جامعه
جامعه
گریزی بر فرآیند کنترل بدن در فضای مجازی
کوثر درزی‌نژاد (دانشجوی جامعه‌شناسی دانشگاه علامه‌طباطبائی)
14/دی /99
به دنبال تغییر و تحولات ورود به دنیای مدرن بعد جسمانی وجود از اهمیت ویژه‌ای برخوردار گردید به این صورت که به‌تدریج بدن به عاملی هویت‌ساز تبدیل شد و افراد و گروههای انسانی به بدن، به‌عنوان وجه تمایز خود با دیگری نگریستند دراین‌بین تلاش‌های روزافزونی در جهت بهتر کردن اعضای مختلف بدن صورت گرفت.
این تلاش برای بهتر شدن و زیبا دیده شدن شاید در وهله اول فقط به‌صورت، به‌عنوان مهم‌ترین عضو در معرض دید اختصاص می‌یافت اما به‌تدریج و با گسترش اهمیت بدن، تعیین ملاک‌های زیبایی به تمام اندام‌ها تسری پیدا کرد و کوشش‌ها و عمل‌های جراحی مختلف به‌منظور نزدیک کردن هر یک از اعضا به معیارهای زیبایی‌شناختی صورت پذیرفت.
در این بین با توجه به گسترش فضای مجازی و حضور خیل عظیمی از افراد در شبکه‌های اجتماعی به‌خصوص اینستاگرام زیبایی‌های بدن در معرض دید عموم قرار میگیرد و نکته اینجاست که در چنین فضایی افراد برای اثبات زیبا بودن از معیارهای یکسانی پیروی میکنند و از طریق جراحی‌های گوناگون و یا ورزش‌های حرفه‌ای و رژیم‌های متعدد سعی میکنند خود را به نمونه آرمانی بدن نزدیک کنند.
میشل فوکو از جمله افرادی است که در زمینه جامعه‌شناسی پزشکی به‌طور گسترده به مقوله بدن می‌پردازد. در اصل فوکو معتقد است بدن نیز مانند تمام وجوه زندگی اجتماعی تحت سیطرۀ قدرت قرار دارد و بدن ابژۀ قدرت و دانش است؛ این قدرت همواره بدن‌ها را کنترل میکند. در اندیشه فوکو قدرت امری سلسله مراتبی نیست که فقط در انحصار حکومت و نظام سیاسی باشد و از بالا به پایین اعمال شود بلکه او معتقد است همه ما درون شبکه قدرت در حال کنش هستیم و گروههای مختلف انسانی کم‌وبیش از این قدرت برخوردارند و در حال دست‌وپنجه نرم کردن با آن هستند. “در نزد فوکو هیچ‌کس نمیتواند از قدرت بگریزد. این بدان معناست که قدرت سیال و محلی است و هر روز و در همه‌جا خود را به ما تحمیل میکند و هرگز نمی‌توان قدرت را برتر، بی‌اثر و متلاشی کرد” (۵) .
“در اندیشه فوکو سوژه و بدنش در فرآیند سازوکارهای نظارتی و تنبیهی سراسربین و درونی شده شکل میگیرد. شاید مهم‌ترین پیامد چنین وضعیتی ازخودبیگانگی، اسارت و تکه پاره شدن سوژه و بدنش باشد” (۱). “فوکو فرآیند پیکربندی سوژه را حاصل دستگاه‌های طرد کننده می‌داند که در عصر مدرنیته بیشتر از قبل آشکارند و هدفشان نظم‌بخشی به سخن و گفتار نهاد اجتماعی و تداوم آن است و حقیقت‌های بشری خارج از این وضعیت را نادیده می‌انگارد ” (همان) .
“به‌هرحال فوکو جامعه مدرن را به‌صورت زندانی بزرگ و سراسر بین تصور میکند که به‌راحتی نمی‌توان از آن گریخت. در این زندان سوژه پیش از هر چیزی زندانی خود است. به بیان ساده سوژه بر اساس معیارهای بهنجارساز اجتماعی عمل میکند و در غیر این صورت تنبیه می‌شود. نظارت همگانی بر وی اعمال می‌شود و حتی خود نیز در این فرآیند مشارکت فعال دارد. برای مثال سوژه پیش از هر چیز بدن خود را در آیینه برانداز میکند تا نزدیکی و دوری از معیارهای رایج زیبایی، سلامت و… را بسنجد اگر بر اساس معیارهای رایج اضافه‌وزن داشته باشد بیش از نظارت بیرونی دیگران خود درصدد اصلاح بدن خویش برمی‌آید و بر بدن خود اعمال قدرت میکند” (۱) .”در جامعه مصرفی وضع بدن باید متناسب، لاغر و جوان نگاه داشته شود”( ۴) . به‌منظور کنترل بدن “دخل و تصرف “هایی در اندام مختلف صورت میگیرد که به آن “مدیریت بدن” می‌گویند. در اصل فرد معتقد است بدن آفریده‌شده به‌اندازه کافی زیبا نیست و او می‌تواند با انجام جراحی‌ها و یا رعایت رژیم‌ها و انجام ورزش‌های گوناگون به زیباتر شدن آن کمک کند.
