گاستریت و زخم معده

گاستریت و زخم معده

گاستریت‌ یا ورم‌ معده‌ به حالتی گفته می‌شود که در آن معده دچار التهاب‌ یا عفونت‌ خفیف‌ در لایه مخاطی می‌شود‌ و معمولا به دو حالت ورم معده شدید یا مزمن بروز می‌کند نوع مزمن آن كه به نام گاستريت آتروفيك شناخته مي شود، منجر به تخريب غشای مخاطی معده و بنابراين آكلريدی و فقدان فاكتور داخلی می شود.

گاهی اوقات ممکن است ورم معده در صورت طولانی شدن منجر به زخم سطحی معده شود.زخم معده زخمی در مخاط معده است. بدن اسید قویی را برای هضم غذاها تولید می کند. یک آستر قسمت داخلی معده را از این اسید محافظت می کند. اگر این آستر از هم گسیخته شود، اسید می تواند به دیواره ها آسیب بزند.

زخمهای کوچک ممکن است هیچ علامتی نداشته باشند.ولی زخمهای بزرگ ایجاد خونریزی شدید می کنند.

علل ایجاد کننده: کشیدن سیگار،افراط در مصرف مواد غذایی که به سادگی قابل هضم نیستند، مصرف نوشیدنی‌های الکلی، ابتلا به عفونت‌های باکتریایی‌ یا عفونت‌های‌ ویروسی‌، مصرف زیاد کافئین‌ و مصرف برخی از داروها مانند‌ آسپرین‌، داروهای‌ ضدالتهابی‌ غیراستروییدی‌، استرس‌، رژیم‌ غذایی‌ نامناسب‌،بالا بودن مادرزادی اسید معده ،ابتلا به برخی از بیماری‌ها‌ که‌ باعث کاهش مقاومت‌ می‌شوند، خستگی‌ یا کار زیاد و در نهایت وجود باکتری‌ هلیکوباکتر پیلوری‌ در معده بیماری‌های خاص مانند کم‌خونی شدید، اختلالات دستگاه ایمنی خودکار، بعلاوه سابقه خانوادگی یا گروه خونی O همگی می‌توانند از عوامل بروز بیماری گاستریت و زخم معده باشند.

علائم:شایعترین علائم این بیماری درد سوزشی در شکم با خصوصیات : درد مبهم - ۱ تا ۳ ساعت بعد از غذا شروع می شود- برای روزها و هفته ها می آید و می رود (درد شکم ناشی از زخم معده ممکن است در افراد گوناگون بسیار متفاوت باشد.مثلاً،درد ممکن است با غذاخوردن بهتر یا بدتر شود). دل‌ پیچه،‌ سیاه‌ شدن‌ مدفوع‌ در اثر خونریزی‌ گوارشی‌،کاهش فشار خون،کاهش حجم ادرار،تهوع،سکسکه، خستگی ،احساس سوزش در بالای شکم و گاهی‌ استفراغ که ممکن است استفراغ خونی نیز باشد،‌ بی‌اشتهایی و از دست دادن وزن ،‌ تب‌، ضعف‌، تورم‌ شکم،‌ درد مبهم‌ و یا آزاردهنده‌ در قفسه‌ سینه،‌ احساس‌ اسید معده در دهان و ندرتاً اسهال‌ است. گاستریت و زخم معده همچنین با آروغ‌ یا نفخ‌ همراه است.

علاوه بر این در گاستریت حاد علائمی چون کوفتگی، احساس پر بودن معده، سر درد، سر گیجه، تشنگی شدید، تنفس تند، کشیدگی شکم، حساس و سفت شدن شکم مشاهده می‌شود.

نکاتی که باید رعایت شود:

پرهیز ازمصرف الکل

ترک سیگار

ورزش به مدت حداقل 30 دقیقه در روز ، 5 روز در هفته

در این بیماران باید وضعیت ویتامین ب 12 مورد بررسی قرار گیرد؛ چرا که فقدان فاکتور داخلی و اسید معده باعث سوء جذب این ویتامین می‌شود.

خودداری از مصرف بعضی از داروها مثل آسپرین و قرص آهن

بایدها و نبایدهای تغذیه:

استفاده از 6 وعده غذایی کم حجم به جای 3 وعده غذایی حجیم

آرام غذا خوردن و خوب جویدن غذا

پرهیزاز خوردن آب حین صرف غذا

عدم مصرف غذاهای آبکی

پرهیز از نوشیدنیهای حاوی کافئین مانند قهوه و چای غلیظ، کولا و شکلات

پرهیز ازمصرف ادویه جات تند مانند فلفل قرمز و فلفل سیاه و خردل و نیز سیر و پیاز که محرک هستند.

پرهیز از نوشیدنیهای کربوناته و نوشابه های گازدار

پرهیز از مصرف سبزیجات خام

استفاده از فیبرهای نرم و محلول(فيبر محلول در هويج، لو بیا خشک ، کدو، جو، ميوه هایی مانند سیب ،گلابی ،توت فرنگی ،مرکبات ،سبزیجات ، جو دو سر ،دانه ها باقلا و ، سبوس برنج يافت می شود.). (میوه ها بدون پوست استفاده شوند.)

محدود کردن مصرف فیبرهای خشن و پرحجم نظیر کلم، گندم، انجير، هلو، گوجه فرنگی ، حبوبات سفت، سبوس گندم ،سبوس ذرت ، غلات کامل ، پوست میوه جات ، سبزیجات و مغزها و ...(حبوباتی مانند نخود و لوبیا را قبل از پخت چندین ساعت در آب بخیسانیدو آب آنرا دور بریزید.)

پرهیز از وعده های غذایی پر چرب مانند: ساندویچ، پیتزا، چیپس، تنقلات ،سوسیس، کالباس، غذاهای سرخ کردنی ، انواع سس، کره، سرشیر، خامه ،کله پاچه و سایر غذاهای چرب از رژیم غذایی زیرا تخلیه معده را کند میسازد.

محدود کردن مصرف غذاهای اسیدی مانند آب مرکبات و گوجه فرنگی که خود محرک و باعث سوزش بیشتر میشوند.

در صورت عدم تحمل لاکتوز، شیر در برنامه غذایی محدود شود.

مصرف اسیدهای چرب امگا 3 و روغن ماهی میتواند در کنترل عفونت ناشی از هلیکوباکترپیلوری موثر باشد.

استفاده از غذاهای پر پروتئین و دریافت کافی ویتامین ث توصیه میشود.

استفاده از روغن های سالم مانند روغن زیتون یا روغن گیاهی به جای سایر روغن ها

اجتناب از خوردن نان سفید ، پاستا (ماکارونی) ، و شکر