پیوستِ دومِ «تاریخِ ترک‌ها – 191»

پیوستِ دومِ «تاریخِ ترک‌ها – 191»
History of Turks -191 (Attachment -2)
__________________________________________
در پایانِ فِرِستهء (پُستِ) «تاریخِ ترک‌ها-191» گفتم که از پیرامونِ (حدودِ) سالِ 9700 پیشازادروز (قبل‌میلاد) تا سالِ 330 زادروزی (میلادی) ، همهء «آسیایِ فرازی (شمالی)» ، «آسیایِ میانه» ، «کوه‌کاسِ» (قفقاز) ، «بلنددشتِ (فلاتِ) ایران» ، «هاتیا» (آناتولی یا آسیایِ صغیر) و همهء اروپا و از آنمیان «فرازِ (شمالِ) دریایِ سیاه» ؛ سرزمین‌هایِ «سپید نژاد‌ها» بوده‌اند (1)(2) ؛ و نه سرزمینِ ترک‌های «زرد نژاد» ؛ ولی «ترک‌ها» ، که سرزمینِ نیاکانیِ (آبا اجدادیِ) آنها ، در گرداگردِ «دریاچهء بایکال» بوده است ، از سالِ 330 تا سالِ 451 زادروزی (میلادی) ، «آسیایِ فرازی (شمالی)» ، «آسیایِ میانه» ، «کوه‌کاسِ فرازی» (قفقازِ شمالی) ، و «اروپایِ میانی تا آبراههء (کانالِ) مانش» را با درنده‌خوئی (وحشی‌گری) ، زورگیری (تسخیر) کردند ؛ گرچه اروپائی‌ها بیدرنگ (فوراً) «ترک‌ها» را تا فرازِ خاوریِ (شمالِ شرقیِ) «دریایِ سیاه» ، پس‌راندند (عقب‌راندند) (3).

سپس ترک‌هایِ «خانفرمائیِ ترکِ باختری» (4) ، در سالِ 588 زادروزی (میلادی) ، به «ایرانِ ساسانی» تاختند و تا نیشابور را زورگیری (تسخیر) کردند (5) ، ولی یکی از ارتشبدانِ دلیر و توانایِ کشور بنامِ «بهرامِ چوبین» (6) ، با «سواره‌ سپاهِ» بزرگش ، بسیاری از این ترک‌ها را کشت و بجاماندهء (باقیناندهء) آنها را تا آنسویِ دو شهرِ ایرانیِ «سمرقند» و «چاچ» (تاشکند) پس‌راند (5).

ترک‌هایِ «خانفرمائیِ ترکِ باختری» (4) سپس در سالهایِ 606 تا 608 ، دوباره به «ایرانِ ساسانی» تاختند و نخست تا نیشابور و سپس تا اصفهان را زورگیری (تسخیر) کردند (7) ؛ ولی اینبار هم رزمندگانِ «ایرانِ ساسانی» ، نه‌تنها مرزِ سال 589 زادروزی (میلادی) ، میان «شاهنشاهیِ ایرانِ ساسانی» و «خانفرمائیِ ترکِ باختری» را بازیابی کردند ؛ بلکه از آن هم فراتر رفتند ؛ و برایِ بارِ دوم ، دو شهرِ ایرانیِ «سمرقند» و «چاچ» (تاشکند) را پس گرفتند . رونهیدنی (قابلِ توجه) است که «ترک‌ها» ، نوشتارهء (مقالهء) ویکی‌پدیایِ انگلیسی دربارهء این دومین جنگ را از میان برده‌اند (حذف کرده‌اند) ؛ ولی در «فهرستِ جنگ‌هایِ ایران» (7) ، «نامِ این جنگ» (8) ، آمده است ؛ گویا فراموش کرده‌اند که در این فهرست ، نامِ این جنگ را پاک بکنند . زود باشید و بروید این را هم پاک بکنید.‌

ترک‌هایِ «خانفرمائیِ ترکِ باختری» (4) ، که در سالِ 619 برایِ نخستین بار در تاریخ از «دریایِ کاسیان (خزر)» گذر کرده بودند و سرزمینِ «آلان» یا «اَران» را زورگیری (تسخیر) کرده بودند ؛ در سال‌هایِ 627 تا 629 زادروزی (میلادی) ، در همراهی با رزمندگانِ «امپراتوریِ رومِ خاوری» یا همان «امپراتوریِ بیزانس» (9) ، که خود را به «آلان» رسانده بودند ، به «ایرانِ ساسانی» تاختند (10) و خسروپرویز را کشتند و یک دست‌نشاندهء «امپراتوریِ بیزانس» بنامِ «شیرویه» یا «کوادِ دوم» (11) را بر تختِ «ایرانِ ساسانی» نشاندند (11).

پس از پیرامونِ (حدودِ) سه صده (قرن) ، «ترک‌های غزنوی» سربرآوردند ؛ که از سال 998 زادروزی (میلادی) ، به قلمرویِ بسیار بسیار بزرگِ «خاندانِ ایرانیِ بویه» (12) ، که «خلافتِ عباسی» را سرنگون کرده بودند ، تاختند و بخش بزرگی از آنرا زورگیری (تسخیر) کردند (13) . پس از چندی ، «ترک‌های سلجوقی» ، که از سالِ 1036 به رویِ کار آمده بودند ، رفته‌رفته (بتدریج) تا سالِ 1056 ، بجاماندهء (باقیماندهء) قلمرویِ «خاندانِ ایرانیِ بویه» (12) را زورگیری (تسخیر) کردند ؛ و سپس بخشِ بیشینهء (عمدهء) «هاتیا» (آناتولی یا آسیایِ صغیر) که قلمرویِ «امپراتوریِ بیزانس» بود را نیز ، زورگیری (تسخیر) کردند (13).

(1) https://en.wikipedia.org/wiki/Carleton_S._Coon
(2) https://en.m.wikipedia.org/wiki/File:Carleton_Coon_races_after_Pleistocene.PNG
(3) https://en.wikipedia.org/wiki/History_of_the_Huns
(4) https://en.wikipedia.org/wiki/Western_Turkic_Khaganate
(5) https://en.wikipedia.org/wiki/First_Perso-Turkic_War
(6) https://en.wikipedia.org/wiki/Bahram_Chobin
(7) https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_wars_involving_Iran
(8) Second Perso-Turkic War (606–608)
(9) https://en.wikipedia.org/wiki/Byzantine_Empire
(10) https://en.wikipedia.org/wiki/Perso-Turkic_war_of_627%E2%80%93629
(11) https://en.wikipedia.org/wiki/Kavad_II
(12) https://en.wikipedia.org/wiki/Buyid_dynasty
(13) http://geacron.com/home-en/