بسم الله الرحمن الرحیم

بسم الله الرحمن الرحیم
ولایت شناسی از قرآن کریم -
اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَالَّذِينَ كَفَرُوا أَوْلِيَاؤُهُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُمَاتِ أُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُون - خداوند، ولى و سرپرست كسانى است كه ايمان آورده‌اند؛ آنها را از ظلمتها، به سوى نور بيرون مى‌برد اما كسانى كه كافر شدند، اولياى آنها طاغوتها هستند؛ كه آنها را از نور، به سوى ظلمتها بيرون مى‌برند؛ آنها اهل آتشند و هميشه در آن خواهند ماند.(سوره بقره آیه 257)
ولایت، معانی متعددی دارد، اما تمام آنها به ریشۀ دوستی و سرپرستی برمی گردد.
خداوند سبحان، خالق و مالک و ربّ العالمین است، اما نوبت به امر ولایت = دوستی و سرپرستی که می‌رسد، می‌ فرماید: من فقط دوستی و سرپرستی بندگان مؤمنم را بر عهده می‌گیرم و دیگران، خودشان دوستی و سرپرستی سرکشان -طواغیت را بر گزیده‌اند!
بنابراین، ولیِّ بندگان مؤمن خداوند سبحان، فقط و فقط الله جلّ جلاله می‌باشد؛ اما ولایت جریان دارد و بالتبع مراتب دارد، چنان که به اولیای کودک، مدرسه، والیان دیگر حکومتی و ... نیز می‌رسد.
ولایت خداوند متعال، در ولایت رسول و امامان و اولیایش علیهم السلام جریان یافته است.
إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ - سرپرست و ولىّ شما، تنها خداست و پيامبر او و آنها كه ايمان آورده‌اند؛ همانها كه نماز را برپا مى‌دارند، و در حال ركوع، زكات مى‌دهند.(سوره مائده آیه 55)
در منابع معتبر شیعه و سنی، احادیث بسیار محکم و موثقی وجود دارد که مقصود از - وَالَّذِينَ آمَنُوا ...- امیرالمؤمنین، امام علی علیه السلام می‌باشد و آیه اشاره به زکات ایشان در حال رکوع دارد.
اما در این آیه، چند نکته وجود دارد: اول آن که تأکید دارد که ولیّ شما سرپرستِ دوست شما، خدا، رسول و امامان صلوات الله علیهم می‌باشند - دوم آن که: این ولایت‌ها را هم ردیف آورد، چرا که همه، یک ولایت و جریان آن است - و سوم آن که با تأکید متذکر شده است که ولیّ امر مسلمین، باید مؤمن، متقی و اهل نماز و زکات باشد، نه هر کسی که قدرت می‌ رسد.