تفسیر المیزان
سوره البقره (۲) آیات ۱۶۸ تا ۱۷۱
اشاره
يا أَيُّهَا النَّاسُ كُلُوا مِمَّا فِي الْأَرْضِ حَلالاً طيباً وَ لَا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطَانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ (۱۶۸) إِنَّمَا يَأْمُرُكُمْ بِالسُّوءِ وَ الْفَحْشَاءِ وَ أَنْ تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ ما لا تَعْلَمُونَ (۱۶۹) وَ إِذَا قِيلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا مَا أَنْزَلَ اللَّهُ قَالُوا بَلْ تَتَّبِعُ مَا أَلْفَيْنَا عَلَيْهِ آبَاءَنَا أَ وَ لَوْ كَانَ آبَاؤُهُمْ لَا يَعْقِلُونَ شَيْئًا وَلَا يَهْتَدُونَ (۱۷۰) وَ مَثَلُ الَّذِينَ كَفَرُوا كَمَثَلِ الَّذِي يَنْعِقُ بِمَا لا يَسْمَعُ إِلَّا دُعاءُ وَ نِدَاءٌ صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لَا يَعْقِلُونَ (۱۷۱)
ترجمه آیات
هان ای مردم از آنچه در زمین است بخورید در حالی که حلال و طیب باشد و گامهای شیطان را پیروی مکنید که او شما را دشمنی است آشکار (۱۶۸)
او تنها شما را به بدی و فحشاء و گفتن سخنان بی دلیل و نسبت دادن آن به خدا وا میدارد (۱۶۹)
و چون به ایشان گفته شود آنچه خدا نازل کرده پیروی کنید می گویند نه ما تنها آن را پیروی میکنیم که پدران خود را بر آن یافتیم آیا اگر پدران ایشان عقل نمی داشتند و هیچ چیز نمی فهمیدند و راه بجایی نمی بردند باز هم پیرویشان می کردند؟
مثل کسانی که کافر شدند مثل آن چوپانی است که بر گوسفندان خود نهیب میزند و چیزهایی می گوید که گوسفندان نمی فهمند تنها صدایی وندایی از او میشنوند کر و گنگ و کورند و در نتیجه راهی برای تعقل ندارند
اشاره
( يا أَيُّهَا النَّاسُ كُلُوا مِمَّا فِي الْأَرْضِ خلالها طيباً تا آخر دو آیه، کلمه (حلال) در مقابل کلمه (حرام) است، و معنایش با کلمه (ممنوع) یکی است وقتی میگویند فلان کار حرام است معنایش این است که ارتکاب آن ممنوع است، و کلمه (حل) هم در مقابل حرمت می آید و هم در مقابل حرم و هم در مقابل عقد و این کلمه یعنی کلمه (حل) در تمامی موارد استعمالش معنای آزادی در عمل و اثر را می رساند و کلمه طیب) در مقابل کلمه (خبیث) معنای ملایمت با نفس و طبع هر چیزی را میدهد مثل کلمه طیب که به معنای آن سخنی است که گوش را از شنیدنش خوش آید و عطر طیب که به معنای آن عطری است که شامه آدمی از بری آن خوشش آید و مکان طیب یعنی آن محلی که با حال کسی که میخواهد در آن محل جا بگیرد سازگار باشد.
و کلمه (خطوات) جمع خطوه (گام) است که به معنای فاصله میان دو پای آدمی در حال راه رفتن است، البته این کلمه به فتحه خاء و فتحه طاء یعنی (خطوات) نیز قرائت شده که معنایش بنا بر این قرائت دفعات میشود چون خطوه به فتحه خاء، به معنای دفعه و یک نوبت است و در نتیجه خطوات شیطان عبارت میشود از اموری که نسبتش بغرض شیطان یعنی اغواء بوسیله شرک نسبت گامهایی است که یک رونده بسوی مقصد خود بر میدارد.
و بنا بر این مراد به آن اموری خواهد بود که نسبت به شرک و دوری از خدا جنبه مقدمه دارد.
