زمینهء تاریخیِ سالهایِ 750 تا 862 زادروزی (میلادی) {ویرایش 2}

زمینهء تاریخیِ سالهایِ 750 تا 862 زادروزی (میلادی)
Historical context (750-862 CE)
__________________________________________
زمینهء تاریخیِ سالهایِ 750 تا 862 زادروزی (میلادی)
Historical context (750-862 CE)
__________________________________________
پس از پیروز شدن سپاه «بهزاد وندادپور» (ابومسلم خراسانی) (1) بر سپاه امویان در سال 750 ، و سرنگون شدنِ «کیش‌فرمائیِ (خلافتِ) اموی» (2) ، امیدِ دستیابی به خودگردانی (استقلال) ، در دلِ ایرانیان پدید آمد ؛ و آنها «جنبش بازیابی ارزشهای فرهنگی سرکوب شدهء ایرانی» را آغاز کردند ؛ و پایابراین (بنابراین) ، برجستگانِ ایرانی ، به سرنامِ (به عنوانِ) نخستین گام از این جنبش ، نوشتارهای (کتاب‌هایِ) فرهنگی را از نهانگاه‌هایِ خانه‌هایِ خود بیرون آوردند ، و از آنها ، رونوشت‌هایِ پرشماری را فرآوری (تولید) کردند.

با رسیدن این «نوشتارهای (کتاب‌هایِ) رونوشت‌شده» بدستِ مردم ، جنبشِ آفرینشِ «نوشتارهایِ فرهنگیِ تازه» ، در زمینه‌هایِ "خردشناسی" (فلسفه) ، "دانش" ، و "فناوری‌ها" آغاز گردید ؛ بدانگونه که پس از گاهبازه‌ای (مدت زمانی) کوتاه ، قلمرویِ کیشی‌فرمانروائیِ (خلافتِ) «هارون الرشید» (3) ، از نوشتارهای (کتاب‌هایِ) «تازه‌نوشته‌شدهء» ایرانیانی همچون "خوارزمی" (4) ، "فارابی" ، "رازی" و "برادرانِ بنی موسی" (5) پُر شد . ولی از آنجا که «کیشی‌فرمانروائیِ (خلافتِ) بنی‌عباس» (6) و «امپراتوری روم خاوری» (بیزانس) (7) ، دشمنِ سرسختِ ساسانیان و زبانِ پارسی ، و «بازیابی شدنِ ارزشهایِ فرهنگیِ ایرانیان» بودند ؛ و با رونهش (با توجه) به اینکه «هارون الرشید» ، از این افزایشِ تند (سریع) و پرشمارگان (تیراژ) سرایشهای (تالیفات) فرهنگیِ ایرانیان ناخرسند بود ، پایابراین (بنابراین) او ، انبوهی از نوشتارهای یونانی را در شمارگانی بسیار بزرگ ، به زبان عربی برگرداند (ترجمه کرد) ، تا فرهنگ ایرانی را در سایهء فرهنگ یونان جای دهد.

در هنگامهء (دورهء) کیشی‌فرمانروائیِ (خلافتِ) «مامون» (8) نیز ، این روند با بکارگیری برگردانگران (مترجمان) بیشتری پیگیری شد و در سال 827 نوشتار (کتاب) "هم‌آمیزیِ شمارشگری" (ترکیب ریاضی) پطولمیوس (بطلمیوس) ، از یونانی به عربی برگردان شد و "المجسطی" (9) نام گرفت . از سال 829 زادروزی ، «مامون» با یاری گرفتن (کمک گرفتن) از «تئوفیلاس» (10) ، که امپراتور بیزانس بود ، برگردانکده‌ای (ترجمه‌خانه‌ای) بنام «خانهء خرد» (11) را در بغداد بنا نهاد و در آن ، شمار زیادی از زباندانان رومی و عرب را بکار گمارد ، تا شمار بسیار زیادی از نوشتارهای (کتابهای) یونانی که از سوی «تئوفیلاس» پیشکش شده بود را به عربی برگردان (ترجمه) کند (11).

(1) https://en.wikipedia.org/wiki/Abu_Muslim
(2) https://en.wikipedia.org/wiki/Umayyad_Caliphate
(3) https://en.wikipedia.org/wiki/Harun_al-Rashid
(4) https://en.wikipedia.org/wiki/Muhammad_ibn_Musa_al-Khwarizmi
(5) https://en.wikipedia.org/wiki/Ban%C5%AB_M%C5%ABs%C4%81_brothers
(6) https://en.wikipedia.org/wiki/Abbasid_Caliphate
(7) https://en.wikipedia.org/wiki/Byzantine_Empire
(8) https://en.wikipedia.org/wiki/Al-Ma%27mun
(9) https://en.wikipedia.org/wiki/Almagest
(10) https://en.wikipedia.org/wiki/Theophilos_(emperor)
(11) https://en.wikipedia.org/wiki/House_of_Wisdom