* ﯾﺰﺩﮔﺮﺩ ﺳﻮﻡ

* ﯾﺰﺩﮔﺮﺩ ﺳﻮﻡ
ﯾﺰﺩﮔﺮﺩ ﺳﻮﻡ ﺳﯽ ﻭ ﭘﻨﺠﻤﯿﻦ ﻭ ﺁﺧﺮﯾﻦ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﺳﺎﺳﺎﻧﯽ ﺑﻮﺩ . ﺍﻭ ﺩﺭ
ﺳﺎﻝ ۶۳۲ ﻡ . ﺑﻪ ﺗﺨﺖ ﻧﺸﺴﺖ . . ﻃﺒﺮﻯ
ﻣﯽ ﮔﻮﻳﺪ ﻛﻪ ﭘﺴﺮ ﺷﻬﺮﻳﺎﺭ ‏( ﻧﻮﻩٔ ﺧﺴﺮﻭ ﭘﺮﻭﯾﺰ ‏) ﻭ ﺍﺯ ﻣﺎﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻧﻲ ﺑﻮﺩ ﻭ
ﭼﻮﻥ ﻛﺴﻰ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩٔ ﺳﻠﻄﻨﺖ ﻧﻴﺎﻓﺘﻨﺪ ﻧﺎﭼﺎﺭ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺗﺨﺖ
ﻧﺸﺎﻧﺪﻧﺪ . ﻭﻗﺘﻰ ﻳﺰﺩﮔﺮﺩ ﺑﻪ ﺷﺎﻫﻰ ﺭﺳﻴﺪ ﻣﺸﻜﻼﺕ ﻓﺮﺍﻭﺍﻧﯽ ﺩﺭ ﻣﻠﻚ
ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺷﺖ . ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ۱۴ ﻫ . ﻕ . ﻛﻪ ﻋﻤﺮ ﺍﺯ ﻛﺎﺭﻫﺎﻯ ﺷﺎﻡ ﻓﺮﺍﻏﺖ
ﻳﺎﻓﺖ . ﺁﻣﺎﺩﻩٔ ﺟﻨﮓ ﺑﺎ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﮔﺮﺩﻳﺪ . ﺳﻌﺪ ﭘﺴﺮ ‌ ﺍﺑﯽ ﻭﻗﺎﺹ ﺑﺎ ﺳﻰ ﻫﺰﺍﺭ
ﺳﭙﺎﻩ ﻣﺄﻣﻮﺭ ﺟﻨﮓ ﺑﺎ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﺎﻥ ﺷﺪ . ﻳﺰﺩﮔﺮﺩ ﻫﻢ ﺳﭙﺎﻫﻰ ﮔﻮﻳﺎ ﺩﺭ ﺣﺪﻭﺩ
ﻳﻚ ﺻﺪ ﻭ ﺑﻴﺴﺖ ﻫﺰﺍﺭ ﻧﻔﺮ ﺩﺭ ﺗﺤﺖ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﻰ ﺭﺳﺘﻢ ﻓﺮﺥ ﻫﺮﻣﺰ ‏( ﻳﺎ
ﻓﺮﺥﺯﺍﺩ ‏) ﺑﻴﺎﺭﺍﺳﺖ . ﻋﻤﺮ ﺩﺭ ﻫﻤﺎﻥ ﺳﺎﻝ ﻫﻴﺄﺗﻰ ﻣﺮﻛﺐ ﺍﺯ ﺩﻭﺍﺯﺩﻩ ﻧﻔﺮ ﺑﻪ
ﺩﺭﺑﺎﺭ ﻳﺰﺩﮔﺮﺩ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ . ﺁﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﻭﺭﻭﺩ ﺑﻪ ﺗﯿﺴﻔﻮﻥ ﻇﺎﻫﺮﺷﺎﻥ ﺑﺎﻋﺚ
ﺳﺨﺮﻳﻪ ﺑﻮﺩ ﻭﻟﻰ ﻳﺰﺩﮔﺮﺩ ﺁﻥ ﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﭘﺬﻳﺮﻓﺖ، ﺯﻳﺮﺍ ﻣﻘﺎﺭﻥ ﺍﻳﻦ
ﺍﺣﻮﺍﻝ، ﻣﺴﻠﻤﯿﻦ ﺩﻣﺸﻖ ﺭﺍ ﻓﺘﺢ ﻛﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ . ﻳﺰﺩﮔﺮﺩ ﭘﺮﺳﻴﺪ :