و کلمه یا مرکم) از امر است که به معنای این است که آمر اراده خود را تحمیل بر مامور کند تا مامور آنچه را او خواسته انجام دهد و امر از شیطان عبارتست از وسوسه او و اینکه آنچه را از انسان میخواهد بوسیله اخطار آن به قلب آدمی و جلوه دادن آن در نظر آدمی بر انسان تحمیل نماید.
و کلمه (سوء) به معنای هر چیزی است که انسان از آن نفرت دارد و در نظر اجتماع زشت می آید و این سوء در صورتی که از حد بگذرد و از طور خود تجاوز کند آن وقت مصداق فحشاء میشود و به همین جهت زنا را که زشتیش از حد بیرون است، فحشاء میگویند و کلمه (فحشاء) مصدر است، مانند (سراء) و (ضراء).
حکم اباحه آنچه مشرکین و برخی از مؤمنین بر خود ممنوع کرده بودند
بعد از آنکه معنای مفردات این دو آیه را شناختی اینک می گوییم خدای تعالی در صدر این
ص: ۶۲۹
دو آیه خطاب را متوجه عموم مردم کرد نه خصوص مؤمنین و این بدان جهت بود که حکمی که در این آیه بگوش می رساند و بیانش میکند حکمی است که مورد ابتلای عموم مردم است اما مشرکین برای اینکه نزد آنان اموری حرام بود که خودشان بر خود حرام کرده بودند و آن گاه به خدا افتراء بستند هم چنان که در روایت آمده که ثقیف و خزاعه و بنی عامر بن صعصعه و بنی مدلج چیزهایی از رستنی ها و چارپایان و بحیره شتر ماده ای که گوشش شکافته شده و سائبه (شتر ماده ای که به جهت شفای بیماری آزاد گذاشته شده است و وصیله گوسفند مخصوص را بر خود حرام کرده بودند.
البته این در میان مشرکین عرب بود و گرنه در مشرکین غیر عرب هم اموری از این قبیل یافت میشد.
#کتاب_زندگی
#علامه_طباطبایی
اشاره
يا أَيُّهَا النَّاسُ كُلُوا مِمَّا فِي الْأَرْضِ حَلالاً طيباً وَ لَا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطَانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ (۱۶۸) إِنَّمَا يَأْمُرُكُمْ بِالسُّوءِ وَ الْفَحْشَاءِ وَ أَنْ تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ ما لا تَعْلَمُونَ (۱۶۹) وَ إِذَا قِيلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا مَا أَنْزَلَ اللَّهُ قَالُوا بَلْ تَتَّبِعُ مَا أَلْفَيْنَا عَلَيْهِ آبَاءَنَا أَ وَ لَوْ كَانَ آبَاؤُهُمْ لَا يَعْقِلُونَ شَيْئًا وَلَا يَهْتَدُونَ (۱۷۰) وَ مَثَلُ الَّذِينَ كَفَرُوا كَمَثَلِ الَّذِي يَنْعِقُ بِمَا لا يَسْمَعُ إِلَّا دُعاءُ وَ نِدَاءٌ صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لَا يَعْقِلُونَ (۱۷۱)
ترجمه آیات
هان ای مردم از آنچه در زمین است بخورید در حالی که حلال و طیب باشد و گامهای شیطان را پیروی مکنید که او شما را دشمنی است آشکار (۱۶۸)
او تنها شما را به بدی و فحشاء و گفتن سخنان بی دلیل و نسبت دادن آن به خدا وا میدارد (۱۶۹)
و چون به ایشان گفته شود آنچه خدا نازل کرده پیروی کنید می گویند نه ما تنها آن را پیروی میکنیم که پدران خود را بر آن یافتیم آیا اگر پدران ایشان عقل نمی داشتند و هیچ چیز نمی فهمیدند و راه بجایی نمی بردند باز هم پیرویشان می کردند؟
مثل کسانی که کافر شدند مثل آن چوپانی است که بر گوسفندان خود نهیب میزند و چیزهایی می گوید که گوسفندان نمی فهمند تنها صدایی وندایی از او میشنوند کر و گنگ و کورند و در نتیجه راهی برای تعقل ندارند
اشاره
( يا أَيُّهَا النَّاسُ كُلُوا مِمَّا فِي الْأَرْضِ خلالها طيباً تا آخر دو آیه، کلمه (حلال) در مقابل کلمه (حرام) است، و معنایش با کلمه (ممنوع) یکی است وقتی میگویند فلان کار حرام است معنایش این است که ارتکاب آن ممنوع است، و کلمه (حل) هم در مقابل حرمت می آید و هم در مقابل حرم و هم در مقابل عقد و این کلمه یعنی کلمه (حل) در تمامی موارد استعمالش معنای آزادی در عمل و اثر را می رساند و کلمه طیب) در مقابل کلمه (خبیث) معنای ملایمت با نفس و طبع هر چیزی را میدهد مثل کلمه طیب که به معنای آن سخنی است که گوش را از شنیدنش خوش آید و عطر طیب که به معنای آن عطری است که شامه آدمی از بری آن خوشش آید و مکان طیب یعنی آن محلی که با حال کسی که میخواهد در آن محل جا بگیرد سازگار باشد.
