28اردیبهشت روز بزرگداشت خکیم عمر خیام نیشابوری
28اردیبهشت روز بزرگداشت خکیم عمر خیام نیشابوری
عمر خیام نیشابوری در قرن 5 هجری در شهر نیشابورپا به هستی نهاد. فقه را در میان سالی در محضر امام موفق نیشابوری تعلیم یافت، حدیث، تفسیر، فلسفه، حکمت و ستاره‌شناسی را نیز آموخت. بعضی نوشته‌اند که او فلسفه را مستقیماً از زبان یونانی آموخته است.
خیام نیشابوری در حدود ۴۴۹ تحت حمایت و پشتیبانی ابوطاهر، قاضی‌القضات سمرقند، کتابی درباره ی معادله های درجه ی سوم به زبان عربی نوشت تحت عنوان "رساله فی البراهین علی مسائل الجبر و المقابله" و چون با نظام‌الملک طوسی رابطه ای خوب داشت، این کتاب را پس از نگارش به خواجه تقدیم نمود. بعد از این دوران خیام به دعوت سلطان جلال‌الدین ملک شاه سلجوقی و وزیرش نظام الملک به اصفهان رهسپار می شود تا سرپرستی رصدخانه ی اصفهان را عهده دار گردد. خیام نیشابوری 18 سال در آن جا اقامت می گزیند. به مدیریت او زیج ملکشاهی تهیه می‌شود و در همین سال ها (حدود ۴۵۸) طرح اصلاح تقویم را تنظیم می نماید. تقویم جلالی را تدوین کرد که به نام جلال‌الدین ملک‌شاه معروف است، ولی بعد از مرگ ملک‌شاه کاربستی نیافت. در این دوران خیام به عنوان اختربین در دربار خدمت می نمود هرچند به اختربینی اعتقادی نداشت. در همین سال‌ها (۴۵۶) مهم‌ترین و تأثیرگذارترین اثر ریاضی خود را تحت عنوان "رساله فی شرح مااشکل من مصادرات اقلیدس" را می نگارد و در آن خطوط موازی و نظریه ی نسبت ها را بسط می‌دهد. همچنین بیان می‌شود که خیام هنگامی که سلطان سنجر، پسر ملک شاه در کودکی به آبله گرفتار بوده وی را درمان کرده است. پس از فوت ملک‌شاه و کشته شدن نظام‌الملک، خیام نیشابوری مورد کم لطفی قرار گرفت و کمک مالی به رصدخانه قطع گردید پس از سال ۴۷۹ اصفهان را به قصد اقامت در مرو که به عنوان پایتخت جدید سلجوقیان انتخاب گشته بود، ترک نمود. احتمالا در آن‌جا میزان الحکم و قسطاس المستقیم را به نگارش درآورد. رساله مشکلات الحساب (مسائلی در حساب) احتمالا در همین سال ها به رشته تحریر درآمده است. غلامحسین مراقبی گفته است که خیام در زندگی زن نگرفت و همسر انتخاب نکرد.
مرگ خیام را در بین سال‌های ۵۱۷-۵۲۰ هجری می‌دانند که در نیشابور اتفاق افتاد. گروهی از تذکره نویسان نیز وفات وی را ۵۱۶ نگاشته اند، ولی بعد از بررسی های لازم معلوم گشته که تاریخ وفات او سال ۵۱۷ بوده است. مقبره خیام نیشابوری هم اکنون در شهر نیشابور، در باغی که آرامگاه امامزاده محروق در آن واقع می‌باشد، قرار گرفته است.خدایش بیامرزاد
قومی متفکر اند اندر ره دین
قومی به گمان فتاده در راه یقین
می ترسم از آنکه بانگ آید روزی
کای بی خبران ، راه نه آن است و نه این
عمر خیام نیشابوری در قرن 5 هجری در شهر نیشابورپا به هستی نهاد. فقه را در میان سالی در محضر امام موفق نیشابوری تعلیم یافت، حدیث، تفسیر، فلسفه، حکمت و ستاره‌شناسی را نیز آموخت. بعضی نوشته‌اند که او فلسفه را مستقیماً از زبان یونانی آموخته است.
خیام نیشابوری در حدود ۴۴۹ تحت حمایت و پشتیبانی ابوطاهر، قاضی‌القضات سمرقند، کتابی درباره ی معادله های درجه ی سوم به زبان عربی نوشت تحت عنوان "رساله فی البراهین علی مسائل الجبر و المقابله" و چون با نظام‌الملک طوسی رابطه ای خوب داشت، این کتاب را پس از نگارش به خواجه تقدیم نمود. بعد از این دوران خیام به دعوت سلطان جلال‌الدین ملک شاه سلجوقی و وزیرش نظام الملک به اصفهان رهسپار می شود تا سرپرستی رصدخانه ی اصفهان را عهده دار گردد. خیام نیشابوری 18 سال در آن جا اقامت می گزیند. به مدیریت او زیج ملکشاهی تهیه می‌شود و در همین سال ها (حدود ۴۵۸) طرح اصلاح تقویم را تنظیم می نماید. تقویم جلالی را تدوین کرد که به نام جلال‌الدین ملک‌شاه معروف است، ولی بعد از مرگ ملک‌شاه کاربستی نیافت. در این دوران خیام به عنوان اختربین در دربار خدمت می نمود هرچند به اختربینی اعتقادی نداشت. در همین سال‌ها (۴۵۶) مهم‌ترین و تأثیرگذارترین اثر ریاضی خود را تحت عنوان "رساله فی شرح مااشکل من مصادرات اقلیدس" را می نگارد و در آن خطوط موازی و نظریه ی نسبت ها را بسط می‌دهد. همچنین بیان می‌شود که خیام هنگامی که سلطان سنجر، پسر ملک شاه در کودکی به آبله گرفتار بوده وی را درمان کرده است. پس از فوت ملک‌شاه و کشته شدن نظام‌الملک، خیام نیشابوری مورد کم لطفی قرار گرفت و کمک مالی به رصدخانه قطع گردید پس از سال ۴۷۹ اصفهان را به قصد اقامت در مرو که به عنوان پایتخت جدید سلجوقیان انتخاب گشته بود، ترک نمود. احتمالا در آن‌جا میزان الحکم و قسطاس المستقیم را به نگارش درآورد. رساله مشکلات الحساب (مسائلی در حساب) احتمالا در همین سال ها به رشته تحریر درآمده است. غلامحسین مراقبی گفته است که خیام در زندگی زن نگرفت و همسر انتخاب نکرد.
مرگ خیام را در بین سال‌های ۵۱۷-۵۲۰ هجری می‌دانند که در نیشابور اتفاق افتاد. گروهی از تذکره نویسان نیز وفات وی را ۵۱۶ نگاشته اند، ولی بعد از بررسی های لازم معلوم گشته که تاریخ وفات او سال ۵۱۷ بوده است. مقبره خیام نیشابوری هم اکنون در شهر نیشابور، در باغی که آرامگاه امامزاده محروق در آن واقع می‌باشد، قرار گرفته است.خدایش بیامرزاد
قومی متفکر اند اندر ره دین
قومی به گمان فتاده در راه یقین
می ترسم از آنکه بانگ آید روزی
کای بی خبران ، راه نه آن است و نه این
- ۹.۲k
- ۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۴
دیدگاه ها (۴۶)
در حال بارگزاری
خطا در دریافت مطلب های مرتبط
