قصیده عینیه ابن اَبی الحدید از علمای بزرگ اهل سنت و شارح نهج البلاغه در مدح امیرالمومنین علی علیه السلام

ابن ابی الحدید کیست؟

عبدالحمید بن هبةالله مدائنی (۵۸۶- بعد از ۶۵۶ق/۱۱۹۰-۱۲۵۸م) معروف به ابن‌ابی‌الحدید متکلم، فقیه، اصولی، شاعر و ادیب. طبق گزارش‌ها ابن‌ابی‌الحدید از علمای بزرگ اهل سنت در فقه، شافعی و در کلام، مُعتزلی جاحِظی بود و امام علی(ع) را برتر از خلفای سه‌گانه می‌دانست و کسانی که در برابر او قیام کردند را باغی، فاسق و اهل دوزخ می‌نامید.

ادعا شده است که او در ابتدا شیعه غالی (شیعه افراطی) بود و سپس به مذهب معتزله گرایش پیدا کرد. شرح نهج‌البلاغه، از جمله آثار وی است که طبق گزارش‌ها بزرگترین، مبسوط‌ترین و پر محتواترین شرح نهج‌البلاغه از جهت ادبیات و معارف به شمار می‌رود.

قصیده عینیه ابن‌ابی‌الحدید قصیده‌ای شامل ۸۰ بیت در مدح امام علی(ع) که توسط ابن‌ابی‌الحدید معتزلی به زبان عربی سروده شده است.

ابن‌ابی‌الحدید در این قصیده، امام علی(ع) را امانت بزرگ الهی و حاکم روز قیامت معرفی می‌کند و وجود او را بهانه آفرینش مخلوقات و عالم هستی می‌داند.

وی همچنین از آرزوی خود برای حضور در لشکر امام مهدی(ع) سخن می‌گوید و برای مصائب امام حسین(ع) و اهل‌بیت پیامبر(ص) نوحه‌سرایی می‌کند.

بخشی از این قصیده بر ضریح و گنبد امام علی(ع) نگاشته شده است. عالمانی همچون رضی‌الدین استرآبادی، سید محمد موسوی عامِلی و دیگران این قصیده را شرح کرده‌اند.

قصیده عینیه، ششمین قصیده از مجموعه هفت قصیده‌ به نام القصائد السبع العلویات است. این مجموعه قصیده، در مدح پیامبر(ص) و امام علی(ع)، فتح خیبر و مکه و شهادت امام حسین(ع) در سال ۶۱ق، توسط ابن‌ابی‌الحدید به زبان عربی سروده شده است.