ویرایش سوم «تاریخ کوتاه ایران و جهان - 701»

ویرایش سوم «تاریخ کوتاه ایران و جهان - 701»
_____________________________________
در سال 560 ز. {زادروزی}(میلادی) ، «خانفرمائی باختری گوگ‌ترک» (1)(2) ، که رهگزینی کرده بود (که تصمیم گرفته بود) جنگ خود با «ترک‌های هپتالی» (3) را آغاز کند ؛ پیشاپیش از «ایران ساسانی» (4) خواست که در روند این جنگ پیش‌رو ، به «ترک‌های هپتالی» کمک‌ نکند ؛ و «خسرو انوشیروان» (5) ، از آنرو که «ایران ساسانی» ، بارها در جنگ‌هائی که با «ترک‌های هپتالی» داشت ، از آنها شکست خورده بود ؛ برای انتقام‌گیری از «ترک‌های هپتالی» ، این خواستهء «خانفرمائی باختری گوگ‌ترک» را پذیرفت ، ولی باید دانست که این گزیده‌ره (تصمیم) «خسرو انوشیروان» ، بسیار نادرست بود ؛ و «ایران ساسانی» ، میبایست که با «ترک‌های هپتالی» همپیمان میشد ، و با همهء نیرو و توانش به «گوگ‌ترک‌ها» می‌تاخت ، و آنها را به پس‌نشینی به سرزمین نیاکانی‌شان ، وادار میکرد ؛ و بواژگانی دیگر ، آنها را وادار میکرد که به فراز (شمال) مغولستان ، پس‌نشینی (عقی‌نشینی) کنند ؛ و افزون بر این ، ارتش آنها را نیز نابود میکرد.

به هر روی ، در سال 560 ز. {زادروزی}(میلادی) ، «خانفرمائی باختری گوگ‌ترک» (1)(2) ، با تاختن به قلمروی «ترک‌های هپتالی» (3) ، «نبرد بخارا» (6) را آغاز کرد ، و این جنگ را با پیروزی خود ، به پایان رساند ؛ و نیمهء فرازی (شمالی) قلمروی «ترک‌های هپتالی» را به خاک خود افزود (6)(7) ؛ و پایابراین (بنابراین) ، فرمانراناد (هیئت حاکمهء) هپتالیان ، و همچنین ارتشیان هپتالی ، به اروپا گریختند ؛ و به «آوارها» (8) پناه بردند (9) . یادآوری میشود که «ترک‌های هپتالی» ، یک همپیمانی از هفت تیره‌ء (طایفه‌ء) ترک بودند ، که در سال 552 زادروزی (میلادی) ، به مغول‌های گریزان از تازش «گوگ‌ترک‌ها» ، پناه داده بودند ؛ و از واسپردن (تسلیم کردن) این مغول‌ها به «خانفرمائی باختری گوگ‌ترک» (1)(2) ، خودداری کرده بودند ؛ و به همین چرائی (دلیل) ، «گوگ‌ترک‌ها» ، دشمن «ترک‌های هپتالی» نیز شده بودند.

پس از پایان یافتن «نبرد بخارا» ، «ایستمی‌خان» (10) ، که رهبر و فرماندهء «خانفرمائی باختری گوگ‌ترک» (1)(2) بود ، با بزرگان نیمهء پدفرازی (جنوبی) قلمروی «ترک‌های هپتالی» ، دیدار کرد و در پایان این دیدار ، یکی از هپتالیان بنام «فغانیش» ، به پادشاهی «هپتال پدفرازی (جنوبی)» ، برگزیده شد (6).

در اینگاه (این زمان) که «خسرو انوشیروان» ، که گوئی تازه آگاه شده بود که چه فریب بزرگی از «گوگ‌ترک‌ها» خرده است ، و از این پیروزی «خانفرمائی باختری گوگ‌ترک» (1)(2) ، و همچنین ، دوستانه شدن رهمندی‌های (روابط) «ایستمی‌خان» (10) و بزرگان بخش پدفرازی (جنوبی) قلمروی «هپتالیان» ، بسیار ناخشنود شده بود ؛ این ناخشنودی خود را به گوش «ایستمی‌خان» رساند ؛ و در پیامد این پیغام‌رسانی‌ها ، برنامه‌ریزی شد که نمایندهء «ایران ساسانی» با نمایندهء «خانفرمائی باختری گوگ‌ترک» ، سازگاریجوئی‌هائی (مذاکراتی) باهم داشته باشند ؛ ولی هنگامیکه این نشست ، برپا شد ؛ نمایندهء «ایران ساسانی» ، با برخورد بسیار دوستانهء فرستادهء «ایستمی‌خان» و پیشکش‌ (هدیه) شدن یک «دختر ترک بسیار زیبارو و زیباپیکر» و «گنجینه‌ای از زر و سیم» ، به «خسرو انوشیروان» روبرو شد (10) ؛ ولی با اینچگونی (با اینحال) ، نمایندهء «خسرو انوشیروان» ، توان (قدرت) جنگی «ایران ساسانی» را به فرستادهء «ایستمی‌خان» یادآور شد ؛ و به او پذیراند (قبولاند) که «پادشاهی تازهء هپتالیان» ، فرمانبر «ایران ساسانی» باشد ؛ و همچنین ، «خانفرمائی باختری گوگ‌ترک» نیز ، همپیمان «شاهنشاهی ایران ساسانی» باشد (10) . «ایستمی‌خان» ، که برنامه داشت ، «ایران ساسانی» را نیز زورگیری (تسخیر) کند ؛ در دنبالهء راهبردهای (سیاست‌های) فریبکارانه‌اش ، در نما (در ظاهر) ، این خواستهء «خسرو انوشیروان» را پذیرفت.

(1) https://en.wikipedia.org/wiki/Western_Turkic_Khaganate
(2) https://en.wikipedia.org/wiki/G%C3%B6kt%C3%BCrks
(3) https://en.wikipedia.org/wiki/Hephthalites
(4) https://en.wikipedia.org/wiki/Sasanian_Empire
(5) https://en.wikipedia.org/wiki/Khosrow_I
(6) https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Gol-Zarriun
(7) http://geacron.com/home-en/
(8) https://en.wikipedia.org/wiki/Pannonian_Avars
(9) نوشتار (کتاب) «اطلس تاریخی جهان» ، نوشتهء «کالین مک ایودی» ، برگردان (ترجمهء) «فریدون فاطمی» ، «چاپ و پخش» (انتشارات) «نشر مرکز» ، چاپ چهارم
(10) نوشتاره‌های (مقاله‌های) فارسی و انگلیسی ویکی‌پدیا ، دربارهء « ایستمی خان» را با گوگل بیابید