آیا امام حسین(ع) فرموده به علی اصغر (ع) رحم کنید؟

آیا امام حسین(ع) فرموده به علی اصغر (ع) رحم کنید؟


در پاسخ به این سوال که آیا امام حسین(علیه السلام) برای علی اصغر(علیه السلام) طلب آب کردند و بعبارتی دیگر طلب ترحم به علی اصغر(علیه السلام) چند نکته قابل توجه است:

اولا: این نکته که امام، علی اصغر را گرفته و برای دادن آب به نزدیک لشکر عمر سعد آورده باشد در منابع قدیمی و معتبری همچون ارشاد شیخ مفید نیامده است.

ثانیا به فرض وقوع چنین حادثه‌ای، اصل اتمام حجت امام حسین(علیه السلام) در میان لشگر دشمن و تکرار اتمام حجت بنابر شواهد بسیار، قابل تأیید است و اصل شهادت حضرت علی اصغر(علیه السلام) که نشان دهنده شدت قساوت دشمن و شدت مظلومیت امام حسین (علیه السلام) نیز قابل انکار نیست. هنر امام حسین(علیه السلام) همین بود که در این صحنه شدت قساوت دشمن را برای طول و عرض تاریخ به نمایش درآورد که به هیچ گونه در سینه ها و در صفحات تاریخ قابل محو نباشد. اما دو نظر درباره چگونگی شهادت حضرت علی اصغر(علیه السلام) وجود دارد :

قول اول: ابومخنف چگونگی شهادت طفل شیرخواره را چنین آورده است ; هنگامی که امام حسین(علیه السلام) بر روی زمین نشست کودک شیرخواره اش را آوردند و امام آن را روی دامن خویش نشانده بود. ابومخنف او را چنین معرفی می کند: ((زعموا انه عبدالله بن الحسین )) یعنی گمان کردند او عبدالله بن حسین است . در ادامه روایتی از عقبه بن بشیر اسدی به نقل از امام باقر(علیه السلام) آورده که امام به عقبه فرمود: شما بنی اسد خونی از ما ریختید که حق ما بر شماست. پرسیدم آن چیست و چه گناهی است ؟ امام فرمود:«فرزند خردسال امام را نزد حضرت آوردند و امام آن را در دامن داشت که تیری از بنی اسد (حرمله بن کاهل اسدی ) آمد و گلویش را درید. امام حسین (علیه السلام) دست خود را از خون گلوی طفل پر کرد و به آسمان پاشید سپس ...» . این روایت، چگونگی شهادت آن طفل صغیر را بیان می کند.(1)

قول دوم: در باره چگونگی شهادت علی اصغر(علیه السلام) گزارشی است که در ترجمه کتاب الفتوح ابن اعثم آمده است. (این قضیه در اصل کتاب الفتوح در , ج 5, ص 209 - 210آمده است.) ناگفته نماند که این ترجمه‌ در قرن ششم انجام گرفته است و مترجم در برخی موارد، از خود اضافاتی به آن افزوده است از جمله مواردی که در آن گزارشی اضافه تر وجود دارد این مورد است که: امام طفل شیرخوار خود را... در پیش زین گرفته ، میان هر دو صف آورد و آواز برآورد: ای قوم ، اگر من به زعم شما گناهکارم ، این طفل گناهی نکرده او را جرعه ای آب دهید. چون آواز حسین(علیه السلام) شنیدند، یکی از آن گروه تیری به سوی آن حضرت روان کرد. آن تیر بر گلوی آن طفل شیرخوار آمد و از آن سوی بر بازوی حسین (علیه السلام) رسید آن حضرت تیر را بیرون آورد و هم در آن ساعت ، آن طفل جان داد.(2)

در هر صورت درخواست آب برای کودک شیرخواره در منابع کهن گزارش نشده است و اگر هم اتفاق افتاده باشد، اشکالی ندارد و هیچ نشانه ضعف امام نیست، بلکه می توان گفت ویژگی امام(علیه السلام) آن است که در عرصه‌های مختلفِ عاطفه، عقلانیت و عرفان به خوبی حضور پیدا می‌کند. به طوری که نهایت محبت به خانواده را ابراز می‌کند و از سوی دیگر نهایت قساوت و سنگدلی دشمنان را در تاریخ به نمایش می‌گذارد و از نظر معرفتی و عرفانی آن چنان با خداوند مناجات می‌کند که مقام «فنا فی الله» را به ظهور می رساند. بنابراین اگر درخواست آب برای علی اصغر واقعیت داشته باشد، برای اتمام حجت و نشان دادن قساوت دشمنان در طول تاریخ است. لذا اصل عطش در روز عاشورا و طلب آب را می توان پذیرفت اما با رعایت عزت و ابتکار عمل نه به طور ذلیلانه و انفعالی که شأن امام و اهل بیت(علیه السلام) و حتی مؤمنان متوسط از چنین ضعف و زبونی به دور است. شیخ عباس قمی در منتهی الامال چنین می نویسد: پس حضرت، بر در خیمه آمد و به جناب زینب(سلام الله علیها) فرمود: کودک صغیرم را به من سپارید تا او را وداع کنم. پس آن کودک معصوم را گرفت و صورت به نزدیک او برد تا او را ببوسد که حرمله بن کاهل اسدی لعین تیری انداخت و بر گلوی آن طفل رسید و او را شهید کرد .(3)

در هر صورت در شهادت طفل صغیر تردیدی نیست ولی در چگونگی شهادت، اختلاف نظر هست.



پی نوشتها:

(1). نصوص من تاریخ ابی مخنف ، ج 1، ص 487.

(2). الفتوح ، ترجمه ، ص 908.

(3). منتهی الامال، ج 1، ص 714، چاپ هجرت.