تاریخ کوتاه ایران و جهان – 1184

تاریخ کوتاه ایران و جهان – 1184
___________________________
در سال 789 ز. {زادروزی} (میلادی) ، «خیزران» (1) ، همسر «مهدی» (2) ، و مادر «هادی» (3) و «هارون الرشید» (4) ، در گذشت .

«خیزران» ، که از خردسالی ، یکی از کنیزان کسین (شخصی) «مهدی» بوده است ؛ پس از به همسری «مهدی» درآمدن ، به شیوه‌ای بسیار خوب ، آموزش دید و به منش (شخصیت) و بینشی (بصیرتی) بسیار والا و استوار (محکم) ، دست یافت ، جوریکه از سال 775 زادروزی (میلادی) تا هنگام درگذشتش در سال 789 زادروزی (میلادی) ، کنشانه (عملا) ، فرمانروائی (خلافت) را بدست خود گرفته بود (1)(4).

برخی از تاریخ‌دان‌ها (مورخان) ، بر این باورند که «هادی» ، در سال 786 زادروزی (میلادی) ، بدستور مادرش «خیزران» (1) ، «زهرخورانیده» (مسموم) شده بوده است ؛ چون «هادی» با راهبردهای (سیاست‌های) مادرش ، و با بودن (حضور) «یحیی برمکی» (6) ، به سرنام (به عنوان) رایزن (مشاور) مادرش ، ناسازگاری داشت ؛ و پایابراین (بنابراین) ، «خیزران» با خیزشی که در دربار انجام داد ، دستور کشتن همهء کارگزاران (ماموران) «هادی» را داد ؛ و در شبی که برنامه‌ریزی شده بود (قرار بود) «یحیی برمکی» (6) به دستور «هادی» کشته شود ؛ به «هادی» زهر خوراند ؛ و پسر دوم خود ، «هارون الرشید» را ، به فرمانروائی (خلافت) رساند (4)(6) . پس میتوان اینگونه برداشت کرد که «خیزران» ، راهبردگزاری‌ها (سیاستگزاری‌ها) و کارکرد (عملکرد) «یحیی برمکی» را می پسندیده است و پشتیبان او بوده است.

رونهیدنی (قابل توجه) است که «یحیی برمکی» ، دانشمندی ایرانی بود که «مهدی» (2) ، سومین فرمانروای (خلیفهء) عباسیان ، کار آموزش دادن و پرورش دادن دومین پسرش ، «هارون الرشید» ، را به او سپرده بود . همچنین ، یادآوری میشود که «یحیی برمکی» (5) ، پسر «خالد ابن برمک» (7)(8) ، پسر «قباد» پسر «گشتاسب» پسر «جاماسب» پسر «شاهنشاه هرمز چهارم» (9) پسر «شاهنشاه خسرو انوشیروان دادگر» (10) بوده است (8) . یادآوری میشود که «خالد ابن برمک» ، نخست وزیر «سفاح» ، نخستین فرمانروای (خلیفهء) عباسیان بوده است ؛ و در هنگامهء (دورهء) فرمانروایان (خلفای) دوم تا چهارم عباسی نیز ، فرپیشه‌های (مقام‌های) بسیار فرجائی (مهمی) را داشته است (7).


(1) https://en.wikipedia.org/wiki/Al-Khayzuran
(2) https://en.wikipedia.org/wiki/Al-Mahdi
(3) https://en.wikipedia.org/wiki/Al-Hadi
(4) https://en.wikipedia.org/wiki/Harun_al-Rashid
(5) https://en.wikipedia.org/wiki/Abbasid_Caliphate
(6) https://en.wikipedia.org/wiki/Yahya_ibn_Khalid
(7) https://en.wikipedia.org/wiki/Khalid_ibn_Barmak
(8) نوشتارهء (مقالهء) ویکی‌پدیای فارسی ، با سرنام (عنوان) «خالد ابن برمک» را با گوگل بیابید.
(9) https://en.wikipedia.org/wiki/Hormizd_IV
(10) https://en.wikipedia.org/wiki/Khosrow_I