سنگ

سنگ
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
برای دیگر کاربردها، سنگ (ابهام‌زدایی) را ببینید.
«صخره» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای سایر استفاده‌ها، صخره (ابهام‌زدایی) را مشاهده کنید.

سنگ‌های ساحل
عکس از رده و تقسیم بندی سنگ های مختلف، موزه تاریخ طبیعی اصفهان، ایران
تقسیم بندی سنگ ها، موزه تاریخ طبیعی اصفهان
سنگ به مواد جامدی از پوسته زمین اطلاق می‌شود که از یک یا چند کانی که با یکدیگر پیوند یافته‌اند، تشکیل شده است. در زمین‌شناسی سنگ تجمعی طبیعی و جامد از مواد معدنی یا شبه معدنی است. لایه خارجی جامد زمین (لیتوسفر) از سنگ تشکیل شده‌است. صخره‌ها سه گونه هستند:آذرین، رسوبی و دگرگون شده.دانش شناختن سنگ‌ها را سنگ‌شناسی می‌گویند. عنصر اصلی تشکیل دهنده تمامی سنگ ها سیلیس است.

محتویات [نهفتن]
۱ تفاوت سنگ و خاک
۲ منشا شکل گیری سنگ‌ها و خرده سنگ‌ها
۲.۱ عوامل کوه زایی
۲.۲ عوامل هوازدگی یا کوه سایی
۲.۲.۱ هوازدگی شیمیایی
۲.۲.۲ هوازدگی فیزیکی
۳ ساختمان شیمیایی سنگ‌ها
۴ طبقه‌بندی شیمیایی سنگ‌ها
۵ استفاده
۶ انواع سنگ‌های ساختمانی
۷ مشخصات کلی انتخاب سنگ برای مصارف ساختمانی
۸ مقاومت سنگ های ساختمانی
۹ طبقه بندی سنگ‌های طبیعی براساس BS۸۱۲
۱۰ فساد در سنگ
۱۰.۱ اثر نمک‌های محلول
۱۰.۲ آلودگی محیط
۱۰.۳ اثر یخبندان
۱۰.۴ پوسیدگی فلزات
۱۰.۵ آتش
۱۱ در فرهنگ
۱۲ نگارخانه
۱۳ منابع
۱۴ پیوند به بیرون
تفاوت سنگ و خاک[ویرایش]

یک صخره ایستاده بر روی زمین در بوستان خدایان در کلرادو اسپرینگز.
مهمترین تفاوت خاک و سنگ اختلاف در میزان فشردیگی و چسبندگی آنها به یکدیگر است. از دیدگاه زمین شناسی، سنگ به موادی از پوسته زمین اطلاق می‌شود که از یک یا چند کانی که با یکدیگر پیوند یافته‌اند، درست شده‌است. در مقابل خاک توده‌ای از ذرات با دانه‌های منفصل یا دارای پیوند سست است که بر اثر هوازدگی سنگ‌ها و به طور برجا تشکیل شده‌است. لیکن در مهندسی و کارهای ساختمانی قابلیت حفاری مصالح زمین‌شناسی به عنوان شاخصی در طبقه بندی آنها به دو گروه سنگ و خاک مورد استفاده قرار می‌گیرد[۱].

منشا شکل گیری سنگ‌ها و خرده سنگ‌ها[ویرایش]
دو فرایند کوه زایی و کوه سایی در زمین موجب پدید آمدن محصولات سنگی می‌شود.

عوامل کوه زایی[ویرایش]
فشارهای کره مذاب درون زمین را که به پوسته جامد سطح آن وارد می‌شود را می‌توان عامل فرایند کوه زایی و خشکی زایی نامید. ۹

عوامل هوازدگی یا کوه سایی[ویرایش]
هر یک از چند روندی را که باعث خرد شدن و تغییر شکل مواد سخت سطح زمین و موادی که با جو در تماس هستند، هوازدگی می‌نامند. عوامل فرسایش یا هوازدگی به دو گروه فیزیکی و شیمیایی تقسیم می‌شوند.

هوازدگی شیمیایی[ویرایش]
محصول هیدراتاسیون، انحلال، آبکافت، اکسیداسیون و یا عکس العمل آب‌های اسیدی با املاح تشکیل دهنده سنگ هاست.[۲]

هوازدگی فیزیکی[ویرایش]
این پدیده توسط عواملی چون یخبندان، تغییرات حرارت در جو و در نتیجه انبساط و انقباض، نیروی جاذبه زمین، رشد گیاهان، باد، جریان آب و عمل جانوران و مانند اینها شکل می‌گیرد و باعث خرد شدن سنگ‌ها و تغییر شکل آنها به دانه‌های ریزتر می‌شود.[۳]

ساختمان شیمیایی سنگ‌ها[ویرایش]
سنگ‌ها خود از قسمت‌های ساده تری به نام کانی ساخته شده‌اند. کانی‌ها مواد جامد، طبیعی، معمولاً متبلور، غیرآلی، همگن و با ترکیبات شیمیایی مشخص اند. تاکنون بیش از ۳۰۰۰ کانی در طبیعت شناخته شده که تنها حدود ۲۴ کانی در سنگ‌های پوسته زمین فراوان هستند و آنها را کانی‌های سنگ ساز می‌نامند.[۴]

طبقه‌بندی شیمیایی سنگ‌ها[ویرایش]
چون کانی‌های تشکیل دهنده سنگ‌ها متنوع هستند، بسته به میزان وجود بعضی دیگر از ترکیبات شیمیایی که در آنها است سنگ‌ها را به چهار دسته تقسیم می‌کنند:

کربنات‌ها
سولفات‌ها
اکسیدها
سیلیکات‌ها
استفاده[ویرایش]
سنگ‌ها و کانی‌ها در ساختمان سازی، صنایع، پزشکی و غیره به کار می‌روند.

انواع سنگ‌های ساختمانی[ویرایش]

سنگ تراورتن موج دار
این سنگ‌ها در دسته‌های گوناگون و متنوعی نام گذاری می‌شوند که بعضا نام معدن سنگ به عنوان اسم آن استفاده می‌شود. رایج‌ترین سنگ‌های ساختمانی عبارتند از:[۵]

گرانیت
گابرو
ماسه سنگ شامل ماسه سنگ آهکی - ماسه سنگ سیلیسی - ماسه سنگاکسید آهن - ماسه سنگ دولومیتی
دیوریت
کوارتزیت
مرمریت
مرمرها
تراورتن
مشخصات کلی انتخاب سنگ برای مصارف ساختمانی[ویرایش]
سنگ‌های مورد استفاده در کارهای ساختمانی باید دارای مشخصات زیر باشند:[۶]

۱- بافت سنگ باید ساختمانی سالم داشته باشد، یعنی بدون شیار، ترک و رگه‌های سست باشد (کرمو نباشد)
۲- بدون هرگونه خلل و فرج باشد
۳- پوسیدگی نداشته باشد
۴- یکدست، یکنواخت و همگن باشد
۵- سنگ ساختمانی نباید آب زیاد جذب کند، لذا نباید:
الف- در آب متلاشی یا حل شود
ب- تمام یا قسمتی از آن بیش از ۸ درص