خطبه فدک

شبهه فدکیه یکی از چالش‌برانگیزترین مباحث تاریخی-کلامی در تاریخ اسلام است که به ادعای حضرت زهرا (س) در مورد میراث ایشان (زمین فدک) و اعتراض خلفا به این ادعا می‌پردازد.

پاسخ آیت‌الله سید محمدتقی مصباح یزدی

۱. ماهیت مالکیت فدک (تفاوت میان ارث و هبه)
آیت‌الله مصباح یزدی معتقدند که بحث بر سر «ارث» به معنای سنتی آن (که پس از مرگ از والدین به فرزند می‌رسد) نیست. ایشان دو رویکرد را برای تبیین مالکیت حضرت زهرا (س) مطرح می‌کنند:

رویکرد اول (هبه/بخشش): فدک از قبل متعلق به پیامبر (ص) بوده و ایشان آن را در زمان حیات خود به حضرت زهرا (س) بخشیده است. بنابراین، بحث بر سر حق مالکیت است که از سوی خلافت سلب شده، نه بحث بر سر میراثی که پس از وفات به دست آمده است.
رویکرد دوم (خیار فضل/حق قانونی): اگر فرض بر ارث باشد، ایشان استدلال می‌کنند که حتی اگر طبق قوانین زمانه، ارث به فرزند نمی‌رسید، باز هم حق قانونی حضرت زهرا (س) برای مطالبه مال متعلق به پدرشان محفوظ بوده است.