بسم الله الرحمن الرحيم

بسم الله الرحمن الرحيم
پاسخ قسمت اول :
پیش از پرداختن به موضوع اختیار در موجودات، باید دو نکته‌ هم را متذکر گردیم:
یک) - شیطان یک اسم عام است، چنان که در قرآن کریم به شیاطین انس و جنّ تصریح شده است و ثانیاً شخص ابلیس لعین که رئیس شیطان‌هاست،از فرشتگان نبود، بلکه از جنّیان بود، اما به علت عبادات فراوان، به مقام ملکوتی رسیده بود و به علت استکبارش، سقوط کرد.
وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلَائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ كَانَ مِنَ الْجِنِّ فَفَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ أَفَتَتَّخِذُونَهُ وَذُرِّيَّتَهُ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِي وَهُمْ لَكُمْ عَدُوٌّ بِئْسَ لِلظَّالِمِينَ بَدَلًا - به ياد آريد زمانى راكه به فرشتگان گفتيم: براى آدم سجده كنيد! آنها همگى سجده كردند جز ابليس كه از جن بود و از فرمان پروردگارش بيرون شد آيا با اين حال، او و فرزندانش را به جاى من اولياى خود انتخاب مى‌كنيد، در حالى كه آنها دشمن شماهستند؟!فرمانبردارى ازشيطان و فرزندانش به جاى اطاعت خدا، چه جايگزينى بدى است براى ستمكاران!(سوره کهف آیه 50)
دقت کنیم که حتی ممکن است و بسیار دیده شده است که انسان‌ها نیز به خاطر شدت و حتی اخلاص در عبادت، در مقامات بالا و ملکوتی قرار می‌گیرند، اما به خاطر یک خطای فاحش،که عمدتاً در تکبر واستکبار دارد، سقوط می‌کنند!
در تاریخ، سامری گوساله‌ساز و بعلم باعور، از همین دسته بودند؛ و انتظار می‌رفت که شلمقانی، نایب خاص پنجم امام زمان علیه السلام شود، اما چون دوره‌ غیبت صغرا به پایان رسید و او به این مقام نرسید، گام به گام سقوط کرد و به طور کلی از دین خارج شد!
دو) - چنین نیست که تمامی انسان ها، به خاطر برخورداری ازامتیازاتی، اشرف مخلوقات باشند و از تمامی فرشتگان نیز برتر باشند! بسیاری ازانسان‌ها، چون از این امکانات، استعدادها و افاضات بهره‌ای نمی‌برند، در همان مرتبه حیوانی حیات باقی می‌مانند و از حیوان نیز پست‌تر می‌شوند: وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيرًا مِنَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لَا يَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لَا يُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ آذَانٌ لَا يَسْمَعُونَ بِهَا أُولَئِكَ كَالْأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولَئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ - به يقين، گروه بسيارى از جن و انس را براى دوزخ آفريديم؛ آنها دلها عقل‌هايى دارند كه با آن انديشه نمى‌كنند، و نمى‌ فهمند؛ و چشمانى كه با آن نمى‌بينند؛ و گوش‌هايى كه با آن نمى‌شنوند؛ آنها همچون چهار پايانند؛ بلكه گمراهتر! (ادامه دارد...)