تاریخ جهان - 48

تاریخ جهان - 48
______________________
ساختِ نخستین سامانهء کارآمدِ آبیاری در چُغامَمی ، در سالِ 6100 پیشازادروز (قبل‌میلاد) – بخشِ دو
________________________
نمونهء دیگری از این سامانهء آبیاری ، که هوشمندی بسیار بالایِ «تپه‌آسیابی‌ها» (1) را «پا استوار» (ثابت) ساخته است ، در باستانیجایِ (سایتِ باستانیِ) شهر سومری «گیرسو» (2) در سال های 1923 تا 1933 یافت شده است (3). ولی آنچه که بسیار فرجا (مهم) است ، اینستکه : همین بایدیگیِ (ضرورتِ) چیره شدن بر چالش سرریزهای (طغیان‌هایِ) بسیار بزرگ بهاری و پائیزی رودهای دجله و فرات ، «تپه‌آسیابی‌هایِ نوبومروی (مهاجرت) کرده به دجله‌فرات» را «راهکاردان‌ترین» (فن‌دان‌ترین) مردم جهانِ آنهنگام ساخت ؛ و «سومریان» نامیده شدند.

این سامانهء آبیاری «سومریان» ، دارای هفت بخش «بند» (سد) ، «شش گونه آبراه» (کانال) ، «دوراهی» ، «پخش‌کنندهء بزرگ» ، «بازُبسته‌کننده» ، «پخش‌کنندهء کوچک» ، و «دریچه» بوده است (3) ؛ ولی رویاروئی با شور شدن خاک ، که پیامد آبیاری زمین بود نیز، بخش دیگری از این سامانهء فراگیرِ آبیاری بوده است (3).

(1) رونهیدهء (منظورِ) من از «تپه‌آسیابی‌ها» ، هم خودِ مانایانِ (ساکنینِ) نخستین روستایِ جهان ، تپه‌آسیاب ؛ و هم مانایانِ (ساکنینِ) دیگر روستاهایِ «کوهستانِ زاگرس» در آن هنگام ، میباشد.

(2) https://en.wikipedia.org/wiki/Girsu
(3) https://www.researchgate.net/publication/271898...