اندیشه در کلام استاد سخن

✍ در قیامت، همه ى مردم قادر به خواندن نامه ى اعمال خود مى شوند. «اِقرَء»

- در قیامت، وجدان ها بیدار مى شود. «نفسك»

- قیامت، تنها دادگاهى است كه مجرم علیه خودش حكم مى كند. «كفى بنفسك الیوم علیك حسیبا»
امام صادق علیه السلام مى فرماید: انسان، اعمال خویش را در پرونده ى خود چنان واضح مى بیند كه گویى همان ساعت آن را مرتكب شده است.(40)

فخر رازى مى گوید: مراد از كتاب، صفحه ى روح است كه اعمال انسان در آن اثر مى گذارد و مراد از خواندن، درك و فهم آن است.(41) در تفسیر المیزان، از كتاب، به نفس اعمال تفسیر شده است.

در روایات بسیارى توصیه شده كه انسان پیش از قیامت، به حساب كار خود رسیدگى كند. «حاسبوا انفسكم قبل أن تُحاسبوا»(42) و اینگونه محاسبه ها، زمینه ى بیدارى انسان و نبود آن نشانه ى غفلت اوست.

در حدیث آمده است: هر كس در دنیا از خود حساب بكشد، حسابش در آخرت آسان است. پس باید در همین دنیا كتاب زندگى و پرونده ى اعمال خود را بخوانیم تا ضعف ها را جبران و از بدى ها توبه كرده و به اعمال نیك خود بیافزاییم.(43)

-----

40) تفسیر نورالثقلین.

41) تفسیر كبیر.

42) بحار، ج 70، ص 73.

43) پدرى از فرزندش خواست تمام كردار یك روزش را بنویسد، فرزند انجام داد. روز دیگر باز پدر همان تقاضا را تكرار كرد. فرزند به جزع افتاد كه این كار دشوار است، معافم بدار. پدر گفت: فرزند عزیزم! اینگونه تمام اعمالت ثبت مى شود و البتّه در قیامت كشف شده و از كردارت شرمنده خواهى شد. (تفسیر كشف الاسرار)