یکی از زنان تاثیرگذار جنبش مشروطه، سردار مریم بختیاری (12

یکی از زنان تاثیرگذار جنبش مشروطه، سردار مریم بختیاری (1253-1316) بود.

بی‌بی مریم از زنان تحصیلکرده زمان مشروطه است که در حمایت از آزادی‌خواهان به تهران لشکرکشی کرد. قبل از فتح تهران٬ همراه سواران خود مخفیانه وارد پایتخت شد و شبانه بر سقف خانه‌ای رو به روی مجلس بهارستان سنگربندی کرد تا بعد از ورود سردار اسعد بختیاری با قزاق‌ها بجنگند.
بعد از این ماجرا به بی‌بی‌مریم، لقب سردار دادند.

تحلیل بی‌بی مریم درباره دلایلی که زنان در جامعه عقب مانده‌اند این است:

«تمام بدبختی‌های ما از خودمان است که علم نداریم و حقوق خود را نمی‌دانیم، اگربدانستیم که برای چه خلق شدیم، البته در اطراف حقوق خود جان فشانی‌ها می‌کردیم».

در جنگ جهانی اول، خانه او در اصفهان پناهگاهی برای فعالان سیاسی و فرهنگی مانند علی‌اکبر دهخدا٬ ملک‌الشعرا بهار و در سال ۱۲۹۹ نیز پناهگاه دکتر محمد مصدق نخست‌وزیر ایران شد