تاریخ کوتاه ایران و جهان-914

تاریخ کوتاه ایران و جهان-914
______________________________
در پیرامون سال 661 ز. {زادروزی}(میلادی) ، یک ایرانی بسیار فرهیخته ، بنام «سنبویه اسواری» (1) ، که بناچار ، از دین «مزدا یسنا» {دین زرتشت} به «اسلام» روی آورده بود ؛ با بکارگرفتن نگریه‌های (نظریه‌های) پایه‌ای (اصلی) دین «مزدا یسنا» {دین زرتشت} (2) ، «برداشتی نوین از اسلام» را ، پدید آورد ؛ که در آن ، هومن (انسان) ، دارای «آزادی گزینش ، میان نیکی و بدی» دانسته شده بود . این کار «سنبویه اسواری» (1) ، آغاز پیدایش «خداشناسی (الهیات) اسلامی» بشمار میرود . این برداشت نوین از اسلام ، که پس از چندی ، «قدریه» (3) نام گرفت ، سرانجام به «آموزهء (مکتب) معتزله» (4) دگرش یافت (تبدیل شد).

«آموزهء (مکتب) معتزله» ، که همچون دین «مزدا یسنا» {دین زرتشت} ، «خردگرا» بود ؛ یک ناسازگاری‌ همه‌سویه با «آموزهء (مکتب) اشعریه» (5) داشت که «سرنوشت‌گرا» (جبرگرا) و «بازگویه‌گرا» (حدیث‌گرا) بود ؛ و از خردگرائی ، گریزان بود . بواژگانی دیگر ، پیروان «آموزهء (مکتب) اشعریه» ، در رهگزینی‌های (تصمیم‌گیری‌های) خود ، به بازگویه‌ها (حدیث‌ها) پشت‌نهی (تکیه) داشتند ؛ ولی پیروان «آموزهء (مکتب) معتزله» ، در رهگزینی‌های (تصمیم‌گیری‌های) خود ، به خردگرائی و چرائی‌آوری (استدلال) درست ، پشت‌نهی (تکیه) داشتند.

پشت‌نهی (پیش "پ" – زیر "ن") : تکیه کردن ، تکیه
(1) https://en.wikipedia.org/wiki/Sinbuya_Asvari
(2) https://en.wikipedia.org/wiki/Zoroastrianism
(3) https://en.wikipedia.org/wiki/Qadariyah
(4) https://en.wikipedia.org/wiki/Mu%CA%BFtazila
(5) https://en.wikipedia.org/wiki/Ash%27ari