شبهه سوم

شبهه سوم

۩ آتش زدن کتابخانه ها

هرچند برخی از جنایات فاتحان ایران قابل انکار نیست امّا آنچه در مورد سوزاندن کتابخانه های ایران گفته شده، قابل تامّل است.

نباید این نکته فراموش شود که هر چند حمله اعراب به ایران در برخی موارد بخاطر فاصله گرفتن از فرهنگ اسلام همراه با جنایات و وقایع تلخی بوده است. امّا بعدها کسانی بوده اند که با هدف اسلام ستیزی جنایاتی را بدون هیچ مدرکی ذکر کردند و افزودند. برخی از مورخانِ متاخّر چون حمدالله مستوفی، میر خواند، گردیزی و ابن اسفندیار از مسائلی سخن گفته اند که در منابع دست اوّل مانند تاریخ طبری، تاریخ یعقوبی، انساب الاشراف بلاذری، الفتوح ابن اعثم کوفی، و فتوح البلدان بلاذری یافت نمی شوند. آنچه آنها گفته اند چیزی جز ساخته و پرداخته ذهن خودشان نیست و قابل قبول نمی باشد.

یکی از مسائلی که آنها نقل کرده اند همین مسئله به آتش کشیدن کتابخانه های ایران است که هیچ مدرکی ندارد. آنها از سوزانده شدن کتابخانه های جندی شاپور و ری سخن می گویند با اینکه در منابع تاریخی هیچ نامی از کتابخانه ای برده نشده است.(۱) علاوه بر این، پس از ورود اسلام مر کز علمی جندی شاپور رونق بیشتر یافت و بعدها در آغاز دوره عباسیان که به عصر ترجمه مشهور است، نهضت ترجمه کتب به زبان عربی آغاز شد.(۲)

حال سوال این است: اگر کتابخانه جندی شاپور در آتش سوخته است چه کتبی به زبان عربی ترجمه شدند؟
در مورد کتابخانه ری نیز، باید گفت که تا قبل از حمله اعراب به ایران در آنجا اصلا کتابخانه ای نبوده که سوزانده شود. اولین کتابخانه ری توسط صاحب بن عباد ایجاد شد که بخشی از آن توسط سلطان محمود غزنوی به آتش کشیده شد.(۳)

بنابراین به آتش کشیدن کتابخانه ها از مسائلی است که واقعیّت ندارد و در جهت اسلام ستیزی ساخته و پرداخته شده است. و اگر این ماجرا واقعیّت داشت، در نهضت های ضد عربی مثل شعوبیه حتما به آن بر علیه اعراب استناد می شد. در حالی که هیچ سخنی از آن به میان نیامده است( ۴ )
و بر فرض هم که صحّت می داشت باز هم ربطی به تعالیم اسلام ندارد، چرا که بعد از پیامبر اسلام(ص) کسانی که حاکم شدند دستور دادند که یکی از منابع اصیل معارف اسلامی که همان سنّت مکتوب پیامبر است را در آتش سوزاندند! از این گروه چه توقّعی می توان داشت که برای کتابخانه های عجم ها! احترامی قائل باشند؟!

1_ خدمات متقابل اسلام و ایران، صفحه 270.
2- تاریخ علوم عقلی در تمدن اسلامی، صفحه 31 و 32.
3 - الغدیر، جلد 7، صفحه 89.)
4- خدمات متقابل اسلام و ایران، صفحه 202
██████████████
۲

کتاب: اسلام ونفی خشونت و افراط گرایی مولف: سلیمان ملا انتشارات آراس ۱۳۸۹

ماموستا عبدااه احمدیان مقاله ای به نام

«آیا مسلمانان کتابخانه های ایران و مصر را سوزانیده اید»را برای فصل نامه ندای اسلام نوشته و فصل نامه مذکور هم در شماره ۱۴خود آن را مندرج ساخته است.او به ابطال این اتهام چنین پرداخته و می گوید:

اتهام سوزاندن کتابها و کتاب خانه های ایران و مصر توسط فاتحان مسلمان، افسانه ای بیش نیست و تا قرن ششم هجری، و شکست اروپاییان در جنگ های صلیبی و آغاز دروغ پردازی و شایعه سازی علیه اسلام و مسلمین هیچ مسلمان و یا غیر مسلمانی نگفته و ننوشته که حتی یک کتاب هم به وسیله فاتحین مسلمان سوخته شده باشد.

در قرن ششم عیسویان اروپا بعد از آنکه در فاجعه اندولس و قتل عام مسلمانان به اعتراف مورخ مسیحی جرجی زیدان در کتاب “تمدن اسلام” هشتاد هزار کتاب را آتش زدند و در حمله به شام و فلسطین نیز سه میلیون کتاب را به آتش کشیدند.

در جنگ های صلیبی که شکست خوردند به خاطر پوشاندن ننگ و عار کتاب سوزی خویش در اندلس، شام و فلسطین و دیگری به خاطر معیوب نشان دادن فتوحات اسلامی، و تبلیغات نا روا علیه مسلمانان و جبران شکست های روحی و معنوی جهان مسیحیت،برای اولین بار یک نفر مسیحی در سال ۶۰۲ هجری با نام عبداللطیف در سفرنامه ی خود به نام”الافاده و الاعتبار” به هنگام بازدید از عمودی که در محل کتابخانه اسکندریه مشاهده کرد چنین نوشت« گفته می شود رواقی بر این عمود استوار بوده که ارسطو در آن رواق تدریس می کرده، و در اینجا کتابخانه ای بوده که عمروبن عاص به اشاره خلیفه آن را سوزانیده است» در صورتی که عموم مورخین متفق هستند که ارسطو هرگز به اسکندریه نیامده و در آنجا مدرس نبوده همچنین اتفاق نظر دارند بر این که در زمان فتح مصر به وسیله عمروبن عاص در این کتابخانه کتابی وجود نداشته است. بیست و یک سال بعد از عبداللطیف مسیحی یک طبیب یهودی نیز به نام ابوالفرج در سال۶۲۳در ملطیه آسیای صغیر، در کتاب” مختصرالدول” نوشت: به هنگام فتح مصر عمروبن عاص به درخواست یحیی نحوی در کتاب های کتابخانه اسکندریه از خلیفه مسلمانان عمر(رض)کسب تکلیف کرد عمر( رض)در جواب او نوشت: