{% if state.amp %} {% else %} {% endif %}

نقش فضای مجازی و رسانه‌ها در جنگ اراده‌ها

نقش فضای مجازی و رسانه‌ها در جنگ اراده‌ها

✍️ سید علیرضا آل‌داود

آقای شهید ایران:

«...یکی از آقایان پایین، یک شعری خواندند که مضمونش این بود که اگر شمشیر بکشید، سینه‌هایی که بیایند در جلوی شما بایستند و در مقابل دشمنان شما سینه سپر کنند [زیاد است]، من گفتم من شمشیر را کشیدم، مشغولیم، ما از چپ و راست داریم می‌زنیم؛ این‌جوری نیست؛ منتها نوع شمشیرِ امروز و نوع میدانِ امروز با نوع میدانِ آن سال‌های اوّل تفاوت دارد؛ ما در جنگِ نرمیم؛ در جنگِ سیاسی هستیم، در جنگِ فرهنگی هستیم، در جنگِ امنیّتی و نفوذی هستیم؛ فکرها و اراده‌ها دارند با هم می‌جنگند.»
۱۳۹۵/۰۳/۳۱

🔸 امروزه فضای مجازی و رسانه‌ها در «جنگ اراده‌ها» نقشی کلیدی و تعیین‌کننده دارند. جنگ اراده‌ها را می‌توان نوعی نبرد شناختی و ادراکی دانست که در آن، طرف‌های درگیر تلاش می‌کنند بر افکار، باورها، احساسات، ادراکات و در نهایت تصمیم‌ها و رفتارهای یکدیگر اثر بگذارند.

🔸 در این میان، رسانه‌ها و فضای مجازی به‌عنوان مهم‌ترین بسترهای تولید، انتقال و بازتولید پیام، نقش مهمی در شکل‌دهی به ادراک عمومی دارند. روایت‌ها از طریق این بسترها با سرعت زیادی منتشر می‌شوند و می‌توانند درک مخاطبان از یک رویداد، بحران یا مناقشه را تحت تأثیر قرار دهند.

🔸 رسانه‌ها و سکوهای اجتماعی مانند ایکس (X)، تلگرام و اینستاگرام بستری برای انتشار سریع روایت‌های مختلف فراهم کرده‌اند. هر یک از طرف‌های درگیر تلاش می‌کند با برجسته‌سازی برخی واقعیت‌ها، انتخاب گزینشی اطلاعات و ارائه چارچوب روایی مطلوب خود، ادراک مخاطبان را در جهت اهدافش شکل دهد. برای نمونه، انتشار هدفمند اخبار، تصاویر و ویدئوهای خاص می‌تواند احساسات عمومی را برانگیزد و به تقویت یا تضعیف اراده اجتماعی منجر شود.

🔸 از سوی دیگر، فضای مجازی می‌تواند بستر انتشار شایعات، اطلاعات نادرست، اخبار جعلی و عملیات روانی نیز باشد. چنین فرایندهایی در صورت گستردگی و تکرار، می‌توانند اعتماد عمومی به نهادها، رسانه‌ها و مسئولان را کاهش دهند. در نقطه مقابل، استفاده مسئولانه و هوشمندانه از رسانه می‌تواند با تقویت حس همبستگی، هویت جمعی و اعتماد اجتماعی، به افزایش تاب‌آوری جامعه کمک کند.

🔸 یکی از تفاوت‌های مهم فضای مجازی با بسیاری از رسانه‌های سنتی، تعاملی و چندسویه بودن آن است. کاربران تنها دریافت‌کننده پیام نیستند؛ بلکه می‌توانند تولیدکننده، بازنشرکننده و مفسر محتوا نیز باشند. شکل‌گیری هشتگ‌ها، کمپین‌های اجتماعی و شبکه‌های کنشگری دیجیتال نشان می‌دهد که چگونه می‌توان از این ظرفیت برای سازمان‌دهی افکار و شکل‌دهی به اراده جمعی استفاده کرد.

