پاسخ به شبهه ازدواج های متعدد معصومین

پاسخ به شبهه ازدواج های متعدد معصومین

پرسش :

شبهه: ازدواج‌های متعدد برخی از معصومین بویژه پیامبر(ص) بدون هیچ مصلحتی بوده و نشان دهنده این است که همه ما می توانیم اقدام به ازدواج مجدد کنیم و نباید رسانه ها آن را بد جلوه دهند. وگرنه تعدد زوجین معصومین چه توجیهی میتواند داشته باشد؟!


**پیش از پاسخ، باید به چند نکته مهم توجه شود:

اول آن که: همان‌گونه که همگان شاهدند، بحث پیرامون ازدواج‌های معصومین علیهم‌السلام، مدتی است که رواج شدیدی یافته است! البته مطالعات تاریخی بسیار خوب، لازم و مفید است، اما وقتی موضوعی چون ازدواج، محور هر بحث یا حتی بهانه‌ برای ایجاد و القای شبهه و وارد کردن ایراد به آنها می‌گردد، جای تأمل دارد، که چرا؟!

به نظر نگارنده، این مقوله، پس از انتشار کتاب "سلمان رشدی"، که در آن فقط به مباحث ازدواج یا جنسیتی، آن هم با دروغ، تهمت، افترا، تحریف و ... همراه بود، رواج یافت. خب، بالاخره یک سیاست تبلیغاتی انگلیسی بوده و هست. سعی دشمنان بر این است که نگاه مسلمانان و هر پژوهشگر دیگری، به روابط شخصی و حتی جنسیتی آنان باشد و نه به وحی، عقل، درایت، دعوت و منطق آنان.

دوم: تجرد، ازدواج، طلاق، نامگذاری، صالح بودن یا نبودن فرزندان و این قبیل امور شخصی، هیچ ارتباطی به اصل دعوت انبیا و اولیای الهی ندارد و سبب اثبات یا ابطال هیچ یک از اصول عقلی نیز نمی‌گردد. به عنوان مثال: حقانیت نبوت و رسالت پیامبر اکرم صلوات الله علیه و آله، با ازدواج با بانوی بزرگ اسلام، حضرت خدیجه کبرا علیهاالسلام به اثبات نمی‌رسد که با ازدواج با عایشه یا دیگر همسران، ابطال گردد – حقانیت ولایت و امامت امام حسن مجتبی علیه‌السلام، با ازدواج با نفیله (امّ ولد) و یا رمله [که مادر قاسم بن حسن علیه السلام است] به اثبات نمی‌رسد که با ازدواج با جُعده که قاتلش شد، نفی گردد.

سوم: حتی ازدواج‌های ما نیز تماماً بر اساس انتخاب یا عشق و عاشقی نیست؛ چنان چه همه طلاق‌ها به خاطر خیانت و فساد و فحشا و ... نمی‌باشد و تجردها نیز همیشه به علت نبودن کفو یا خواستگار نیست، چه رسد نسبت به اهل عصمت علیهم‌السلام که شرایط بسیار ویژه‌ای داشتند و البته از روی حکمت، ضرورت، اجبار و ... ازدواج می‌کردند و نه از روی هوس.

پاسخ :

در اسلام، داشتن چهار زن دایم با توجه به شرائط آن جایز است بنابراین همه‌ افراد می‌توانند با توجه به شرایط و امکانات خود، تا چهار زن به طور هم‌زمان داشته باشند. امامان معصوم ـ علیهم السلام ـ با توجه به این حکم شرعی اسلام، حق داشتند که به طور هم‌زمان تا چهار زن دایم داشته باشند با این وجود ازدواج‌های متعدد معصومین ـ علیهم السلام ـ حتّی در همین گستره‌ای که شرع اجازه داده است، هیچ‌گاه از روی هوس نبوده و به خاطر برخی مصلحت‌هایی که به آنها اشاره می‌شود، به ازدواج دوّم و... اقدام می‌نمودند.
دلایل عمده ازدواج‌های متعدد برخی معصومین ـ علیهم السلام ـ عبارتند از:
1. ایجاد رابطه خویشاوندی با قبایل مختلف و گسترش اسلام
در آغاز که پیامبر اسلام ـ صلی اللّه علیه و آله ـ دعوت به اسلام را شروع نمود، تنها بود و تا مدت‌ها جز عده‌ای محدودی به او ایمان نیاوردند، او بر ضد تمامی باورها و عقاید خرافی عصر و محیط خود قیام کرد. طبیعی است که اقوام و قبایل بر علیه او بسیج شوند و دعوت او را نپذیرند، یکی از شیوه‌ها و راه‌های توسعه و گسترش اسلام و درهم شکستن اتحاد نامقدس دشمنان این بود که پیامبر اسلام با قبایل مختلف رابطه و خویشاوندی برقرار کند زیرا محکم‌ترین رابطه در میان عرب، رابطه خویشاوندی محسوب می‌شد و داماد قبیله را همواره از خود می‌دانستند و دفاع از او را لازم و تنها گذاشتن او را گناه می‌شمردند،[1] پیامبر اسلام با هوشمندی هرچه تمام از این روش و تاکتیک استفاده نمود تا با قبایل مختلف رابطه خویشاوندی برقرار نموده در توسعه و گسترش اسلام از آن بهره گیرد.

"علامه طباطبائی می فرماید: ازدواج‏های آن حضرت، هر کدام روش خاصی را داشت. نخستین همسر آن حضرت خدیجه است. پیامبر اولین بار با او ازدواج کرد و بیش از بیست سال با او زندگی کرد و غیر از او با کسی ازدواج نکرد.

جان دیون پورت انگلیسی می ‏گوید: با این که در آن زمان، زیاد زن گرفتن کار بدی نبود، ولی با این حال حضرت محمد (صلی الله علیه وآله) تا پنجاه سالگی با یک زن زندگی کرد و تا خدیجه زنده بود، زن دیگری نگرفت. آیا ممکن است کسی شهوت‏ران باشد و هیچ مانعی هم برای زن گرفتن در کار نباشد، با این حال با یک زن زندگی کند آن هم با زنی که سنّ بالائی داشته باشد؟ علّت کلّی ازدواج های پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) بر اساس مصالح و حکمت هایی بود که در انجام مأموریت الهی به آنها نیازمند بود; چرا که اگر هدف عیش و نوش و شهوترانی بود، همانند پادشاهان و سلاطین به جای زنان سال