی (میلادی) بوده است که با تازش «طغرل بیک» (10) از «دودمان ترکان سلجوقی» (11) ، برای نخستین بار در تاریخ ، «ترک‌ها» به سرزمین «آتورپاتگان» (آذربایجان) ، پاگذاردند (وارد شدند).

(1) https://en.wikipedia.org/wiki/Rashidun_Caliphate
(2) https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Waj_Rudh
(3) https://en.wikipedia.org/wiki/Muta_of_Daylam
(4) https://en.wikipedia.org/wiki/Farrukhzad
(5) https://en.wikipedia.org/wiki/Isfandyadh
(6) خواهشمندم که نوشتارهء (مقالهء) ویکی‌پدیایِ انگلیسی با سرنامِ (عنوانِ) زیر را با گوگل بیابید و باز کنید و بخوانید:
Zanjan_Iran
(7) https://en.wikipedia.org/wiki/Ardabil
(8) https://en.wikipedia.org/wiki/Muslim_conquest_of_Azerbaijan