اختصاصی

اختصاصی

اگر بخواهیم نبوغ نظامی شهید منصور ستاری را در یک عملیات خلاصه کنیم قطعاً عملیات والفجر 8 نقطه عطف آن است. در آن ایام، پدافند هوایی ارتش با فرماندهی ایشان چنان عملکرد خیره‌کننده‌ای داشت که دهه‌ها جنگنده عراقی را در آسمان منطقه عملیاتی زمین‌گیر کرد.

اما راز این موفقیت چه بود؟
ستاری به خوبی درک کرده بود که سامانه‌های میان‌برد هاک (MIM-23)، علی‌رغم توانمندی بالا، در برابر موشک‌های ضد رادار (مانند Kh-28) که توسط سوخو-۲۲های عراقی شلیک می‌شدند، آسیب‌پذیرند. راهکار او، «لایه سازی پدافندی» بود؛ استفاده از سامانه‌های کوتاه‌برد «رپیر» (Rapier) برای شکارِ موشک‌های ضد رادار و حفاظت از «هاک»ها. این یعنی تعریف دقیق «دفاع نقطه‌ای».

آیا این تجربه هنوز هم کارآمد است؟
حتی امروز پس از گذشت دهه‌ها تهدید اصلی برای سامانه‌های راداری و پدافندی، همچنان همان موشک‌های ضد رادار هستند موضوعی که در درگیری‌های اخیر (از جنگ اوکراین تا مناقشات ۱۲ روزه) به وضوح دیده شد. البته امروزه تهدید جدیدی به نام «ریزپرنده‌ها» و «پهپادهای انتحاری» هم به این معادله اضافه شده است که ضرورت دفاع نقطه‌ای را دوچندان می‌کند.

🟠حقیقت تلخ:
ما در طول هشت سال دفاع مقدس بر این تکنیکِ حیاتی تسلط کامل داشتیم؛ اما انگار در سال‌های بعد غبارِ فراموشی بر این آموزه نشست. این که امروز دوباره ضرورتِ دفاع نقطه‌ای از سامانه‌های میان‌برد و بلندبرد مطرح می‌شود، بازگشتی است به همان اصولی که ستاری سال‌ها پیش در والفجر ۸، با خون و تجربه به ما آموخته بود:

«هیچ سامانه پدافندی بدون لایه محافظتیِ پیرامونی در جنگ مدرن زنده نمی‌ماند.»