ﻣﻘﺼﻮﺩﺗﺎﻥ ﭼﻴﺴﺖ؟ ﮔﻔﺘﻨﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﺍﺳﻼﻡ ﺑﭙﺬﻳﺮﻳﺪ ﻳﺎ ﺟﺰﻳﻪ ﺩﻫﻴﺪ . ﺷﺎﻩ
ﺩﺭ ﺟﻮﺍﺏ ﺑﺎ ﻧﻈﺮ ﺣﻘﺎﺭﺕ ﺑﻪ ﺁﻥ ﻫﺎ ﻧﮕﺮﻳﺴﺘﻪ ﻭ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﺑﻪ ﻟﺒﺎﺱ ﺁﻥ ﻫﺎ
ﻛﺮﺩﻩ ﮔﻔﺖ : ﺷﻤﺎ ﻣﺮﺩﻣﺎﻧﯽ ﻫﺴﺘﻴﺪ ﻛﻪ ﺳﻮﺳﻤﺎﺭ ﻣﻲ ﺧﻮﺭﻳﺪ ﻭ ﺑﭽﻪﻫﺎﻯ
ﺧﻮﺩﺗﺎﻥ ‏( ﺩﺧﺘﺮﺍﻥﺗﺎﻥ ‏) ﺭﺍ ﻣﻰﻛﺸﻴﺪ . ﻣﺴﻠﻤﻴﻦ ﺟﻮﺍﺏ ﺩﺍﺩﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﺎ ﻓﻘﻴﺮ
ﻭ ﮔﺮﺳﻨﻪ ﺑﻮﺩﯾﻢ ﻭﻟﻰ ﺧﺪﺍ ﺧﻮﺍﺳﺘﻪ ﺍﺳﺖ ﻏﻨﯽ ﻭ ﺳﯿﺮ ﺑﺎﺷﻴﻢ . ﺣﺎﻻ ﻛﻪ
ﺷﻤﺸﻴﺮ ﺭﺍ ﺍﺧﺘﻴﺎﺭ ﻛﺮﺩﻩﺍﻳﺪ ﺑﻴﻦ ﻣﺎ ﻭ ﺷﻤﺎ ﺣﻜﻢ ﺍﻭﺳﺖ .
ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺯﻣﻴﻨﻪٔ ﺟﻨﮓ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻭ ﺍﺳﻼﻡ ﻓﺮﺍﻫﻢ ﮔﺮﺩﻳﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻗﺎﺩﺳﯿﻪ
‏( ﻛﺮﺑﻼﯼ ﺍﻣﺮﻭﺯﻯ ‏) ﺩﻭ ﺳﭙﺎﻩ ﺑﻪ ﺟﻨﮓ ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻨﺪ ﻭ ﭘﺲ ﺍﺯ ﭼﻬﺎﺭ ﺭﻭﺯدراثر خیانت یکی از سران سپاه به نام فیروزان
که قلب سپاه رافرماندهی میکردبه خاطر دشمنی وانتقام از رستم فرخزاد قلب سپاه را خالی وعقب نشینی کرد در همبنحال طوفانی یخت از جهت مخالف برخاست قدرت ان چنان بود که ذرات شن وماسه باشدتمام برچشم وصورت سربازان ایرانی که رو به طوفان مبحنگیدندپخش کرده وجلوی دیدشان کلا گرفته شده بود.واین بنفع سپاه اعراب بود. در این
ﺟﻨﮓ ﺳﺨﺖ ﺭﺳﺘﻢ ﻓﺮﺥﺯﺍﺩ ﻛﺸﺘﻪ ﺷﺪ ﻭ ﺳﭙﺎﻩ ﺍﺳﻼﻡ ﺑﺮ ﺳﭙﺎﻩ ﻳﺰﺩﮔﺮﺩ
ﭘﯿﺮﻭﺯ ﺁﻣﺪ . ‏( ﺳﺎﻝ ۱۴ ﻫ . ﻕ . ‏) . ﭘﺲ ﺍﺯ ﻛﺸﺘﻪ ﺷﺪﻥ ﺭﺳﺘﻢ ﻓﺮﺥﺯﺍﺩ ﻭ
ﺷﻜﺴﺖ ﺳﭙﺎﻩ ﻳﺰﺩﮔﺮﺩ ﺳﭙﺎﻩ ﻋﺮﺏ ﺑﻪ ﺍﻣﺮ ﻋﻤﺮ ﺩﻭ ﻣﺎﻩ ﺍﺳﺘﺮﺍﺣﺖ ﻛﺮﺩ
ﻭ ﺳﭙﺲ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ۱۶ ﻫ . ﻕ . ﺑﻪ ﻗﺼﺪ ﻣﺪﺍﯾﻦ ﺣﺮﻛﺖ ﻛﺮﺩﻧﺪ . ﻳﺰﺩﮔﺮﺩ ﺑﻪ
