تمام دانشمندان ایران در دوره ی قبل اسلام

در دورهٔ پیش از اسلام، ایران (که به عنوان امپراتوریهای بزرگ مانند هخامنشیان، اشکانیان، و ساسانیان شناخته میشد) مرکز دانش و فرهنگ بود و دانشمندان و فیلسوفان بسیاری در این سرزمین ظهور کردند. این دانشمندان در زمینههای مختلفی مانند نجوم، پزشکی، فلسفه، ریاضیات، و مهندسی فعالیت داشتند. در اینجا به برخی از مهمترین دانشمندان و شخصیتهای علمی ایران پیش از اسلام اشاره میکنیم:

---

### ۱. **دانشمندان دورهٔ هخامنشی (۵۵۰–۳۳۰ پیش از میلاد)**
- **زرتشت (زردشت)**:
زرتشت، پیامبر ایرانی و بنیانگذار دین زرتشتی، تأثیر عمیقی بر فلسفه، اخلاق، و جهانبینی ایرانیان داشت. او مفاهیمی مانند **اهورامزدا** (خدای خرد) و **اشا** (نظم جهانی) را مطرح کرد.

- **گئوبروه (مهندس هخامنشی)**:
گئوبروه، مهندس و معمار دورهٔ داریوش بزرگ، نقش مهمی در ساخت **کانال سوئز** (راه آبی بین دریای سرخ و نیل) داشت. این پروژه یکی از شاهکارهای مهندسی دوران باستان بود.

---

### ۲. **دانشمندان دورهٔ اشکانی (۲۴۷ پیش از میلاد–۲۲۴ میلادی)**
- **مانی**:
مانی، پیامبر و فیلسوف ایرانی، در دورهٔ اشکانی ظهور کرد و آیین **مانوی** را بنیان نهاد. او به عنوان یک نقاش، شاعر، و دانشمند شناخته میشد و آموزههایش ترکیبی از عناصر زرتشتی، مسیحی، و بودایی بود.

- **تیرداد (پزشک اشکانی)**:
تیرداد یکی از پزشکان مشهور دورهٔ اشکانی بود که به درمان بیماریها و استفاده از گیاهان دارویی شهرت داشت.

---

### ۳. **دانشمندان دورهٔ ساسانی (۲۲۴–۶۵۱ میلادی)**
- **برزویه پزشک**:
برزویه، پزشک نامدار دورهٔ ساسانی، به عنوان یکی از مترجمان کتابهای پزشکی از زبان هندی به فارسی میانه شناخته میشود. او نقش مهمی در انتقال دانش پزشکی به ایران داشت.

- **مهرنرسه (وزیر دانشمند)**:
مهرنرسه، وزیر خسرو انوشیروان، به حمایت از دانشمندان و تأسیس مراکز علمی مانند **دانشگاه گندیشاپور** مشهور بود.

- **بزرگمهر (فیلسوف و وزیر)**:
بزرگمهر، وزیر خسرو انوشیروان، به عنوان فیلسوف و سیاستمدار شناخته میشد. او در کتابهای تاریخی به خردمندی و دانش گستردهاش معروف است.

- **دانشمندان دانشگاه گندیشاپور**:
دانشگاه گندیشاپور یکی از مراکز علمی مهم جهان باستان بود که در دورهٔ ساسانی تأسیس شد. دانشمندان این دانشگاه در زمینههای پزشکی، نجوم، و فلسفه فعالیت میکردند. برخی از نامهای مشهور عبارتند از:
- **جورجیس پسر بختیشوع**: پزشک و مترجم آثار یونانی.
- **شاپور سگزی**: ستارهشناس و ریاضیدان.

---

### ۴. **دانشمندان حوزهٔ نجوم و ریاضیات**
- **زادویه (ستارهشناس)**:
زادویه یکی از ستارهشناسان دورهٔ ساسانی بود که در تدوین تقویم ایرانی نقش داشت.

- **فرخزاد هیربد**:
فرخزاد، دانشمند و روحانی زرتشتی، در زمینهٔ نجوم و فلسفه فعالیت میکرد.

---

### ۵. **دانشمندان حوزهٔ فلسفه و ادبیات**
- **مزدک**:
مزدک، فیلسوف و مصلح اجتماعی، در دورهٔ ساسانی ظهور کرد و به عدالت اجتماعی و برابری اقتصادی معتقد بود. آموزههای او تأثیر زیادی بر جنبشهای اجتماعی پس از خود گذاشت.

- **اردشیر بابکان**:
بنیانگذار سلسلهٔ ساسانی، به عنوان حامی دانش و فرهنگ شناخته میشد. او در ترویج علوم و فلسفه نقش مهمی داشت.

---

### ۶. **دانشمندان حوزهٔ مهندسی و معماری**
- **شاپور اول (شاهنشاه ساسانی)**:
شاپور اول به ساخت سازههای مهندسی مانند **سد شادروان** (در شوشتر) مشهور بود. این سد یکی از شاهکارهای مهندسی دوران باستان است.

- **مهندسان قلعهسازی**:
در دورهٔ ساسانی، مهندسان ایرانی در ساخت قلعهها و دژهای مستحکم (مانند **قلعه بابک**) تخصص داشتند.

---

### نتیجهگیری:
ایران پیش از اسلام مهد دانش و فرهنگ بود و دانشمندان بسیاری در این دوره ظهور کردند. با این حال، بسیاری از آثار و نامهای این دانشمندان به دلیل حملهٔ اعراب و فروپاشی امپراتوری ساسانی از بین رفت یا به فراموشی سپرده شد. برخی از این دانشها پس از اسلام به جهان عربی و اروپایی منتقل شد و پایهٔ رنسانس علمی در قرون وسطی را تشکیل داد. برای مطالعهٔ بیشتر، منابعی مانند **شاهنامهٔ فردوسی**، **کارنامهٔ اردشیر بابکان**، و پژوهشهای دانشگاهی دربارهٔ تمدنهای باستانی ایران توصیه میشود.