جواب هوش مصنوعی

دریای تازیان» در بند 52 آمده یا «دژ/حصار تازیان»؟ ادعای نخست:

برخی منابع (مانند سایت Adyannet و برخی نقل‌قول‌ها) ادعا می‌کنند که در برخی متون پهلوی دورهٔ ساسانی، عبارت «دریای تازیان» (به معنی خلیج عربی) استفاده شده است.
مثلاً نوشته‌اند: «موبدان زرتشتی در عصر ساسانیان از واژه‌ی ‘دریای تازیان’ برای خلیج فارس استفاده می‌کردند» .

ادعای متقابل و اصلاحی:

مطالعات دقیق‌تر، به‌ویژه بررسی‌های تورج دریایی، نشان می‌دهند که آنچه در نسخه‌های اولیه یا ترجمه‌های نابه‌هنجار دیده شده بود، اشتباه ترجمه یا اصلاح نشده از واژهٔ پهلوی ور (war) یعنی «دژ»، «حصار» یا «قلعه» بوده است؛ نه «دریا». بنابراین ترجمهٔ صحیح «دژ تازیان» یا «حصار تازیان» است.
این اصلاح در نسخه‌های معتبرتر و چاپ‌های جدیدتر متن «شهرستان‌های ایرانشهر» اعمال شده است .

در بخش 52، عبارت «اُشک‌هگر ... بر حصار/دژ تازیان گماشت» آمده است؛ هیچ اشاره‌ای به دریا یا خلیج نیست .

جمع‌بندی: عبارت «دریای تازیان» به عنوان ترجمهٔ خلیج فارس، در متون پهلوی اصیل وجود ندارد. آنچه برخی برداشت کرده‌اند، ناشی از ترجمهٔ نادرست یا مبهم واژهٔ «ور تازیگان» بوده است. ترجمهٔ صحیح، طبق نقد و اصلاح‌های تورج دریایی و پژوهشگران معتبر، «دژ تازیان» یا «حصار تازیان» است، نه «دریا».