جامعه

جامعه
ساعت به وقت بردگی
محمدرضا تهمک
ساعت های مچی به روی دست ها برگشتند، تا نعل و افسار برده ساز سرمایه داری شوند. ساعت های مچی که در دهه اول قرن بیست و یکم، با گسترش استفاده از موبایل که کارکرد زمان سنجی ساعت را نیز دارد، کم کم کنار گذاشته شده بودند، در سال های دوباره باب شدند، اما این بار با کارکرد زینتی. این ساعت ها که دیگر قرار نبود مانند گذشته بخاطر ضرورت برای زمان سنجی مشتری داشته باشند، به شکل همین ساعت های مچی زینتی و بزرگ نقش و نگار دار و توی چشم زن کنونی طراحی شدند. شرکت های ساعت سازی برای بازارسازی آنها را از طریق هنرپیشه ها و مدل های لباس تبلیغ کردند. اما این تبلیغ ها نه برای جذب تقاضاهای موجود در بازار و مصرف کنندگان و در پاسخ به آن، بلکه برای ایجاد تقاضا و مصرف کننده بود.

این قاعده جدید اقتصاد در عصر تبلیغات و سرمایه داری است، که دیگر عرضه، فقط تابع تقاضا صورت نمی گیرد، بلکه عرضه خود تقاضا را نیز ایجاد می کند. این است که گاهی سرمایه داری، برایت نیاز می سازد؛ و آنچه را ضرورت تصور می کنی، گاهی غیرضرورتی است که آن را برایت به نیاز تبدیل کرده اند. به مدد قدرت رسانه ای و تبلیغات نوین و ترویج ایدئولوژی اش به گونه ای به افراد جهت می دهد که افراد از میان گزینه هایی که برای انتخاب آن گزینه ها انتخاب شده اند انتخاب کنند! گرچه نه در معنای سلطه همه جانبه و تام رادیکال مورد صنعت فرهنگ، بلکه در معنای اکثریتی آن.
سرمایه داری عرفان عجیبی دارد، و به مدد همین سواری می گیرد؛ برده مصرف کننده می سازد. در سال های اخیر دیده ام و احتمالا دیده اید چپ هایی که همین ساعت های مچی جدید که گاهی یک عدد آن به اندازه حقوق سه یا چهار ماه یک کارگر است را روی دست بسته اند، دست شان را با شور و حرارت تکان می دهند و کاپیتالیسم و مظاهر آن را نقد می کنند!

سرمایه داری اگر لازم باشد به شمایل مخالفش در می آید، تا با آن کاسبی کند.