آغاز فرمانروایی آنها را اواسط قرن ششم هجری میدانند که ب
آغاز فرمانروایی آنها را اواسط قرن ششم هجری میدانند که بابا اردلان با احداث قلاع مستحکمی در ناحیه شهر زور حکومت کرد. (سنندجی، 1334 : 15) بعد از بابا اردلان، اولاد وی قدرت بیشتری پیدا کردند و به تدریج به مناطق تحت سیطرهی خود افزودند. در قرن نهم هجری، دولت عثمانی قسمتهایی از قلمرو اردلانها را تصرف کرد. این امر سبب کشمکشها و برخوردهایی بین آنها گردید. سابقه دشمنی اردلانها با عثمانی سبب شد تا با ظهور صفویه، این والیان جانب آنها را بگیرند و مراتب اطاعت و وفاداری خود را به دولت ایران اعلام نماید. (وقایعنگار کردستانی، 1381 : 119 )
هم زمان با به قدرت رسیدن شاه اسماعیل و تأسیس حکومت صفوی در ایران، از خانواده اردلان شخصی به نام بکه بیگ اردلان، حکمرانی را در دست داشت که جانشین پدرش مأمون شده بود. سیاست شاه اسماعیل نسبت به کردها در ابتدا این بود که تا حد امکان کردها را به حکومت جدید نزدیک نماید. به همین منظور، « ایالت اردلان را مرکز جمعآوری مالیات امیران کرد قرار داده و آن را خزانه اردلان نام نهاد و لشکر اختصاصی از کردها به نام سپاه اردلان به وجود آورد که میبایست در جنگهای بزرگ و دشوار شرکت کند». (شمس محمد ،1378 : 92) این سیاست پس از بروز اختلافات بین ایران و عثمانی، کم کم جای خود را به سیاست سرکوب داد و نتیجهی آنی آن این بود که «هیئتی مرکب از شانزده قبیلهی کرد که به امید رفتاری ملایم برخاسته بودند و نسبت به شاه اظهار اطاعت و تبعیت میکردند، هنگام دیدار شاه در قرارگاه تابستانی وی در نزدیکی شهر کنونی ماکو به زندان افتادند». ( بروبین سن ، 1375 :20) این اقدام سبب واکنش کردها در جنگ چالداران ، به نفع عثمانی گردید. در نتیجه جنگ چالدران برای اولین بار قسمتهایی از کردستان زیر تصرف عثمانی قرار گرفت و سبب شد «نیمه بزرگتر آن توسط سلطان سلیم و با همکاری ادریس بدلیسی، که کُرد بود و حدود بیست تن از امرای کرد را فریفته و مطیع سلطان سلیم ساخت ، تسخیر شود و به تصرف امپراطوری عثمانی در آید». (مرادی ،1379 : 200) بعد از شکست چالدران ، سیاست سرکوب شاه بیشتر شده و اعتماد قدیمی به خاندانهای کُرد کم کم از بین رفت و سیاست اصلی شاه اسماعیل در موارد زیر نمودار گردید:
1. از بین بردن قدرت سنتی فرمانروایان کُرد در کردستان و جایگزین کردن قزلباشان؛
2. الزام کردن کردها به اختیار کردن مذهب تشیع
3. سرکوب هر گونه مخالفت های مدنی
نتیجه این سیاست، منتهی به پاشیده شدن تخم کینه و عداوت مذهبی و ملی در میان مردم کُرد و سایر مناطق گردید. (سنندجی، 1375 : 96)
هم زمان با به قدرت رسیدن شاه اسماعیل و تأسیس حکومت صفوی در ایران، از خانواده اردلان شخصی به نام بکه بیگ اردلان، حکمرانی را در دست داشت که جانشین پدرش مأمون شده بود. سیاست شاه اسماعیل نسبت به کردها در ابتدا این بود که تا حد امکان کردها را به حکومت جدید نزدیک نماید. به همین منظور، « ایالت اردلان را مرکز جمعآوری مالیات امیران کرد قرار داده و آن را خزانه اردلان نام نهاد و لشکر اختصاصی از کردها به نام سپاه اردلان به وجود آورد که میبایست در جنگهای بزرگ و دشوار شرکت کند». (شمس محمد ،1378 : 92) این سیاست پس از بروز اختلافات بین ایران و عثمانی، کم کم جای خود را به سیاست سرکوب داد و نتیجهی آنی آن این بود که «هیئتی مرکب از شانزده قبیلهی کرد که به امید رفتاری ملایم برخاسته بودند و نسبت به شاه اظهار اطاعت و تبعیت میکردند، هنگام دیدار شاه در قرارگاه تابستانی وی در نزدیکی شهر کنونی ماکو به زندان افتادند». ( بروبین سن ، 1375 :20) این اقدام سبب واکنش کردها در جنگ چالداران ، به نفع عثمانی گردید. در نتیجه جنگ چالدران برای اولین بار قسمتهایی از کردستان زیر تصرف عثمانی قرار گرفت و سبب شد «نیمه بزرگتر آن توسط سلطان سلیم و با همکاری ادریس بدلیسی، که کُرد بود و حدود بیست تن از امرای کرد را فریفته و مطیع سلطان سلیم ساخت ، تسخیر شود و به تصرف امپراطوری عثمانی در آید». (مرادی ،1379 : 200) بعد از شکست چالدران ، سیاست سرکوب شاه بیشتر شده و اعتماد قدیمی به خاندانهای کُرد کم کم از بین رفت و سیاست اصلی شاه اسماعیل در موارد زیر نمودار گردید:
1. از بین بردن قدرت سنتی فرمانروایان کُرد در کردستان و جایگزین کردن قزلباشان؛
2. الزام کردن کردها به اختیار کردن مذهب تشیع
3. سرکوب هر گونه مخالفت های مدنی
نتیجه این سیاست، منتهی به پاشیده شدن تخم کینه و عداوت مذهبی و ملی در میان مردم کُرد و سایر مناطق گردید. (سنندجی، 1375 : 96)
- ۳.۷k
- ۲۹ آبان ۱۳۹۳
دیدگاه ها (۱)
در حال بارگزاری
خطا در دریافت مطلب های مرتبط