حق بهشت و دوزخ و برزخ

از کتاب دایرةالمعارف عرفانی جلد دوم
تألیف: «استاد علی اکبر خانجانی »
(حق بهشت و دوزخ و برزخ)
در عالم خاک بهشت قلمرو سلامتی تن و اعصاب و روان و آرامش و عزت و اتکاء به نفس و رزق پاك و با فخر است.
این ویژه گی را در قرآن کریم می‌خوانیم که قلمرو جغرافيائي آن هم عين طبیعت بکر می‌باشد که جهان سادگی و صفاست.
در نقطه مقابل دوزخ خاکی هم قلمرو بیماری و بیقراری و خفت و خواری و زجر و نفرت و قحطی و شتاب می باشد که قلمرو جغرافيائي أن عين جهان صنعت می‌باشد که مهمترین ویژه گی آن دود و آتش است که جهان پیچیدگی و دروغهاست.
حضرت رسول اکرم (ص) می فرماید که بهشت اجر طالبان علم و معرفت است. در واقع انسانی که می خواهد کاری فکری و تعمیقی و مکاشفه ای داشته باشد حداقل نیازش نداشتن دغدغه و پریشانی و چه کنم هاست. و این مستلزم یک زندگی ساده و باقناعت و عزیز و بهشت وار است.
به همین دلیل آدمهای عیاش و بی فکر از محیط آرام و ساده و طبیعی بیزارند و جز در حد يك پيك نيك عياشانه تاب تحمل بهشت را ندارند و در آن رنجور و دیوانه می‌شوند .
بهشت قلمرو سادگی و آرامش و تأملات درونی و انفعال مکانیکی است و بالعكس دوزخ هم قلمرو زرق وبرق و تشنج وغوغا و سطحی نگری و جنبش و جوشهای فیزیکی است. بهشت قلمرو سکون بیرونی و انقلاب درونی است . و دوزخ قلمرو انقلابات بیرونی و رکود و انجماد درونی است.
بهشت قلمرو صلح و سلام و وحدت و شکر است و دوزخ قلمرو جنگ و تهمت و تفرقه و فحش و انکار است.