3 - تاریخچهء جهانبینی دانشگرا (سِکولار)

تاریخچهء جهانبینی دانشگرا (سِکولار) – بخش سه
______________________________________
در سال 1600 زادروزی (میلادی) ، بدست «زاخاری یانسن» (1) ، که یک دیدافزارساز (عینک‌ساز) در شهر میدلبورگِ «هلند» بود ؛ نخستین دوربین (تلسکوپ) جهان ، ساخته شد ؛ و گزارش (خبر) این نوآوری (اختراع) فرجا (مهم) ، در همه جای جهان ، و بویژه در اروپا ، پخش شد . گرچه بزرگنمائی این دوربین (تلسکوپ) ، تنها «سه‌برابر» بود ؛ ولی کسی نمیتوانست فرجائی (اهمیت) این نوآوری (اختراع) را نادیده بگیرد ؛ چون با آشکار شدن سازوکار (مکانیزم) دوربین (تلسکوپ) ، این شُدَنیگی (امکان) پدید آمده بود که دوربین‌هائی (تلسکوپ‌هائی) با بزرگنمائی‌هائی بسیار بزرگتر ، ساخته بشوند.

در سال 1605 زادروزی (میلادی) ، «فرانسیس بیکن» (2) ، که از سال 1602 ، به نخست‌وزیری «جیمز یکم» ، پادشاه انگلستان رسیده بود ، نخستین نوشتار (کتاب) فرجای (مهم) خود ، که «دربارهء پیشرفت‌ فراگیری» (3) نام داشت را چاپ‌وپخش (منتشر) کرد . او در این نوشتار خود ، یک گونه‌بندیِ (طبقه‌بندیِ) خوب از «دانش» و «خردشناسی» (فلسفه) ؛ و یک «روش‌شناسی دانشی» (متدولوژی علمی) نوین ، و راه‌هائی برای دستیابی به پیشرفت بیشتر ، در زمینهء «دانش‌ها» را بدست داد (ارائه کرد).

در سال 1609 زادروزی (میلادی) ، «یوهانس کپلر» (4) ، که برای یک سال دستیار «تیکو براهه» (5) بود ، با بِسبینی‌های (رصدهای) خود ، دریافت (کشف کرد) که جابجائی (حرکت) ستاره‌گردها (سیارات) ، به دور خورشید ، گذرراه‌هائی (مسیرهائی) کِگِردی (بیضوی) دارند ؛ و هرچه ستاره‌گرد (سیاره) ، به خورشید نزدیکتر باشد ، تندی (سرعت) جابجائی (حرکت) آن ، بیشتر میشود.

در سال 1610 زادروزی (میلادی) ، «گالیله» (6) ، پس از دریافت گزارش (خبر) ساخته شدن نخستین دوربین (تلسکوپ) جهان بدست «زاخاری یانسن» ، دوربینی (تلسکوپی) با بزرگنمائی «سی‌برابر» را ساخت ؛ و با آن ، آسمان شب را بِسبینی (رصد) کرد ؛ و در نوشتار (کتاب) خود بنام «پیامرسان ستاره‌ای» (7) ، یافته‌های (کشفیات) «کوپرنیک» (8) را درست دانست ؛ و پایابراین (بنابراین) ، از سوی دادگاه «بازرسی باورها» (تفتیش عقاید) ، که بخشی از کلیسای کاتولیک بود ، دادرسی (محاکمه) شد ؛ و سرانجام ، داوران او را آزاد گذاشتند که میان «سوزانده شدن در آتش» و یا «دست‌کشیدن از این باور» ، یکی را برگزیند ؛ و گالیله راه دوم را برگزید.

در سال 1632 زادروزی (میلادی) ، «گالیله» ، با چاپ‌وپخش (منتشر) کردن دوازدهمین نوشتار (کتاب) خود بنام «گفتگوئی دربارهء دو سامانهء جهانی» (9) ، دوباره ، یافته‌های (کشفیات) کوپرنیک را درست دانست ؛ و پایابراین (بنابراین) ، از سوی دادگاه «بازرسی باورها» (تفتیش عقاید) ، دستگیر شد و در خانهء یکی از داوران این دادگاه ، زندانی شد.

در بیستم ماه ژوئن سال 1633 زادروزی (میلادی) ، دومین دادرسی (محاکمهء) «گالیله» ، برگزار شد ؛ و داوران دوباره او را آزاد گذاشتند که میان «سوزانده شدن در آتش» و یا «دست‌کشیدن از این باور» ، یکی را برگزیند ؛ و «گالیله» ، دوباره راه دوم را برگزید ؛ و از سوزانده شدن ، رهائی یافت ؛ ولی اینبار آزاد نشد ، بلکه در خانهء تابستانی خودش زندانی شد.

(1) https://en.wikipedia.org/wiki/Zacharias_Janssen
(2) https://en.wikipedia.org/wiki/Francis_Bacon
(3) https://en.wikipedia.org/wiki/The_Advancement_of_Learning
(4) https://en.wikipedia.org/wiki/Johannes_Kepler
(5) https://en.wikipedia.org/wiki/Tycho_Brahe
(6) https://en.wikipedia.org/wiki/Galileo_Galilei
(7) https://en.wikipedia.org/wiki/Sidereus_Nuncius
(8) https://en.wikipedia.org/wiki/Nicolaus_Copernicus
(9) https://en.wikipedia.org/wiki/Dialogue_Concerning_the_Two_Chief_World_Systems