آتشکده آتشکوه

آتشکده آتشکوه

محلات در 12 کیلومتری غرب

دلیجان در استان مرکزی قرار دارد


یکی از مهم‌ترین آثار بجا مانده از دوران

باستان در سرزمین کهن ایران است

که در نزدیکی نیم‌ور قرار دارد. مورخان

قدمت این بنا را به دوره ساسانیان

مربوط می‌دانند. بنای چهار طاقی آن

شامل ستون‌های سنگی استوانه‌ای شکل

است که بر روی هم استوار شده‌اند. این

بنا دارای اتاق‌های سرپوشیده و محلی

برای برافروختی آتش بوده‌است. محلی

که این آتشکده قرار دارد دارای طبیعت

سبزی است،


حکیم محمدتقی خان در کتاب گنج دانش درباره بنای آتشکده آورده‌است:گویند جاسب، از بناهای یکی از امرای عسکریه، همای دختر بهمن بن اسفندیار مشهور به نیمور است و این امیر در نراق و دلیجان و دهات پشت گدار، حکومت داشته و امیر مزبور آتشکده‌ای در دو فرسخی نیمور در کوه آتشکوه ساخته و به وضع چهار صفحه بنا شده‌است. هنوز پایه‌هایش برقرار است و در آن سنگ‌های عریض و طویل به کار برده‌اند که هر قطعه سنگی از آن، یک زرع و نیم عرض( 156 سانتی متر) و سه زرع طول( 312 سانتی متر) دارد و ۱۲گره(78 سانتی متر)، کلفتی هر پارچه سنگ می‌شود.



عظمت این بنا به حدی است که جزء برترین آتشکده‌های زردتشتیان جهان به شمار می‌رود، این آتشکده در پنج کیلومتر جاده نیمور به دلیجان، بسوی‌معدن سنگ آتشکوه، روستای آتشکوه، ضلع شرقی جاده به فاصله ‪ سیصد متری بنای آتشکده در دامنه‌کوه نمایان است. مجموع آتشکده از سه بخش تالار اصلی (شرقی)، تالار غربی و راهرو تشکیل شده است.


تالار اصلی یا شرقی آتشکده محل آتشدان و نیایش بوده و شامل تالاری مربع شکل که هر ضلع آن از 60 متر طول دارد. این تالار دارای چهارستون مستحکم به ابعاد 70/2 متر در 7./2 متر و به ارتفاع 6 متر تا پای طاق بوده که از سنگ و ساروج ساخته‌شده و گنبد و طاق این‌بنای عظیم بر روی این چهار ستون استوار بوده است.



دو سوی ستونها به طرف داخل تالار بصورت نیم‌دایره و دوسوی دیگر آنها بسمت خارج تالار بصورت مستقیم و دارای زاویه بوده و روی ستونها سردرهایی هلالی و گنبدی شکل وجود داشته که بخش عمده آن فرو ریخته است. با توجه به اینکه در پاطاقها آجر پخته بکار رفته، این احتمال وجود دارد که تمام سقف هم از آجر پخته سقف زده شده باشد. ظرافت بکار رفته در استفاده از سنگهای پاستون‌ها و ستونها به حدی است که هیچگاه دو بند سنگ بر روی هم قرار نگرفته است.


راهروی اصلی که تالار مربع شکلی در ضلع شرقی مجموعه ساختمان آتشکده قرار است توسط راهرو اصلی به تالار غربی مستطیل شکل ارتباط می‌یابد. این راهرو 7 متر طول و‪ ۲/۸۰متر عرض دارد و احتمالا به دلیل بالا بودن سطح تالار اصلی از تالار غربی، چند پله استفاده می‌شده است. این راهرو علاوه بر اینکه ارتباط دهنده دو تالار بوده به مجموعه‌های شمالی و جنوبی هم ارتباط داشته است.



در ساخت این بنا از آجرهای چهار گوش با نمای سنگ استفاده شده و برای استحکام بیشتر بنا در داخل دیوارها تیرچه چوبی به کار رفته است و در دو طرف ورودی اصلی، دو ستون به 40/3 و دیگری 40/4 متر با نمای بیرونی به شکل نیمدایره بصورت برج دیده بانی ساخته شده است.



این آتشکدهٔ خاموش در ۵ کیلومتری راه نیم‌ور به دلیجان و در نزدیکی روستای آتشکوه‌ واقع شده است و با شهر محلات نزدیک به ۱۳ کیلومتر فاصله دارد و به شماره 311 در فهرست اثار ملی به ثبت رسیده است.