عزلت متشرعان چیزی جز ترک مجالس گناه و عدم همنشینی با فاسق

عزلت متشرعان چیزی جز ترک مجالس گناه و عدم همنشینی با فاسقان نیست. اما اهل معرفت به طور کل مصاحبت و همنشینی با هر کسی را که مصاحبت با او انسان را از یاد حق غافل کند و تأثیری در ذکر حبیب ندارد ناروا و مضر می شناسد، چنان که جناب حافظ شیرازی فرموده :
نخست موعظه پیر صحبت این حرف است
که از مصاحب ناجنس احتراز کنید.
مصاحب ناجنس به هر کسی گفته می‌شود که از جنس آرمان ها و اهداف متعالی سالک نباشد. در واقع چون هدف اهل معرفت رسیدن به شهود حق تعالی است و این هدف چنانکه گذشت از راه معرفت نفس تأمین می شود و معرفت نفس هم با پرهیز از شواغل بیرونی و شوائب بیگانه و توجه به باطن و ملکوت و حقیقت نفس حاصل می‌شود. اموری مانند سکوت و عزلت سهم به سزایی در سلوک و انقطاع إلی الله دارند، زیرا اشتغال به دیگران با اشتعال در آتش محبت حق تعالی سازگار نیست،همچنان که گفتگوی غیرضرور با دیگران هیچ سنخیتی با مرام و مراد اهل محبت ندارد. عزلت و خلوت از ناجنسان، هم خود موضوعیتی و دخلی عظیم در تحقق اهداف سلوکی دارد،هم تأثیر شگرفی در تسهیل و تسریع و تقویت سکوت طولانی و ذکر و فکر پیوسته.
شایان ذکر است که عزلت منحصر به دوری از مردم بیگانه نیست و چه بسا کسی در زمان گوشه گیری از آنان خود را سرگرم شنیدن و دیدن رسانه های صوتی و تصویری ناهمگون یا مطالعه کتاب های ناجنس کند. بی شک چنین خلوتی مسما و مراد عزلت عرفانی نیست.