نگاهی به تاریخچه اورامان.....بخش پایانی

نگاهی به تاریخچه اورامان.....بخش پایانی
 

 جهان آرا خاتون دختر ملا نشات پاوه ای ( 1275 - 1329 هجری قمری ) که در سال 1275 در شهر پاوه دیده به جهان گشود ودر سال 1329 هجری قمری در شهر جوانرود دیده از جهان فروبست و در همان شهر دفن گردیده است .

سید طاهر هاشمی شاعر و اندیشمند معاصر درباره جهان آرا خاتون می نویسد : جهان آرا دختر یکی از دانشمندان و دانایان پاوه بوده است او در زیبایی جمال و بهره وری از علم زمان بی نظیر بوده است جهان آرا  بی تردید یکی از شگفتی های کرد بشمار می آید .

صدیق بۆره‌که‌یی نویسنده معروف کرد در کتاب میژووی ویژه‌ی کوردی ( تاریخ ویژه کرد ) جلد اول می نویسد : جهان آرا بی‌ تردید یکی از مفاخر برجسته کرد  بشمار می آید .

محمدعلی سلطانی در کتاب حدیقه‌ی سولتانی جلد اول مینویسد : شعر جهان آرا اگر از شعر شاعران هم عصر خویش برتر نباشد بی تردید کمتر نخواهد بود .

 جهان ارا، هم عصر مستوره خانم  اردلان ، سوای زیبایی ظاهر ، عالمی صاحب ذوق بوده ‌، در نوع جهان بینی و شناخت زیبایی ها و بررسی و پرداخت مسائل انسانی اخلاقی توانا و دارای قلمی سحر آمیز بوده است .جهان آرا به دلیل آنکه در خانواده ای اصیل و علم پرور تربیت یافته و به ادبیات کردی ، فارسی و عر‌بی تسلط کامل داشته ‌، توانسته است ریشه درد ها را شناخته و زیبایی ها را درک نماید و به شیوه ای استادانه بتواند سرقافله و راهبر عالمان عصر خویش در درون شناسی انسانی  باشد و علاوه بر پرداخت هنرمندانه طبیعت زیبای اورامان به مسائل انسانی-اجتماعی بپردازد  و سرشت انسانی را همواره در اختیار خواننده آثارش قرار داده و راه سعادت و خوشبختی را از شقاوت و بدبختی جدامی نماید .
ویژگی دیگر جهان ارا به محاکمه کشاندن جامعه مردان و نشان دادن ریشه های ظلم و ستم مردان در برابر تساوی و صبر و استقامت و دلسوزی زن در راه رسیدن به آرمانهای جامعه زنان است .

 بی وفایی شوهر جهان آرا خاتون ، یعنی پسر عمه اش ( علی اکبرخان شر‌ف الملک) در‌ سال 1289 هجری قمری که حاکم شهر اردبیل ، در زمان حکومت قاجارها ، بوده دل عاشق و صاف و بی گرد جهان آرا را زخمی و مجروح می نماید و دل مجروح وبیمارش را چون پیانویی می نماید که هرچه بی رحمی و ناپاکی و دیومنشی است را به باد تیر انتقاد خویش قرار داده و استادانه در قالب زبان کردی ارائه می نماید .

او در قصیده ( قیبله‌م ده‌ماخم) عاشقی دلداده ای را ترسیم می نماید که نه همسر یعنی مرد می تواند دردها و زخم ها و آرزوهایش را درک نماید و نه اجتماع قدرت و توان همدردی و چاره اندیشی اش را دارد .

دریدن  پرده اسطوره تاریکی ، فریاد سوزناک نسلی و گشودن پنجره ای در دیوخانه ی قدرت حاکم و انتقاد از نامردی مردان که به قدرت بزرگ می نمایند و تقدیر و تحسین انسان های ظاهرا ضعیف  اما بلحاظ روحی بزرگ و نشان دادن بی عدالتی های انسانی عصر خویش تنها گوشه ای از این دریای بیکران است ، که جهان آرا دختر ملا نشات پاوه ای چند صد سال پیش به آنها پرداخته است .

قیبله‌م ده‌ماخم.................................
نیه‌ن نه‌مه‌نده‌ن به‌رزی ده‌ماخـــم
دوور جـــه‌ تۆ ده‌روون داخ داخـم
زینجیر ته‌قدیر کــــه‌رده‌ن یاساخــــم
که‌م که‌م ، که‌م که‌رده‌ن سۆمای چراخــــــم
په‌ژمورده‌ن خونچه‌ی گۆڵاڵه‌ی باخــــــم
په‌ڕ که‌نده‌ن که‌ڵاف خه‌یاته‌ی ڕیــــــزم 
 نمینه‌ن نه‌رگس شه‌هلای هون رێـــــــــــــزم
زه‌رده‌ن گوڵ وه‌ره‌ق گۆنای گوڵـــــــــــــــنارم
که‌ساســـــه‌ن تۆحفه‌ی مایه‌ی بــــــــــــازارم
تاڵه‌ن تام ده‌م تاڵاو وه‌رده‌کـــــــــــــم 
کاڵه‌ن ئاه‌ سه‌رد سیای ده‌رده‌کـــــــــــــــــه‌م
لیڵه‌ن ئاینه‌ی جام
 جه‌مینـــــم 
قه‌ڵاخه‌ن کاڵای باڵای خه‌مینـــــــم
ناڕه‌واجه‌ن لاڵ دورج یه‌مانیـــــــم 
 بی قوربه‌ن گه‌وهه‌ر نوقڵ نیهانـــــــــــــــــیم
بی سه‌یره‌ن سه‌فای قه‌وس قه‌شه‌نگــــــــــم 
تۆز خـــیڵ خه‌م، نیشته‌ن نه‌ ڕه‌نگــــــــــــم
ته‌مام هه‌ر تیر، تانه‌ی به‌دکـــــــــــاران
مـــــــه‌ر حه‌ق بزانۆ چۆنم و یــــــــــــــــــاران
ئازیزم یه‌ گشت مه‌ینه‌ت باری تـــــــــــــــۆن 
 ئیش و نیش خه‌م ، و زامداری تـــــــــــــــــۆن
جه‌فای به‌دکاران گشت جه‌ بۆنه‌ی تـــــۆن 
 مه‌جون له‌یلی ڕیسوای لۆنگ تــــــــــــــــــــون






#کورد
#کوردستان
#تمدن
#اصالت
#فرهنگ