🔸 تأثیر رسانه‌ها و فضای مجازی تنها به افکار عمومی محدود نمی‌شود؛ سیاست‌گذاران و تصمیم‌گیران نیز در معرض جریان دائمی اطلاعات، افکار عمومی و روایت‌های رسانه‌ای قرار دارند. از این رو، فضای رسانه‌ای می‌تواند به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم بر اولویت‌گذاری‌ها، محاسبات سیاسی و حتی برخی تصمیمات راهبردی اثر بگذارد.

🔸 به‌عنوان نمونه، در جنگ تحمیلی رژیم تروریست آمریکا بر ضد ایران عزیز، هر دو طرف تلاش کردند از ظرفیت رسانه‌ها و فضای مجازی برای انتشار تصاویر و روایت‌هایی درباره موفقیت‌های خود و ضعف طرف مقابل استفاده کنند. این اقدامات صرفاً با هدف اثرگذاری بر روحیه طرف مقابل انجام نمی‌شد، بلکه حفظ انگیزه، انسجام و حمایت اجتماعی در میان هواداران و جامعه خودی نیز بخشی از این نبرد رسانه‌ای بود.

🔴 در نهایت، رسانه‌ها و فضای مجازی را می‌توان به‌مثابه شمشیری دو لبه در جنگ اراده‌ها دانست؛ ابزاری که می‌تواند از یک سو به تقویت انسجام اجتماعی، افزایش تاب‌آوری و استحکام اراده جمعی کمک کند و از سوی دیگر، در صورت بهره‌برداری نادرست، زمینه‌ساز تفرقه، بی‌اعتمادی و تضعیف اراده عمومی شود. بنابراین، نتیجه این نبرد تا حد زیادی به کیفیت حکمرانی رسانه‌ای، سواد رسانه‌ای جامعه، توان روایت‌سازی و میزان هوشیاری کاربران بستگی دارد.

🔴 در این چارچوب، جهاد تبیین می‌تواند یکی از رویکردهای مهم برای مواجهه هوشمندانه با جنگ اراده‌ها در بستر فضای مجازی و سکوهای داخلی و خارجی باشد. در عصر هوش مصنوعی، سرعت تولید و انتشار محتوا چند برابر شده است؛ بنابراین تقویت قدرت تحلیل، روایت‌گری مستند، پاسخ‌گویی سریع به شبهات و ارتقای سواد رسانه‌ای می‌تواند به تقویت اراده و انسجام جامعه کمک کرده و زمینه خنثی‌سازی عملیات شناختی رقیب را فراهم سازد.

💡 سید علیرضا آل‌داود

👈 عضو شوید
دیدگاه ها (۰)

﷽⭕جانم فدایت آقاجان. من بمیرم برای غربتت. هستی ولی همچون پدر...

﷽✍ بابا این آقا خطای محاسباتی نداره! خودِ خودِ «خطای محاسبات...

🟡 نگهداری سگ در خانه اشکال داره؟!این دلیلش را شاید تا حالا ن...

لطفاً در گروه‌ها علی‌الخصوص گروه‌هایی که اعضاء خانمشون بالات...

نقش فضای مجازی و رسانه‌ها در جنگ اراده‌ها✍️ سید علیرضا آل‌دا...

جنگ شناختی الگوریتمی؛ ایران در میدان مدیریت ادراک جمعیدر عصر...

فیلمی کمتر دیده شده از سینه زنی رهبر انقلاب، در مراسم تشییع...

پدافند از آسمان تا آسمان ذهنپدافند تنها به معنای مقابله با ی...

آخرین حضور عمومی دونالد ترامپ پس از آنکه کاربران شبکه‌های اج...

از مهندسی نارضایتی تا ابتکار روایت: نقشه راه ایران در نبرد ش...

بسم الله الرحمن الرحیم پیام تبریک به مناسبت روز خبرنگار :ن و...

از خاکریز تا شناخت تماشاچی نباش راوی شو

📢🚨#کپشن_بسیار_مهم_مطالعه_شود♨️ ساعتی پس از انتشار اخبار مربو...

🔻#مهندسیِ روایت‌ها؛ چگونه نفوذ رسانه‌ای، واقعیت را در اذهان ...

در حال بارگزاری

خطا در دریافت مطلب های مرتبط