#ایرانگردی آداب و رسوم مردم خوزستان

#ایرانگردی آداب و رسوم مردم خوزستان

تناسب آب و هوائی با زندگی کوچ‌نشینی موجب شده که در این استان، بخشی از جمعیت به دامداری پرداخته و به ییلاق و قشلاق بپردازند. بخش شمالی و شمال شرقی خوزستان شامل مناطق شوش، مسجد سلیمان، دزفول، شوشتر، ایذه تا محدوده باغ ملک و جانکی در شمال رامهرمز محل زندگی ییلاقی ایلات بختیاری و بخشی از ایلات لرستان و ایلام می‌باشد .

بخشی از عشایر این استان اعرابی هستند که در طول تاریخ و به‌مرور زمان از صحرای عربستان کوچیده و سال‌های دراز در خوزستان ماندگار شدند . زبان عشایر بومی‌ عربی و عشایر مهاجر استان که فصل زمستان را در مناطق قشلاقی خوزستان می‌گذرانند به زبان و گویش خاص (لری) سخن می‌گویند . در بین شهرستان‌های استان خوزستان، شهرستان آبادان فاقد جمعیت عشایر قشلاقی است

خوزستان به‌دلیل دارا بودن ویژگی‌های آب و هوائی، از دیرباز تاکنون، مسکن ایل‌ها و طایفه‌های گوناگون بوده است. اقوام کوچ‌نشین این منطقه به سه دسته عمده لر - ترک و عرب تقسیم می‌شوند . رعایت آداب و رسوم و شیوه‌های قومی، از مسائلی است که شیخ یا رهبر در نظام عشایری عرب بر آن تأکید داشت.
مجالس سوگواری با حضور و اعلام وی خاتمه می‌یافت و در بقیه ٔ مراسم و سنن قومی نیز حضوری فعال داشت .

در بین ایلات ایران، ایلی به‌نام لرکی وجود داشته که گذشت زمان آن‌را به پراکندگی کشانده است. لرکی به دو زبان ترکی و فارسی شکسته سخن می‌گویند . عروسی در ایل لرکی‌ها با شرط رضایت والدین امکان‌پذیر است.
از روش‌های ازدواج در این ایل همبهری است. وقتی پدر دختر پسری ندارد، به پسر خواستگار پیشنهاد می‌کند همبهر شود؛ یعنی داماد سرخانه شود. اما کمتر پسری حاضر به قبول ان می‌شود . در بین لرکی‌ها زن ارزش زیادی دارد. پس از دید و بازدید خانواده پسر، مشاوره می‌پردازند و دفعات بعد به‌عنوان بازدید با سوغاتی به منزل والدین دختر می‌روند و گاهی چند روز آنجا می‌مانند.

سپس مراسم خواستگاری پیش می‌آید. در روز معینی پدر داماد به‌همراه عده‌ای از ریش‌سفیدان محل با لباس‌های رسمی سوار بر اسب با هدایائی نظیر کله‌قند، چای، توتون، گوسفند به خانه عروس می‌روند. خانواد ۀ عروس نیز به استقبال آنها رفته و مسافتی را پیاده طی می‌کنند. سپس غذا تدارک دیده می‌شود. در صورت توافق خانواده ٔ عروس در پایان مجلس، قرار کاغذگیرانی (نامزدی) می‌گذراد .

در مجلس نامزدی ریش سفیدان، معتمدین محل و میرزا (نویسنده) در خانه پدر عروس حاضر می‌شوند. جلسه مردان و زنان جداگانه است. در مجلس زنان شادی و بزن و بکوب برپا می‌شود و دست و پای عروس را حنا می‌بندند. مردان هم مجلس گرمی دارند؛ یکی آواز می‌خواند و یکی نی می‌زند، بعد بزرگتر محل به میرزا می‌گوید که شروع کنیم و وسایل نوشتن حاضر می‌شود و مهریه و شیربها و جهیزیه تعیین و ثبت می‌شود.

حاضران کاغذ نامزدی را امضاء می‌کنند و کف می‌زنند که به آن ' کف مارکی' (کف مبارکی) می‌گویند. از آن به‌‌بعد دختر نامزد پسر می‌شود . پس از این جلسه در صورت مناسب بودن فصل و آمادگی طرفین عروسی روبه‌راه می‌شود. وگرنه چند ماهی صبر می‌کنند که به آن بردبانه می‌گویند . ۱۵ روز مانده به عروسی کم‌کم تدارک عروسی را می‌بینند و گاهی نیز این‌کار را ازچند ماه پیشتر آغاز می‌کنند.

تا روز عروسی این کارها انجام ‌گیرد: سفید کردن برنج، آرد کردن گندم، تهیه نان، خرید قند و چای و توتون و تنباکو، تهیه هیزم، تهیه وسایل پخت و پز، تهیه ترکه جهت بازی مردان، دعوت تشمال (نوزانده ) ، دعوت قوم و خیش که هر یک مراسم مخصوص به‌خود دارد. خداحافظی عروس از خانه پدر و آوردن عروس به خانه داماد نیز مراسم خاص خود را دارد . بردن جهیز عروس را 'پشا' می‌‌نامند که شامل قالی، گلیم، جاجیم، بالش، خورجین می‌باشد. یکی دو هفته پس از عروسی خانواده ٔ عروس
، داماد عروس را به شام دعوت می‌کنند. این دعوت را 'پاگشونی' می‌نامند.