کلام دوست

✍- توجّه به تدبیر خداوند و قانون مند بودن كیفر و عذاب و توجّه به سنّت هاى الهى، مقدمه ى صبر و تسبیح وتحمید است. «فاصبر» (با توجّه به آیات قبل)

- صبر در امور باید به اندازه ى مشكلات باشد. «فاصبر على ما یقولون»

- حمد و تسبیح الهى وسیله اى براى تقویت روحیه در مقابل لجاجت ها و تبلیغات دشمن است. «فاصبر - سبّح»

- تنزیه خداوند از راه ستایش و حمد او است. «سبّح بحمد»

- پیرایش از بدى ها بر آرایش به خوبى ها مقدم است. تسبیح بر تحمید تقدم دارد.«سبّح بحمد»

- قرآن براى بیان زمان انجام تكالیف، از ابزار و معیارهاى طبیعى استفاده كرده است. «قبل طلوع... وقبل غروبها»

- تسبیح و حمد الهى قبل از طلوع وغروب آفتاب اثر خاصى دارد. «قبل طلوع... و قبل غروبها»

- اوقات خود را با یاد خدا پر كنیم تا زمینه اى براى سایر افكار باقى نماند. «قبل طلوع - قبل غروب - آناء اللیل - اطراف النهار»

- شب، تنها براى استراحت و خواب نیست، باید بخشى از آن را به عبادت اختصاص داد. «و من آناء اللیل»

- اگر ذكر خدا با سایر شرایط انجام شود، نتیجه بخش خواهد بود. «لعلّك»(157)

- مقام رضا، بالاترین درجه ى تكامل است. «لعلّك ترضى»

(تكامل داراى درجاتى است: اوّل: صبر «فاصبر»، دوّم: تنزیه خداوند «وسبّح... فسبّح»، سوّم: سپاس و ستایش پروردگار «فسبّح بحمد ربّك»، چهارم: رضا به قضاى الهى. «لعلّك ترضى»)

-----

157) كلمه ى «لعلّ» به معناى آن است كه رسیدن به این غنچه، چند درصد است نه صد در صد و این به خاطر آن است كه یاد خدا به تنهایى كافى نیست، بلكه تلاش، وحدت، اخلاص و سایر شرایط باید جمع شود تا نتیجه صد در صد باشد.