ﺳﻌﺪ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻩٔ ﻗﻮﺍﻯ ﺍﺳﻼﻡ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎﺩ ﻛﺮﺩ ﻛﻪ ﻣﻤﺎﻟﻚ ﺁﻥ ﺳﻮﻯ ﺩﺟﻠﻪ ﺭﺍ
ﺑﻪ ﻣﺴﻠﻤﯿﻦ ﻭﺍﮔﺬﺍﺭﺩ ﻭ ﻃﺮﻓﻴﻦ ﺻﻠﺢ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ ﻭﻟﯽ ﺍﻭ ﺑﻪ ﺍﺳﺘﻬﺰﺍ ﺭﺩ ﻛﺮﺩ
ﻭ ﺳﺮﺍﻧﺠﺎﻡ ﺑﺎ ﻓﺘﺢ ﺗﻴﺴﻔﻮﻥ ﻏﻨﺎﯾﻢ ﻭ ﺫﺧﺎﻳﺮ ﺳﺮﺷﺎﺭﻯ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﺳﭙﺎﻩ
ﻣﺴﻠﻤﻴﻦ ﺍﻓﺘﺎﺩ .
ﺳﻌﺪ ﭘﺲ ﺍﺯ ﭼﻨﺪﻯ ﺩﺭ ﺟﻠﻮﻻ ﺑﺎ ﻳﺰﺩﮔﺮﺩ ﺑﻪ ﺟﻨﮓ ﭘﺮﺩﺍﺧﺖ ﻭ ﺷﻜﺴﺖ
ﺩﻳﮕﺮﻯ ﺑﻪ ﺳﭙﺎﻩ ﺍﻭ ﻭﺍﺭﺩ ﺁﻭﺭﺩ ﺗﺎ ﺳﺮﺍﻧﺠﺎﻡ ﺟﻨﮓ ﻧﻬﺎﻭﻧﺪ ﻛﻪ ﺍﻋﺮﺍﺏ ﺁﻥ ﺭﺍ
ﻓﺘﺢﺍﻟﻔﺘﻮﺡ ﻧﺎﻣﻴﺪﻩﺍﻧﺪ ﺭﺥ ﺩﺍﺩ ﻭ ﺳﭙﺎﻩ ﻳﺰﺩﮔﺮﺩ ﺑﺎ ﻫﻤﻪٔ ﻓﺰﻭﻧﻰ ﺷﻤﺎﺭﻩ ﻭ
ﺁﻣﺎﺩﮔﻰ ﺟﻨﮕﻰ ﺁﺧﺮﻳﻦ ﺷﻜﺴﺖ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺳﭙﺎﻩ ﻋﺮﺏ ﺧﻮﺭﺩ ﻭ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ
ﺟﻨﮓ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﻭ ﻓﺎﺭﺱ ﻭ ﺁﺫﺭﺑﺎﯾﺠﺎﻥ ﻭ ﺭﯼ ﻭ ﺷﻬﺮﻫﺎﯼ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﺗﺼﺮﻑ
ﺍﻋﺮﺍﺏ ﺩﺭﺁﻣﺪ ﻭ ﻳﺰﺩﮔﺮﺩ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺷﻜﺴﺖ ﺩﺭ ﺟﻨﮓ ﻧﻬﺎﻭﻧﺪ ﺍﺯ ﺭﻯ ﺑﻪ
ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﻪ ﻛﺮﻣﺎﻥ ﻭ ﺑﻌﺪ ﺑﻪ ﺑﻠﺦ ﻭ ﻣﺮﻭ ﺭﻓﺖ ﻭ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺁﻥ
ﺳﻔﯿﺮﻯ ﺑﻪ ﭼﯿﻦ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ ﻭ ﺍﺯ ﻓﻐﻔﻮﺭ ﻛﻤﻚ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﻭﻟﯽ ﺩﻭﻟﺖ ﭼﯿﻦ ﺑﻪ
ﺳﺒﺐ ﺩﻭﺭﻯ ﺍﺯ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺍﺯ ﺩﺍﺩﻥ ﻛﻤﻚ ﺧﻮﺩﺩﺍﺭﻯ ﻛﺮﺩ .