و کلمه (خطوات) جمع خطوه (گام) است که به معنای فاصله میان دو پای آدمی در حال راه رفتن است، البته این کلمه به فتحه خاء و فتحه طاء یعنی (خطوات) نیز قرائت شده که معنایش بنا بر این قرائت دفعات میشود چون خطوه به فتحه خاء، به معنای دفعه و یک نوبت است و در نتیجه خطوات شیطان عبارت میشود از اموری که نسبتش بغرض شیطان یعنی اغواء بوسیله شرک نسبت گامهایی است که یک رونده بسوی مقصد خود بر میدارد.
و بنا بر این مراد به آن اموری خواهد بود که نسبت به شرک و دوری از خدا جنبه مقدمه دارد.
و کلمه یا مرکم) از امر است که به معنای این است که آمر اراده خود را تحمیل بر مامور کند تا مامور آنچه را او خواسته انجام دهد و امر از شیطان عبارتست از وسوسه او و اینکه آنچه را از انسان میخواهد بوسیله اخطار آن به قلب آدمی و جلوه دادن آن در نظر آدمی بر انسان تحمیل نماید.
و کلمه (سوء) به معنای هر چیزی است که انسان از آن نفرت دارد و در نظر اجتماع زشت می آید و این سوء در صورتی که از حد بگذرد و از طور خود تجاوز کند آن وقت مصداق فحشاء میشود و به همین جهت زنا را که زشتیش از حد بیرون است، فحشاء میگویند و کلمه (فحشاء) مصدر است، مانند (سراء) و (ضراء).
حکم اباحه آنچه مشرکین و برخی از مؤمنین بر خود ممنوع کرده بودند
بعد از آنکه معنای مفردات این دو آیه را شناختی اینک می گوییم خدای تعالی در صدر این
ص: ۶۲۹
دو آیه خطاب را متوجه عموم مردم کرد نه خصوص مؤمنین و این بدان جهت بود که حکمی که در این آیه بگوش می رساند و بیانش میکند حکمی است که مورد ابتلای عموم مردم است اما مشرکین برای اینکه نزد آنان اموری حرام بود که خودشان بر خود حرام کرده بودند و آن گاه به خدا افتراء بستند هم چنان که در روایت آمده که ثقیف و خزاعه و بنی عامر بن صعصعه و بنی مدلج چیزهایی از رستنی ها و چارپایان و بحیره شتر ماده ای که گوشش شکافته شده و سائبه (شتر ماده ای که به جهت شفای بیماری آزاد گذاشته شده است و وصیله گوسفند مخصوص را بر خود حرام کرده بودند.
البته این در میان مشرکین عرب بود و گرنه در مشرکین غیر عرب هم اموری از این قبیل یافت میشد.
#کتاب_زندگی
#علامه_طباطبایی
- ۸۰
- ۲۴ آبان ۱۴۰۵
دیدگاه ها (۰)
در حال بارگزاری
خطا در دریافت مطلب های مرتبط
