پستی متفاوت

پستی متفاوت

از جمله مناقب مشهور امیرالمؤمنین که در روایات شیعه و سنّی[۱] آمده است، "قسیم النار و الجنّة" بودنِ آن حضرت است. این مطلب با الفاظ مختلف در روایات فراوانی از ائمه (علیهم السلام) نقل شده است[۲]:
حضرت علی (علیه السلام) فرمودند: «أَنَا قَسِیمُ النَّارِ فَمَنْ تَبِعَنِی فَهُوَ مِنِّی وَ مَنْ عَصَانِی فَهُوَ مِنْ أَهْلِ النَّار[۳]؛ من قسمت کنندۀ آتش جهنّمم پس هرکس مرا پیروی کند پس او از من است و هرکس مرا عصیان کند پس او از اهل آتش خواهد بود»

در روایت دیگری می‌خوانیم:« قَالَ: کُنْتُ جَالِساً عِنْدَ عَلِیٍّ عَلَیْهِ السَّلَامُ فَأَتَاهُ ابْنُ الْکَوَّاءِ فَسَأَلَهُ عَنْ هَذِهِ الْآیَةِ فَقَالَ: وَیْحَکَ یَا بْنَ الْکَوَّاءِ نَحْنُ نَقِفُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ بَیْنَ الْجَنَّةِ وَ النَّارِ فَمَنْ یَنْصُرُنَا عَرَفْنَاهُ بِسِیمَاهُ فَأَدْخَلْنَاهُ‏ الْجَنَّةَ وَ مَنْ أَبْغَضَنَا عَرَفْنَاهُ بِسِیمَاهُ فَأَدْخَلْنَاهُ النَّارَ[۴] اصبغ ابن نباته نقل می‌کند که نزد علی علیه السلام نشسته بودیم. ابن الکوّاء نزد ایشان آمد و از معنای آیات اعراف سؤال کرد. حضرت فرمود: وای بر تو ای ابن الکوّاء! ما در روز قیامت بین بهشت و دوزخ می‌ایستیم. کسانی که ما را یاری کرده‌اند را با چهره‌هایشان می‌شناسیم و آنان را وارد بهشت می‌کنیم و کسانی را هم که بغض ما را در دل داشته‌اند، با چهره‌شان می‌شناسیم و آنان را در آتش داخل می‌کنیم.»

از رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله نقل شده که آنحضرت بعلی علیه السّلام فرمود:
«یَا عَلِیُّ کَأَنِّی بِکَ یَوْمَ الْقِیَامَةِ وَ بِیَدِکَ عَصَا عَوْسَجٍ تَسُوقُ قَوْماً إِلَی الْجَنَّةِ وَ آخَرِینَ إِلَی النَّارِ[۵]؛ ای علی مثل این است که همراه با تو‌ام در روز قیامت در حالیکه در دست تو ترکه‌ای از چوب تمشک است و گروهی را به بهشت و گروهی دیگر را به دوزخ سوق می‌دهی.»
لذا آن شاعر با معرفت عرب [۶] در وصف حضرت چنین می‌سراید:
علیٌ حُبّه جُنّة قسیمُ النار و الجَنة
وصیُّ المصطفی حقّاً امامُ الانس و الجنه‏[۷]
ترجمه: دوستی علی (علیه السلام) سپری است در برار آتش جهنّم....او قسمت کننده آتش و بهشت است.
او (به حقّ) وصیّ پیامبر برگزیده است.... او پیشوای انسانها و جنّیان است.

[۱]. فقد جاء فی حقه الخبر الشائع المستفیض أنه قسیم النار و الجنة - شرح نهج البلاغة لابن أبی الحدید، ج‏۹، ص: ۱۶۵
[۲]. أورد فی البصائر ص ۱۲۲ روایات فی هذا الباب فجاء فی بعضها: قسیم النار و فی بعضها: قسیم اللّه بین الجنّة و النار و فی بعضها: صاحب النار و فی بعضها: قسیم الجنّة و النار.
[۳]. بصائر الدرجات فی فضائل آل محمد صلی الله علیهم، ج‏۱، ص: ۱۹۱
[۴]. مجمع البیان ۴: ۶۵۳، تفسیر فرات: ۴۸، شواهد التنزیل ۱: ۱۹۸/ ۲۵۶، ینابیع المودة: ۱۰۲
[۵]. مجمع البحرین، ج‏۵، ص: ۹۳
[۶]. عامر بن ثعلبة
[۷]. ابن عبد الوهاب، حسین بن عبد الوهاب‏ متوفّی قرن۵: عیون المعجزات، ص: ۳۱