ﺑﻌﺪ ﻳﺰﺩﮔﺮﺩ ﺑﺎ ﺧﺎﻗﺎﻥ ﺗﺮﻙ ﻫﺎ ﻣﺬﺍﻛﺮﻩ ﻛﺮﺩ ﻭ ﺍﻭ ﺩﺭ ﺍﺑﺘﺪﺍ ﺭﺍﺿﻰ ﺷﺪ ﺑﻪ
ﻳﺰﺩﮔﺮﺩ ﻛﻤﻚ ﻛﻨﺪ ﻭﻟﻰ ﺑﻌﺪ ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﻧﺎﺭﺿﺎﻣﻨﺪﻯ ﺍﺯ ﺭﻓﺘﺎﺭ ﺍﻭ ﺍﻣﺘﻨﺎﻉ
ﻭﺭﺯﻳﺪ . ﭘﺲ ﺍﺯ ﺁﻧﻜﻪ ﻳﺰﺩﮔﺮﺩ ﺍﺯ ﺳﻮ ﻧﻴﺖ ﻣﺎﻫﻮﯼ ﻣﺮﺯﺑﺎﻥ ﻣﺮﻭ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ
ﺧﻮﺩ ﺁﮔﺎﻩ ﺷﺪ ﺩﺭ ﻧﺰﺩﻳﻜﻰ ﻣﺮﻭ ﺑﻪ ﺁﺳﯿﺎﯾﯽ ﭘﻨﺎﻩ ﺑﺮﺩ ﻛﻪ ﺷﺐ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ
ﺑﮕﺬﺭﺍﻧﺪ . ﺁﺳﻴﺎﺑﺎﻥ ﻳﺰﺩﮔﺮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻃﻤﻊ ﻟﺒﺎﺱ ﻓﺎﺧﺮ ﻭ ﺟﻮﺍﻫﺮﺵ ﻛﺸﺖ .
ﺑﻪ ﺭﻭﺍﻳﺘﯽ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﺭ ﭘﺎﺭﺱ ﺩﻓﻦ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ . ‏(۳۱ ﻫ . ﻕ . ‏) ﻭ ﺑﺎ ﻣﺮﮒ ﺍﻭ
ﺳﻠﺴﻠﻪٔ ﺳﺎﺳﺎﻧﯽ ﭘﺲ ﺍﺯ ۴۱۶ ﺳﺎﻝ ﺳﻠﻄﻨﺖ ﺩﺭ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﻣﻨﻘﺮﺽ ﮔﺮﺩﻳﺪ .
