از بریجتون تا کاروان خارگ: ضربهٔ پیش‌دستانه در قلمرو ادرا

از بریجتون تا کاروان خارگ: ضربهٔ پیش‌دستانه در قلمرو ادراک

✍ سید علیرضا آل‌داود

نه جنگ، نه صلح پیش از آنکه یک وضعیت حقوقی یا نظامی باشد، یک وضعیت ادراکی تحمیلی است: وضعیتی که در آن، طرف مقابل تلاش می‌کند با نگه‌داشتن ایران در میانهٔ نه‌شکست و نه‌پیروزی، ارادهٔ مقاومت را در ذهن مخاطب داخلی و منطقه‌ای فرسوده کند. محاصرهٔ دریایی آمریکای تروریست در همین چارچوب طراحی شده است؛ نه برای نابودی فیزیکی ناوگان، بلکه برای تولید حس انسداد و تبدیل آن به یک واقعیت بدیهی در ادراک جمعی. اما تصویر ماهواره‌ای ۱۴ نفتکش در نزدیکی خارک، دقیقاً همان بدیهی را می‌شکند: آنچه دشمن می‌خواست به‌عنوان پایانِ کار نشان دهد، به یک لحظهٔ گشایش روایی تبدیل می‌شود. اینجاست که جنگ روایت‌ها نه در حاشیه، بلکه در مرکز عملیات قرار می‌گیرد.

بریجتون: یک‌درس تاریخی شناختی

ماجرای نفتکش بریجتون در تیرماه ۱۳۶۶ یک درس شناختی بنیادین دارد که هنوز هم معتبر است: آمریکا با اسکورت نفتکش‌های کویتی و اعطای پرچم خود به بریجتون، تلاش کرد روایت محافظت ازامنیت دریایی را تثبیت کند. اما همان نفتکش، در مقابل دیدگان خبرنگاران و در سایهٔ ادعای امنیت بی‌نظیر، با مین رزمندگان ایرانی برخورد کرد و حفره‌ای ۴۳ متری در بدنه‌اش ایجاد شد. این رویداد در ادبیات راهبردی به انفجار حیثیت آمریکا تعبیر شد، زیرا نشان داد تضمین امنیتِ آمریکایی، خودش آسیب‌پذیرترین حلقهٔ زنجیره است. اکنون همان ساختار شناختی در حال بازتولید است: اگر آمریکا نتواند حتی از نفتکش‌هایی حفاظت کند که ادعای محاصرهٔ آن‌ها را دارد، ادعای کنترل آن نیز فرو می‌ریزد. بریجتون به ما می‌آموزد که در جنگ روایت‌ها، یک ضربهٔ نمادین به ادعای امنیت آمریکا می‌تواند بیش از یک نبرد تمام‌عیار، ساختار ادراکی دشمن را فروریزد.
نکته مهم اینجاست که در جنگ روایت‌ها، دشمن را نمی‌توان فقط با عبور از خطوط شکست؛ باید خطِ ادراکیِ عبورناپذیری را نیز شکست.

ضربهٔ پیش‌دستانه در قلمرو ادراک: منطق درهم‌کوبیدن پیش از تثبیت روایت دشمن!

سن‌تزو می‌گوید: آن‌که پیش از آرایش دشمن، خود آرایش می‌گیرد، پیروز است. در قلمرو شناختی، این پیش‌دستی یعنی پیش از آنکه دشمن بتواند محاصره را به‌عنوان یک واقعیت پایان‌یافته و مشروع در ذهن مخاطب تثبیت کند، روایتِ شکستن آن را تثبیت کنیم. ۱۴ نفتکش ایرانی، پیش از هر درگیری فیزیکی، یک ضربهٔ پیش‌دستانه به چارچوب ادراکی محاصره وارد می‌کنند: آن‌ها نشان می‌دهند که ایران فعالانه در حال بازتعریف قواعد بازی است. سن‌تزو همچنین تأکید دارد که هدف برتر، درهم‌شکستن مقاومت دشمن پیش از آنکه شکل بگیرد است. اگر آمریکا نتواند روایت کنترل کامل را حفظ کند، هر اقدام بعدی‌اش در چارچوبی انجام می‌شود که ایران از پیش تعریف کرده است؛ و این، همان درهم‌کوبیدن پیش‌دستانه در سطح روایت است.

پیام منطقه‌ای و کارکرد بازدارندگی شناختی: از تهدید به هزینهٔ مشترک

پیام به کشورهای منطقه—که هرگونه حمله به نفتکش‌ها را به ناامنی فراگیر گره می‌زند—در سطح شناختی، محاصره را از یک اقدام یک‌طرفه به یک ریسک جمعی تبدیل می‌کند. این پیام نمی‌گوید ما انتقام می‌گیریم؛ بلکه می‌گوید هزینهٔ محاصره، مشترک خواهد بود. چنین چارچوبی، کشورهای منطقه را از تماشاگر منفعل به ذی‌نفعانِ حفظ وضعیت موجود تبدیل می‌کند و مشروعیت ادراکی محاصره را از درون فرسوده می‌سازد. در ترکیب با درس بریجتون—که نشان داد حفاظت آمریکایی خودش منبع ناامنی است—این پیام یک زنجیرهٔ روایی کامل می‌سازد: محاصره بی‌نتیجه است، حفاظت آمریکایی توخالی است و هزینهٔ ادامهٔ این وضعیت برای همه است.
شکستن محاصره، پیش از هر چیز، شکستن انحصار روایتِ امنیت است؛ و ۱۴ نفتکش خاموش، نقطهٔ آغاز این شکستن‌اند به اذن الله...

🇮🇷 سید علیرضا آل‌داود 💠 عضو‌ شوید: 👇

https://t.me/aledavood
دیدگاه ها (۰)

سینا طوسی  تهران قصد دارد محاصره آمریکا را بشکند، نه اینکه ص...

🚨 افزایش تنش‌ها بر سر محاصره دریایی ایران و آمریکادر ادامه ت...

از خاکریز تا شناخت تماشاچی نباش راوی شو

🇮🇷🇺🇸 محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران:هدف ما دستی...

سردار محبی: امروز آمریکا قادر به تامین سوخت ماشین‌های خود نی...

امنیت ادراکی؛ میدان پنهان نبرد ایران و آمریکا✍ سید علیرضا آل...

گزارش به‌روزرسانی وضعیت جنگ – شماره ۱۳۵۱۶ آبان ۱۴۰۵ آیا ممکن...

زینب(س)؛ معمارِ جنگِ روایت‌ها✍ سید علیرضا آل‌داود در شب میلا...

🎥نیروی دریایی سپاه: سومین نفتکش سوپر تانکر طی دو روز گذشته د...

🔴 رئیس پیشین میز ایران در اطلاعات دفاعی اسرائیل:▪️ ایران در ...

در حال بارگزاری

خطا در دریافت مطلب های مرتبط