منشأ پیدایش و ساختمان زمین شناسی مریوان و دریاچه زریوار..

منشأ پیدایش و ساختمان زمین شناسی مریوان و دریاچه زریوار.......بخش چهارم

بررسی ویژگی های طبیعی و تجزیه و تحلیل وضعیت موجود در دریاچه زریوار

. دریاچه با شکل طولی خود در جهت شمال – جنوب از نظر هندسی به یک بیضی شبیه است که به جهت غرب کمی خمیدگی پیدا کرده است .

خمیدگی که در کناره غربی دریاچه بوجود آمده ناشی از انباشت رسوباتی است که از طریق رودخانه های فصلی به این بخش از دریاچه وارد می شود . دریاچه در داخل دره پهنی قرار گرفته که از سه طرف شمال ، غرب و شرق کوههای کم ارتفاعی آنرا احاطه کرده است . بخش جنوبی دریاچه که دره اصلی است ، مجرای خروجی آب دریاچه است . کناره های اطراف آب را ابتدا گیاهان بزی ، عمدتاً مرکب از نی و سپس مراتع و گیاهان علوفه ای پوشانده است . در بخش خارجی این اراضی مرتعی ، مزارع کشاورزی و سپس روستاها و شهر مریوان قرار گرفته است .

دریاچه در حالت کم آبی تقریباً حالت لوبیایی شکلی دارد که محورطولی آن شمالی – جنوبی است . به علت گسترش مخروط افکنه دره تفی بخش مرکزی آن عقب نشسته و انتهای شمالی و جنوبی آن بطرف مغرب متمایل شده است . در اثنای پرآبی سطح نیزار را آب فرا گرفته و شکل نامنظمی به وجود می آورد. به استثنای پای یک صخره سنگی در جنوب شرقی دریاچه سراسر کناره ها از نی زار پوشیده شده و دسترسی به آب دریاچه را با اشکال مواجه ساخته است .

در گذشته نوسان سالیانه آب دریاچه به وسیله اشلی که در پای صخره کناره شرقی نصب شده بود اندازه گیری می شد. اما در حال حاضر سدی شرقی – غربی در جنوب دریاچه بنا شده است و ارتباطی خارجی آن از طریق دو دریچه کنترل می شود . ظاهراً هنوز سطح آب پایین است و امکان خروج آب به صورت طبیعی از دریچه ها وجود ندارد. لذا نیازهای آبی پائین است و امکان خروج آب به صورت طبیعی از دریچه ها وجود ندراد . لذا نیازهای آبی پائین دست از طریق پمپاژ صورت می گیرد . هیچ نوع توجیه علمی برای ایجاد این سد وجود ندارد . بلکه مازاد آبی که سابقاً از طریق رود زریوار تخلیه می شد در جال حاضر با صرف هزینه و آلودگی آب انجام می شود.

همانطور که در فوق یادآوری شد سابقاً بطور طبیعی مازاد آب دریاچه از طریق رود زریوار به سمت جنوب دشت تخلیه می شد. حجم خروجی این آب توسط اشلی کنترل می شد که در 6 کیلومتری جنوب دریاچه در محلی به نام قلاع اندازه گیری می شد.

طول شمالی – جنوبی دریاچه در حداقل کم آبی حدود 5/4 کیلومتر و عرض آن 2 کیلومتر است . در این شرایط مساحت دریاچه برابر 7/8 کیلومتر مربع می باشد.[1]

در اثنای پرآبی طول دریاچه به 5/7 کیلومتر می رسد و عرض آن تا حدود 5/3 کیلومتر افزایش می یابد . در این هنگام مساحت دریاچه به 20 کیلومتر مربع می رسد . بنابراین وسعت نی زار حدود 3/11 کیلومتر مربع است . سطح نی زار در اثنای پرآبی مملو از آب است . اما در فصول کمی آبی یعنی از اواخر تابستان تا اواسط پاییز خشک و در صورت ضرورت قابل عبور است . در روال سنتی قسمت محدودی از نی زار به مصرف تهیه حصیر می رسید ولی بخش اعظم آنرا هر ساله آتش می زدند . در صورت برنامه ریزی و سرمایه گذاری لازم می توان مشابه سایر نواحی ایران صنعت حصیر بافی و سایر ابزار مورد نیاز ساکنین محلی و ایران گردان را تشویق نمود.