* ﺗﺎﺯﺵ ﻭ ﭘﯿﺮﻭﺯﯼ ﺗﺎﺯﯾﺎﻥ
ﺍﻋﺮﺍﺑﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺣﻤﻠﻪ ﻭﺭ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻧﺨﺴﺖ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﭘﻞ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ
ﺍﺳﭙﻬﺒﺪ ﺑﻬﻤﻦ ﺟﺎﺩﻭﯾﻪ ﺑﻪ ﺳﺨﺘﯽ ﺷﮑﺴﺖ ﺧﻮﺭﺩﻧﺪ ﻭ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻩ ﯼ ﺁﻧﻬﺎ
ﻧﯿﺰ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪ . ﭘﺲ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻧﯿﺮﻭﯼ ﺑﺰﺭﮔﯽ ﻓﺮﺍﻫﻢ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﯽ
ﺳﻌﺪ ﺍﺑﯽ ﻭﻗﺎﺹ ﺑﻪ ﺳﻮﯼ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺭﻫﺴﭙﺎﺭ ﺷﺪﻧﺪ . ﯾﺰﺩﮔﺮﺩ ﺳﻮﻡ ﺭﺳﺘﻢ
ﻓﺮﺧﺰﺍﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﻓﻊ ﺁﻧﻬﺎ ﮔﺴﯿﻞ ﺩﺍﺷﺖ .ﺭﺳﺘﻢ ﮐﻪ ﺳﭙﻬﺴﺎﻻﺭ ﺍﺭﺗﺶ ﺍﯾﺮﺍﻥ
ﻭ " ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺍﺳﭙﻬﺒﺪ " ﺑﻮﺩ ﺑﺎ ﺳﭙﺎﻫﯿﺎﻥ ﺗﺤﺖ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﺧﻮﯾﺶ ﺍﺯ ﻓﺮﺍﺕ
ﮔﺬﺷﺖ ﻭ ﺩﺭ ﻗﺎﺩﺳﯿﻪ ﺟﻨﮕﯽ ﺳﺨﺖ ﺩﺭ ﮔﺮﻓﺖ . ﻣﻮﺭﺧﯿﻦ ﺍﺳﻼﻣﯽ ﺷﻤﺎﺭ
ﻟﺸﮕﺮﯾﺎﻥ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺭﺍ ﺗﺎ ۲۰۰۰۰۰ﻧﻔﺮ ﻫﻢ ﻣﯽ ﻧﻮﯾﺴﻨﺪ ﻭ ﺷﻤﺎﺭ ﻣﺴﻠﻤﯿﻦ ﺭﺍ
ﺗﺎ 30 ﻫﺰﺍﺭ ﺗﻦ . ﺟﻨﮕﯽ ﺳﺨﺖ ﺑﯿﻦ ﺍﯾﺮﺍﻧﯿﺎﻥ ﻭ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﮔﺮﻓﺖ ﮐﻪ
ﺑﺎ ﻭﺟﻮﺩ ﺭﺷﺎﺩﺕ ﻫﺎﯼ ﺑﺴﯿﺎﺭ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺳﺎﺳﺎﻧﯽ، ﺍﯾﺮﺍﻧﯿﺎﻥ ﺷﮑﺴﺖ
ﺧﻮﺭﺩﻧﺪ ﻭ ﺭﺳﺘﻢ ﻓﺮﺧﺰﺍﺩ ﻧﯿﺰ ﺑﻪ ﮐﺸﺘﻦ ﺭﻓﺖ . ﻋﻠﺖ ﺷﮑﺴﺖ ﺍﯾﻦ ﺑﻮﺩ
ﮐﻪ ﻧﯿﺮﻭﯾﯽ ﮐﻤﮑﯽ ﺍﺯ ﺷﺎﻡ ﺑﻪ ﺗﺎﺯﯾﺎﻥ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﭘﯿﻮﺳﺖ ﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ
ﻧﯿﺮﻭﻣﻨﺪﺗﺮ ﺳﺎﺧﺖ ﻭ ﺩﯾﮕﺮﯼ ﻃﻮﻓﺎﻥ ﺷﻦ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺳﻮﯼ ﺍﺭﺗﺶ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﻣﯽ
ﻭﺯﯾﺪ .ﺍﻋﺮﺍﺏ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﭘﯿﺮﻭﺯﯼ ﺑﻪ ﺗﯿﺴﻔﻮﻥ ﺗﺨﺘﮕﺎﻩ ﺳﺎﺳﺎﻧﯽ ﺩﺭ
ﺁﻣﺪﻧﺪ ﻭ ﻏﺎﺭﺕ، ﮐﺸﺘﺎﺭ ﻭ ﻭﯾﺮﺍﻧﮕﺮﯼ ﭘﯿﺶ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ . ‏( ۶۵۱ ‏)
ﭺ