گریزی بر فرآیند کنترل بدن در فضای مجازی
کوثر درزی‌نژاد (دانشجوی جامعه‌شناسی دانشگاه علامه‌طباطبائی)
14/دی /99
به دنبال تغییر و تحولات ورود به دنیای مدرن بعد جسمانی وجود از اهمیت ویژه‌ای برخوردار گردید به این صورت که به‌تدریج بدن به عاملی هویت‌ساز تبدیل شد و افراد و گروههای انسانی به بدن، به‌عنوان وجه تمایز خود با دیگری نگریستند دراین‌بین تلاش‌های روزافزونی در جهت بهتر کردن اعضای مختلف بدن صورت گرفت.
این تلاش برای بهتر شدن و زیبا دیده شدن شاید در وهله اول فقط به‌صورت، به‌عنوان مهم‌ترین عضو در معرض دید اختصاص می‌یافت اما به‌تدریج و با گسترش اهمیت بدن، تعیین ملاک‌های زیبایی به تمام اندام‌ها تسری پیدا کرد و کوشش‌ها و عمل‌های جراحی مختلف به‌منظور نزدیک کردن هر یک از اعضا به معیارهای زیبایی‌شناختی صورت پذیرفت.
در این بین با توجه به گسترش فضای مجازی و حضور خیل عظیمی از افراد در شبکه‌های اجتماعی به‌خصوص اینستاگرام زیبایی‌های بدن در معرض دید عموم قرار میگیرد و نکته اینجاست که در چنین فضایی افراد برای اثبات زیبا بودن از معیارهای یکسانی پیروی میکنند و از طریق جراحی‌های گوناگون و یا ورزش‌های حرفه‌ای و رژیم‌های متعدد سعی میکنند خود را به نمونه آرمانی بدن نزدیک کنند.
میشل فوکو از جمله افرادی است که در زمینه جامعه‌شناسی پزشکی به‌طور گسترده به مقوله بدن می‌پردازد. در اصل فوکو معتقد است بدن نیز مانند تمام وجوه زندگی اجتماعی تحت سیطرۀ قدرت قرار دارد و بدن ابژۀ قدرت و دانش است؛ این قدرت همواره بدن‌ها را کنترل میکند. در اندیشه فوکو قدرت امری سلسله مراتبی نیست که فقط در انحصار حکومت و نظام سیاسی باشد و از بالا به پایین اعمال شود بلکه او معتقد است همه ما درون شبکه قدرت در حال کنش هستیم و گروههای مختلف انسانی کم‌وبیش از این قدرت برخوردارند و در حال دست‌وپنجه نرم کردن با آن هستند. “در نزد فوکو هیچ‌کس نمیتواند از قدرت بگریزد. این بدان معناست که قدرت سیال و محلی است و هر روز و در همه‌جا خود را به ما تحمیل میکند و هرگز نمی‌توان قدرت را برتر، بی‌اثر و متلاشی کرد” (۵) .
“در اندیشه فوکو سوژه و بدنش در فرآیند سازوکارهای نظارتی و تنبیهی سراسربین و درونی شده شکل میگیرد. شاید مهم‌ترین پیامد چنین وضعیتی ازخودبیگانگی، اسارت و تکه پاره شدن سوژه و بدنش باشد” (۱). “فوکو فرآیند پیکربندی سوژه را حاصل دستگاه‌های طرد کننده می‌داند که در عصر مدرنیته بیشتر از قبل آشکارند و هدفشان نظم‌بخشی به سخن و گفتار نهاد اجتماعی و تداوم آن است و حقیقت‌های بشری خارج از این وضعیت را نادیده می‌انگارد ” (همان) .
“به‌هرحال فوکو جامعه مدرن را به‌صورت زندانی بزرگ و سراسر بین تصور میکند که به‌راحتی نمی‌توان از آن گریخت. در این زندان سوژه پیش از هر چیزی زندانی خود است. به بیان ساده سوژه بر اساس معیارهای بهنجارساز اجتماعی عمل میکند و در غیر این صورت تنبیه می‌شود. نظارت همگانی بر وی اعمال می‌شود و حتی خود نیز در این فرآیند مشارکت فعال دارد. برای مثال سوژه پیش از هر چیز بدن خود را در آیینه برانداز میکند تا نزدیکی و دوری از معیارهای رایج زیبایی، سلامت و… را بسنجد اگر بر اساس معیارهای رایج اضافه‌وزن داشته باشد بیش از نظارت بیرونی دیگران خود درصدد اصلاح بدن خویش برمی‌آید و بر بدن خود اعمال قدرت میکند” (۱) .”در جامعه مصرفی وضع بدن باید متناسب، لاغر و جوان نگاه داشته شود”( ۴) . به‌منظور کنترل بدن “دخل و تصرف “هایی در اندام مختلف صورت میگیرد که به آن “مدیریت بدن” می‌گویند. در اصل فرد معتقد است بدن آفریده‌شده به‌اندازه کافی زیبا نیست و او می‌تواند با انجام جراحی‌ها و یا رعایت رژیم‌ها و انجام ورزش‌های گوناگون به زیباتر شدن آن کمک کند.
- ۲.۴k
- ۰۷ بهمن ۱۳۹۹
دیدگاه ها (۱)
در حال بارگزاری
خطا در دریافت مطلب های مرتبط
